ຄຳວ່າ “ສິບສອງປັນນາ” ຫຼື “ພັນນາ” ໝາຍເຖີງ ອານາຈັກທີ່ເກີດຈາກ ການໂຮມພື້ນດິນນາຂອງຊາວໄຕລື້ ຫຼາຍໆບ້ານເຂົ້ານຳກັນ ໂຮມໄດ້ 1 ພັນນາ ຕັ້ງເປັນໜຶ່ງເມືອງ ລວມທັງໝົດ 12 ພັນນາ ກໍໄດ້ 12 ເມືອງ.

ຕາມຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດກ່າວວ່າ ສິບສອງປັນນາ ປົກຄອງດ້ວຍລະບອບສັກດີນາປະເພນີ ມີພຣະຣາຊາຊົງເປັນພຣະປະມຸກມາແລ້ວເຖີງ 45 ພຣະອົງ ໂດຍມີສູນກາງຂອງອະນາຈັກ ຢູ່ທີ່ ຊ່ຽງຮຸ່ງ ຫຼື ຫໍຄຳຊຽງຮຸ່ງ ເຊິ່ງໄດ້ສະຖາປະນາມາໄດ້ປະມານ 800 ກວ່າປີ. ອະນາຈັກ ສິບສອງປັນນາ ຮຸ່ງເຮື່ອງຢູ່ ປະມານ 100 ປີ ກໍ່ເລີ່ມອ່ອນແອລົງ.

ໃນທີ່ສຸດກໍຕ້ອງຍອມອ່ອນນ້ອມ ເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງຈີນ ໃນສະໄໝຣາຊະວົງມົງໂກນ ທັງໃນໄລະຍະນັ້ນ ອິດທິພົນຂອງມຽນມ້າ ແລະ ສະຫຍາມປະເທດເລີ່ມແຂງແຮງຂຶ້ນ.

ອານາຈັກ ສິບສອງປັນນາ ຖືກຄຸກຄາມ ລາກດຶງ ໂດຍອະນາຈັກທີ່ແຂງແຮງກວ່າມາດົນ ຈົນເຂົ້າມາສູ່ຍຸກແຫ່ງການລ່າອະນານິຄົມຂອງ ອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງໄດ້ເຂົ້າມາມີອິດທິພົນ ແລະ ຂີດເສັ້ນແບ່ງ ຈັດສັນ.

ໂດຍ ໃຫ້ ມຽນມ້າ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງອັງກິດ ຝຣັ່ງ ມີອິດທິພົນຢູ່ລາວ ແລະ ອິນດູຈີນ ແລະ ສິບສອງປັນນາ ຢູ່ພາຍໃຕ້ຈີນ.

ໃນໄລຍະຕໍ່ມາ ເໝົາເຈີຕຸງ ໄດ້ຂື້ນເປັນຜູ້ນຳຈີນ ໄດ້ປະຕິວັດ ແລະ ປ່ຽນແປງການປົກຄອງຂອງຈີນເປັນລະບອບຄອມມູນິດ ແລະ ໄດ້ຍຶດຄອງ ສິບສອງປັນນາ.

ກະສັດອົງສຸດທ້າຍຂອງຊາວໄຕລື້ ຄື “ເຈົ້າໝ່ອມຄຳລື” ແຫ່ງຣາຊະວົງຊ່ຽງຮຸ່ງ ຖືກປົດເປັນສາມັນຊົນ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກກັບລັດຖະບານຈີນໃໝ່ ໃນຖານະເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານສະຖາບັນຊົນຊາດ ສ່ວນເຊື້ອພະວົງຄົນອື່ນໆກໍຖືກປ່ຽນຊື່ໃຫ້ໃຫມ່ເປັນພາສາຈີນໝົດ.

ສ່ວນປະຊາຊົນຊາວໄຕລື້ໃນ ສິບສອງປັນນາ ໃນໄລຍະຫຼັງຈາກທີ່ຈີນຍຶດຄອງນັ້ນ ຕ້ອງຢູ່ຢ່າງຈຳກັດ ຖືກກີດກັນເລື່ອງການນັບຖືສາສະໜາ ແລະ ວິຖີປະຕິດັ້ງເດີມ.

ເພາະທາງການຈີນ ເຫັນວ່າ ວັດທະນະທຳຂອງຊາວໄຕລື້ເປັນສິ່ງທີ່ຫຼ້າຫຼັງ ແລະຕ້ອງການສ້າງຄວາມເປັນຈີນໃຫ້ກັບຊາວໄຕລື້ ແລະ ຍັງໄດ້ເຜົາທຳລາຍວັດ ແລະ ສາສະນະສະຖານ ທົ່ວແຜ່ນດິນ ສິບສອງປັນນາ ເພາະຕ້ອງການລ້າງຄວາມເຊື່ອທີ່ຊາວໄຕລື້ຍຶດຖືມາແຕ່ບູຮານ.

ນອກຈາກປິດກັ້ນເລື່ອງການນັບຖືສາສະໜາແລ້ວ ຊາວໄຕລື້ຍັງຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຈັດກິດຈະກຳ ຫຼື ປະກອບພິທີກຳອັນໃດ ເຊັ່ນ ຈັດບຸນສົງການ,ເຮັດບຸນຕັກບາດ ແລະ ພິທີກຳທີ່ກ່ຽວກັບສາສະໜາອື່ນໆ.

ຍ້ອນຜິດສົງຄາມ ແລະ ການຮຸກຮານຂອງອະນາຈັກທີ່ແຂງແຮງກວ່າ ລວມທັງ ການຍຶດຄອງ ສິບສອງປັນນາ ຂອງລັດຖະບານ ເໝົາເຈີຕຸງ ເຮັດໃຫ້ຊາວໄຕລື້ບາງສ່ວນຕ້ອງອົບພະຍົບ ແລະ ຖືກກວາດຕ້ອນ ໄປຢູ່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆ.

ຕໍ່ມາພາຍຫຼັງ ລັດຖະບານຈີນໄດ້ຫລຸດຜ່ອນຄວາມເຂັ້ມງວດ ຜ່ານຊວງການປະຕິວັດວັດທະນະທຳ ຊາວໄຕລື້ ໄດ້ສິດກັບມາເປັນຂອງຕົນເອງຄືເກົ່າ,ໄດ້ມີໂອກາດກັບມາເຮັດກິດຈະກຳທາງສາສະໜາທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ ແລະ ໄດ້ຟື້ນຟູ ສົ່ງເສີມວັດທະນະທຳອັນດີງາມທີ່ເຄີຍມີມາແຕ່ກ່ອນກັບມາອີກເທື່ອໜື່ງ.

ສິບສອງປັນນາ ຫຼື ເມືອງຊ່ຽງຮຸ່ງ ໄດ້ກັບມາມີຊີວິດຊີວາ,ເລີ່ມເປັນທີ່ສົນໃຈຕໍ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ມີຊື່ສຽງຫຼາຍຂື້ນ ໃນນາມຂອງເມືອງທີ່ມີສີລະປະ,ວັດທະນະທຳ ແລະ ປະເພນີ ທີ່ມີສະເໜ່ເປັນເອກະລັກໃນຕົວ.

ແລະ ດ້ວຍ ດິນແດນ ສິບສອງປັນນານີ້ ຍັງຄົງມີ ວິຖີຊີວິດ,ວັດທະນະທຳ,ພູມປັນຍາດັ້ງເດີມ ແລະ ຍັງໝັ້ນຄົງໃນການນັບຖືພຸດທະສາສະໜາ ລວມທັງ ພາສາປາກເວົ້າ ໄກ້ຄຽງກັບຊົນຊາດລາວ ແລະ ໄທ ເໝືອນກັບວ່າ ເປັນບັນພະບຸລຸດສາຍເລືອດດຽວກັນ.

ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງມີນັກວິຊາການ,ນັກປະຫວັດສາດ,ນັກການສາສະໜາ ລວມທັງນັກທ່ອງທ່ຽວຄົນລາວ ຄົນໄທ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປ ຢາກໄປຢ້ຽມຢາມຈັກເທື່ອໜື່ງໃນຊີວິດນີ້ ໂດຍສະເພາະ ພີ່ນ້ອງຊາວໄຕລື້ໃນປະເທດໃໝ່.

ປັດຈຸບັນນີ້ “ສິບສອງປັນນາ” ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ ກາຍເປັນພຽງຊົນຊາດສ່ວນນ້ອຍ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ໃນມົນທົນຍຸນນານ ເມືອງຄຸນມິ່ງ ຂອງປະເທດຈີນ. ມົນທົນຍຸນນານມີອະນາເຂດຕິດກັບປະເທດລາວ ແລະ ມຽນມາ ມີເນື້ອທີ່ກວ້າງຂວາງປະມານ 390,000 ຕລ.ກມ.² ເຊີ່ງເປັນມົນທົນທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບ 3 ຂອງປະເທດຈີນ.

ມີປະຊາກອນ ຫຼາຍກວ່າ 48 ລ້ານຄົນ ສ່ວນຫຼາຍເປັນຄົນຮັ້ນ ຫຼື ຈີນ ທີ່ໄຕລື້ເອີ້ນວ່າ ຄົນຫໍ້ ປະມານ 29 ລ້ານຄົນ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອອີກປະມານ 19 ລ້ານຄົນ ເປັນຊົນຊາດໄຕລື້ ແລະ ຊົນຊາດ,ຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍອື່ນໆໂຮມຢູ່ນຳ

ປະຊາກອນທີ່ເປັນຊົນຊາດສ່ວນນ້ອຍ ໂດຍສະເພາະ ຊາວໄຕລື້ ຈະມັກອາໃສ່ຢູ່ ຕາມຊົນນະບົດ ທີ່ຍັງຄົງມີ ຄົນເວົ້າພາສາລື້,ມີວິຖີຊີວິດ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ໃຫ້ພົບເຫັນ ສ່ວນໃນຕົວເມືອງສິບສອງປັນນາ ສ່ວນຫຼາຍຈະເປັນ ຫ້າງຮ້ານ ບ້ານເຮືອນ ຂອງຄົນຈີນທີ່ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານອາໃສ່ຢູ່ໃຫມ່.

ຈາກເລື່ອງລາວ ຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ ກວ່າ 800 ປີ ທີ່ຜ່ານມາ ເຮົາສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ຄວາມຮຸ່ງເຮື່ອງ ແລະ ຄວາມເຊື່ອມຖອຍ ລ້ວນແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ເກີດຂື້ນມາແລ້ວ ໃນປະຫວັດສາດ ຊົນຊາດຊາວໄຕລື້.

ແນວໃດກໍຕາມ ດິນແດນ ສິບສອງປັນນາ ກໍຍັງຄົງຫຼົງເຫຼື່ອຮອງຮອຍແຫ່ງພູມປັນຍາເອົາໄວ້ ລວມທັງວິຖີຊີວິດ,ພາສາ,ວັດທະນະ,ປະເພນີ ອັນງົດງາມ ທີ່ມີຄວາມໄກ້ຄຽງກັບຊົນຊາດລາວ ແລະ ໄທ ຫຼືວ່າ ພວກເຂົາຄືຍາດພີ່ນ້ອງດຽວກັນທີ່ເຮົາຫຼົງລືມໄປແລ້ວ.

—————————
References:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yunnan
https://www.blockdit.com/posts/5e8f07c0f0685812ddfe04c8
https://www.silpa-mag.com/culture/article_6863
http://www.oceansmile.com/China/SibsongpannaHistory.htm
https://www.youtube.com/watch?v=67wnbcD8G18&t=1814s

ປັ໋ງ!…ບໍ່ຕ້ອງຕື່ນຕົກໃຈ ສຽງນີ້ບໍ່ໄດ້ດັງມາຈາກປະເທດອິດສະເອລແນ່ນອນ

ອັນຕະລາຍມີຢູ່ຮອບຕົວ ຫາກບໍ່ລະວັງ ເຮົາຈະກາຍເປັນເຫຍື່ອຂອງສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນໄດ້

ກ່ອນອອກເດີນທາງໄປເລຫ໌ລາດັກມື້ນີ້ ພວກເຮົາມີພາຣະກິດຢ່າງໜຶ່ງຄື ການໄປໄຫວ້ພຣະສີອະຣິຍະເມດໄຕຣ (ບ້ານເຮົາມັກເອີ້ນວ່າ ພຣະສີອານນັ້ນແຫຼະ ອົງດຽວກັນເດີ) ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງກາຣ໌ກິລປະມານສິບຫົກກິໂລແມັດ ແຕ່ໃນການໄປຄັ້ງນີ້ຈະບໍ່ໄດ້ໃຊ້ລົດຄັນທີ່ນັ່ງມາຈາກສີນາກາຣ໌ ເພາະກົດໝາຍທ້ອງຖິ່ນຂອງທີ່ນີ້ບັງຄັບໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວຕ້ອງເໝົາລົດໃນເມືອງນີ້ເທົ່ານັ້ນ ລົດຈາກເມືອງອື່ນສາມາດພານັກທ່ອງທ່ຽວໄປໄດ້ສະເພາະເສັ້ນທາງຫຼັກ (National High Way) ຫາກຝ່າຝືນຕ້ອງຖືກປັບໃໝ. ສະນັ້ນ ໂຊເຟີລົດຂອງພວກເຮົາຈຶ່ງນອນຫົວຫົດຢູ່ໃນໂຮງແຮມ ເພາະຄວາມໜາວ. ຕອນນີ້ເວລາຫ້າໂມງເຄິ່ງ ພວກເຮົາພາກັນຟ້າວຍັດຕົນເອງເຂົ້າໄປໃນລົດຕູ້ນ້ອຍໆຄັນໜຶ່ງ ເບິ່ງຈັ່ງໃດ໋ກໍບໍ່ຄືລົດຕູ້ ຄ້າຍຄືລົດຕຸ໊ກຕຸກບ້ານເຮົານີ້ແຫຼະ ຕ່າງແຕ່ມີປະຕູປິດເທົ່ານັ້ນເອງ ມີເບາະຢູ່ສາມຈຸດຄື ເບາະໜ້າສຸດ ອາຈານນັ່ງກັບຄົນຂັບ ເບາະຖັດມາເປັນເບາະທີ່ປິ່ນໜ້າກັບຫຼັງ (ນັ່ງແລ້ວຮູ້ວິງວຽນຄ້າຍຈະເປັນລົມ) ເບາະສຸດທ້າຍຄືເບາະຫຼັງສຸດ ແຕ່ລະເບາະນັ່ງໄດ້ສອງຄົນແບບບຽດໆ ເມື່ອຍັດຕົວໄປຮຽບຮ້ອຍໂຊເຟີປິດປະຕູ ປັ໋ງ! ໂອ້! ມາຍກ໊ອດ ຂ້ອຍຖົກຂາເກືອບບໍ່ທັນ (ສຽງດັງທີ່ຢູ່ແຖວທໍາອິດເກີດຈາກການປິດປະຕູນີ້ແຫຼະ)

ພວກເຮົາມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ໝູ່ບ້ານຊື່ວ່າ ກາຣ໌ເຊກ້າຣ໌ (Karchey Khar) ອັນເປັນສະຖານທີ່ຕັ້ງຂອງພຣະສີອະຣິຍະເມດໄຕຣ ສອງຂ້າງທາງໂອບລ້ອມໄປດ້ວຍສາຍພູ ຝັ່ງຊ້າຍເປັນພູຫົວໂລ້ນ ຝັ່ງຂວາມີຕົ້ນໄມ້ຂຶ້ນເປັນບາງຍ່ານ ໜ້າຈະເປັນບ່ອນເຮັດການເພາະປູກຂອງປະຊາຊົນເປັນສ່ວນຫຼາຍ ເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງສອງຝາກຄືແມ່ນ້ຳທີ່ເປັນເສັ້ນເລືອດຄອຍຫຼໍ່ລ້ຽງຜູ້ຄົນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນແຖບນີ້ ເບິ່ງອອກໄປຂ້າງໜ້າໄກໆເຫັນຈອມພູທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍຫິມະ ພວກເຮົາໃຊ້ເວລາປະມານໜຶ່ງຊົ່ວໂມງກໍມາຮອດບ້ານກາຣ໌ເຊກ້າຣ໌ ພໍແຕ່ກ້າວຂາລົງຈາກລົດເທົ່ານັ້ນແຫຼະ ຄວາມເຢັນຍະເຍືອກກໍເຂົ້າມາປະທະໃບໜ້າ ລາມໄປເຖິງແຂນຂາແລະທຸກສ່ວນຂອງຮ່າງກາຍ ອຸນຫະພູມຕອນນີ້ປະມານລົບຫ້າອົງສາ ພວກເຮົາພາກັນອູ້ມກ້ອງຖ່າຍຮູບແລະວິດີໂອ ແລ່ນ (ນ້ອຍ) ຕາມຫຼັງພຣະອາຈານລົງໄປຫາພຣະພຸດທະຮູບເຊິ່ງຫ່າງອອກໄປອີກປະມານຮ້ອຍກວ່າແມັດ ເລາະລຽບຕາມຄອງນໍ້າໄປເລື້ອຍໆ ຈົນໃນທີ່ສຸດກໍໄດ້ຂ້າມຄອງນໍ້າ ແລ້ວຫັນຫຼັງກັບມາ ໂອ່..ມາຍບຸດດາ ຕັ້ງຢູ່ນີ້ນີ້ເອງ.

ພຣະພຸດທະຮູບອົງນີ້ຖືກແກະສະລັກໄວ້ທີ່ໜ້າຜາ ມີຄວາມສູງປະມານແປດແມັດເຄິ່ງ ເປັນພຣະພຸດທະຮູບຊົງເຄື່ອງປະດັບປະດາໄປດ້ວຍສາຍຄໍ ສາຍແຂນ ຕຸ້ມຫູ ແລະ ສາຍແອວ ພຣະສຽນ (ຫົວ) ໃສ່ໝວກທີ່ປະດັບລວດລາຍເໝືອນໝວກພຣະຖັງຊຳຈັ໋ງໃນຊີຣີ່ໄຊອິ໋ວ ມືຊ້າຍຖືໝໍ້ນໍ້າ ມືຂວາຍົກຂຶ້ນພຽງໜ້າເອິກເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງການໃຫ້ພອນ ດ້ານຂວາມືຂອງພຸດທະຮູບມີທຸງມົນຕຣາທິເບດເນັ່ງເປັນສາຍລະໂຍງລະຍາງເຫັນແລ້ວຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມເຂັ້ມຂັງ ແລະ ສັກສິດ. ດ້ານໜ້າພຣະພຸດທະຮູບໄກອອກໄປມີສາຍນໍ້າທີ່ໄຫຼຄົດຄຽວໄປຕາມລ້ອງຫີນ ມີທົ່ງຫຍ້າຂຽວຊະອຸ່ມ ແລະ ມີພູເຂົາທີ່ປົກຄຸມໄປດ້ວຍຫິມະຍາວຢຽດສຸດລູກຫູລູກຕາ. ທ່າມກາງທໍາມະຊາດທີ່ສວຍງາມຜະສົມຜະສານກັບມົນຂັງແຫ່ງອາຣະຍະທັມທີ່ເກົ່າແກ່ ການໄດ້ມາຢືນຢູ່ທ່າມກາງຂອງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງຕົວລີບລົງທັນທີ ເບື້ອງໜ້າເປັນພຸດທະຮູບທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ອະລັງການເຊິ່ງເກີດຈາກສີມືຂອງມະນຸດ ດ້ານຫຼັງເປັນພູເຂົາໂອບອ້ອມເຊິ່ງເປັນສີມືຂອງທໍາມະຊາດ.

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ເຮັດໃຫ້ນຶກເຖິງການເກີດຂຶ້ນຂອງສາສະໜາແນວເທວະນິຍົມ (ສາສະໜາທີ່ບູຊາພຣະເຈົ້າ) ໃນຍຸກເລີ່ມຕົ້ນມະນຸດອາໄສຢູ່ຕາມຖ້ຳຕາມປ່າ ເມື່ອເກີດຟ້າຮ້ອງ ຟ້າຜ່າ ແຜ່ນດິນໄຫວ ແລະ ພູເຂົາໄຟລະເບີດ ກໍເຮັດໃຫ້ເຮົາເກີດຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ປາກົດການເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ກໍຍິ່ງເພີ່ມຄວາມຢ້ານກົວແກ່ມະນຸດຫຼາຍຂຶ້ນ ພວກເຮົາຈຶ່ງເຊື່ອວ່າເບື້ອງຫຼັງຂອງປາກົດການເຫຼົ່ານີ້ຕ້ອງມີສິ່ງຫຼືຜູ້ມີອຳນາດເປັນຜູ້ບັນດານແນ່ນອນ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດຫາວິທີແກ້ໄຂດ້ວຍການເອົາອົກເອົາໃຈທຳມະຊາດມີການເຊັ່ນໄຫວ້ ສັກກາຣະບູຊາ ອ້ອນວອນເປັນຕົ້ນ ເພື່ອໃຫ້ສິ່ງມີອຳນາດນັ້ນພໍໃຈ ການເຮັດແບບນີ້ບາງຄັ້ງກໍໄດ້ຜົນ ບາງຄັ້ງກໍໄຮ້ຜົນ ຖ້າບູຊາແລ້ວໄດ້ຜົນກໍຖືວ່າເປັນການບູຊາທີ່ຖືກຕ້ອງ ຖ້າໄຮ້ຜົນກໍຖືວ່າຜິດວິທີ ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຮົາຈຶ່ງມີພິທີກັມຕ່າງໆ ຈາກພິທີກັມເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງກາຍມາເປັນສາສະໜາໃນທີ່ສຸດ. ຄົນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນແຖບນີ້ ພວກເຂົາຢູ່ຮ່ວມກັບທຳມະຊາດຢ່າງໃກ້ຊິດ ຈະວ່າໂຫດຮ້າຍກໍໜ້າຈະພໍເວົ້າໄດ້ ຂະໜາດພວກເຮົາມາຊ່ວງລະດູຮ້ອນ (ເດືອນມິຖຸນາ) ອາກາດຍັງໜາວເຖິງພຽງນີ້ ມິຕ້ອງກ່າວໃຍໄປເຖິງລະດູໜາວອຸນຫະພູມຕິດລົບຊາວເຖິງສາມສິບອົງສາ ພູມິປະເທດກໍເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ຜາທີ່ສູງໃຫຍ່ ເບິ່ງແລ້ວໜ້າເກງຂາມ ມະນຸດຕົວນ້ອຍໆຈະອາດຫານໄປທຽບກັບທຳມະຊາດເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແນວໃດ ສະນັ້ນ ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ເປັນເຄື່ອງຫຼໍ່ລ້ຽງຈິດວິນຍານຂອງພວກເຂົາກໍຄື ຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາ ເຊິ່ງເປັນທີ່ເພິ່ງທາງໃຈສຳຄັນຍິ່ງ ເມື່ອເກີດປາກົດການທາງທຳມະຊາດແບບດັ່ງກ່າວຜູ້ຄົນຕ່າງກໍຫັນໜ້າເຂົ້າຫາຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາ ອາດຈະເປັນພຣະເຈົ້າ ເທບເທວາ ເຈົ້າແມ່ ຫຼັກທັມ ຫຼື ສິ່ງອື່ນໆ ຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນເອງ.

ຜູ້ຂຽນເຊື່ອວ່າ ພຣະສີອະຣິຍະເມດໄຕຣທີ່ຕັ້ງຢູ່ເບື້ອງຂອງພວກເຮົາໃນຕອນນີ້ກໍເປັນໜຶ່ງໃນຜົນງານທີ່ເກີດຈາກຄວາມຕ້ອງການທີ່ເພິ່ງທາງໃຈຂອງຊາວພຸດໃນຍຸກນັ້ນ ເຊິ່ງສ້າງຂຶ້ນໃນຊ່ວງຣາຊະວົງກຸສານະ ປະມານ ພ.ສ 500-700 (ກ່ອນ ຄ.ສ 1) ຣາຊະວົງນີ້ເປັນຣາຊະວົງທີ່ມີເຊື້ອສາຍມາຈາກຊົນເຜົ່າມົງໂກ ເດີມທີອາໄສຢູ່ແຖບອາຊີກາງ ຕໍ່ມາຖືກຊາວຮັ່ນຮຸກຮານຈຶ່ງອົບພະຍົບມາຄອບຄອງດິນແດນໃນອິນເດຍທາງຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ ແລ້ວແຜ່ອານາເຂດອອກໄປຈົນກາຍເປັນອານາຈັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ເບື້ອງຕົ້ນຕັ້ງເມືອງຫຼວງຢູ່ທີ່ເປຊະວາ (ປາກີສະຖານໃນປັດຈຸບັນ) ຕໍ່ມາຈຶ່ງຍ້າຍລົງມາຕັ້ງຢູ່ເມືອງມະຖຸຣາ (ຫ່າງຈາກກຸງນິວເດລີລົງໄປປະມານ 137 ກມ).

ຫາກທ່ານໃດສົນໃຈສິລະປະໜ້າຈະເຄີຍໄດ້ຍິນຄໍາວ່າ ສິລະປະແບບມະຖຸຣາ ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນຍຸກສະໄໝສິລະປະຂອງອິນເດຍທີ່ມີຄວາມສວຍງາມ ແລະ ມີເອກະລັກສະເພາະຕົນ (ຮູບແບບສິລະປະອິນເດຍແບ່ງອອກເປັນ 5 ຍຸກຄື ແບບສານຈີ, ແບບຄັນທາຣະ, ແບບມະຖຸຣາ, ແບບອະມະຣາວະດີ ແລະ ແບບຄຸບຕະ) ກະສັດທີ່ມີຊື່ສຽງ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດອົງໜຶ່ງຂອງອິນເດຍກໍຢູ່ໃນຣາຊະວົງກຸສານະນີ້ເອງ ພຣະອົງມີນາມວ່າ ພຣະເຈົ້າກະນິດສະກະມະຫາຣາດ ຊົງມີສັດທາໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາຢ່າງແຮງກ້າ ສ້າງວັດວາອາຮາມ ແລະ ສະຖູບເປັນຈໍານວນຫຼາຍ ຊົງທໍານຸບໍາລຸງພຸດທະສາສະໜາເປັນຢ່າງດີ ທັງເປັນອົງອຸປະຖໍາການສັງຄາຍະນາຄັ້ງທີສີ່ຂອງຝ່າຍມະຫາຍານ. ຈາກນັ້ນ ກໍໄດ້ສົ່ງສະມະນະທູດອອກໄປປະກາດພຣະພຸດທະສາສະໜາໃນອາຊີກາງ ເຮັດໃຫ້ພຸດທະສາສະໜາຝ່າຍມະຫາຍານແຜ່ກວ້າງອອກໄປຍັງປະເທດຈີນ ເກົາຫຼີ ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ມົງໂກເລຍ ຈົນຮອດທຸກວັນນີ້. ຣາຊະວົງນີ້ເດີນທາງມາໄດ້ປະມານ 200 ປີກວ່າໆ ກໍເລີ່ມເສື່ອມອໍານາດລົງຈົນໃນທີ່ສຸດກໍສູນສິ້ນຣາຊະວົງ ເມື່ອ ປີ ພ.ສ 700 ເຫຼືອໄວ້ພຽງຮ່ອງຮອຍ ແລະ ບູຮານສະຖານໃຫ້ຄົນຮຸ່ນຫຼັງໄດ້ສຶກສາວ່າຄັ້ງໜຶ່ງດິນແດນແຖບນີ້ເຄີຍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງພຽງໃດ.

ພຣະພຸດທະຮູບແກະສະລັກທີ່ພວກເຮົາກໍາລັງຂາບໄຫວ້ຢູ່ຕອນນີ້ ກໍເປັນໜຶ່ງໃນຮ່ອງຮອຍທີ່ຜູ້ຄົນໃນຍຸກນັ້ນໄດ້ປະໄວ້ໃຫ້. ພວກເຂົາໃຊ້ເວລາປະມານສອງຮ້ອຍປີໃນການກໍ່ສ້າງເອກະລັກ ແລະ ວັດທະນະທໍາຂອງຕົນເອງຂຶ້ນ ຈົນຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງເຖິງຂັ້ນໃດຂັ້ນໜຶ່ງ ແລະແລ້ວເມື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍມາເຖິງກໍຕ້ອງປ່ອຍໄປຕາມເລື່ອງລາວ ພຸດທະສາສະໜາສອນວ່າ ການທີ່ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງຈະເລີນຂຶ້ນຫຼືເສື່ອມລົງນັ້ນ ສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະພຶດຕິກໍາຂອງມະນຸດ ເຮົາຈະສັງເກດເຫັນຈາກພັດທະນາການຂອງສັງຄົມ ເມື່ອໃດທີ່ມະນຸດມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມພຽນ ໃຝ່ໃຈໃນການຮຽນຮູ້ ແລະ ມີແນວຄິດສ້າງສັນ ສັງຄົມໃນເມື່ອນັ້ນກໍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ແຕ່ເມື່ອໃດຫາກມະນຸດມີພຶດຕິກໍາໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ແລະ ຫຼົງມົວເມົາໃນການເສບບໍລິໂພກ ເມື່ອນັ້ນສັງຄົມກໍເສື່ອມລົງ[1] ອານາຈັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຣາຊະວົງກຸສານະທີ່ເສື່ອມຖອຍລົງໄປນັ້ນ ສ່ວນໜຶ່ງອາດເປັນເພາະພຶດຕິກໍາຂອງຄົນໃນຍຸກນັ້ນກໍເປັນໄດ້. ແຕ່ກໍຢ່າງວ່າລະເນາະ ເໝືອນທີ່ພຣະເພິ່ນວ່າ ຍົດ ຊັບ ອໍານາດ ລ້ວນເປັນສິ່ງຫອມຫວານ ຜູ້ຄົນຕ່າງກໍພະຍາຍາມໄຂວ່ຄວ້າຫາມັນມາຄອບຄອງ ເມື່ອໄດ້ຄອບຄອງສົມດັ່ງໃຈແລ້ວ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ (ຍົດ ຊັບ ອໍານາດ) ບາງທີ ກໍເຮັດໃຫ້ຄົນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ ແຕ່ບາງທີກໍທໍາລາຍຄົນບາງຄົນໃຫ້ຕ້ອຍຕໍ່າຈົນຈົມດິນ ເພາະເມື່ອເຂົາໄດ້ມັນມາແລ້ວກໍຫຼົງໄຫຼຈົນລືມເຫັນຫົວຄົນອື່ນ ບາງຄົນອາດຈະມອງເຫັນຄົນອື່ນເປັນຂ້ອຍຂ້າມ້າໃຊ້ໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກ ແລະ ລືມຄວາມເປັນຄົນຂອງຜູ້ອື່ນເລີຍກໍເປັນໄດ້. ພຶດຕິກໍາເຫຼົ່ານີ້ຫາກດໍາເນີນໄປດົນເຂົ້າ ຜູ້ຂຽນເຊື່ອວ່າ ວັນໜຶ່ງສັງຄົມຈະມີວິທີໃນການຈັດການຕົວມັນເອງ.

ຄວາມຈິງແລ້ວ ຄວາມຈະເລີນ ແລະ ຄວາມເສື່ອມລ້ວນເປັນເລື່ອງທໍາມະດາຂອງໂລກ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສິ່ງຕ່າງໆ ຫຼື ຕົວເຮົາເອງ ຄົນດີ ຄົນຊົ່ວ ມິດສະຫາຍ ຍາດພີ່ນ້ອງ ຫຼື ແມ້ກະທັ່ງສັດຕູ ວັນໜຶ່ງກໍຕ້ອງຖິ້ມຮ່ອງຮອຍບາງຢ່າງໄວ້ໃນໂລກ ແຕ່ສິ່ງສໍາຄັນຄືຮ່ອງຮອຍຂອງເຮົາທີ່ວ່ານັ້ນຄືສິ່ງໃດຕ່າງຫາກ. ຫາກຄິດເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ບໍ່ຮູ້ວ່າຊາວໂລກຈະຕໍ່ສູ້ ຍາດແຍ່ງ ຊິງດີ ຊິງເດັ່ນກັນໄປເພື່ອຫຍັງ ເພາະທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວພວກເຮົາຕ່າງກໍມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ຄວາມສິ້ນສະຫຼາຍກັນທັງນັ້ນ.

ສິ້ນສຸດສຽງກ້ອງ..ຊ໋ອດສຸດທ້າຍ

ຄະນະພວກເຮົາພາກັນຍັດຕົວເຂົ້າໄປໃນລົດຄັນເດີມ ເພື່ອກັບເຂົ້າໄປເມືອງກາຣ໌ກິລອີກຄັ້ງ ຕົວເມືອງໃນຍາມນີ້ຜູ້ຄົນຂວັກໄຂວ່ໄປມາ ພໍ່ຄ້າກຳລັງຮຽກເອີ້ນໃຫ້ຄົນເຂົ້າຮ້ານ ນັກຮຽນກຳລັງຍ່າງໄປໂຮງຮຽນ ບາງຄົນກຳລັງຫາຊື້ອາຫານເຊົ້າ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາກໍາລັງຈະອອກເດີນທາງ ປ່ອຍໃຫ້ພຣະພຸດທະຮູບ ພູເຂົາຫິມະ ທຸງມົນຕຣາທີ່ສັກສິດ ແລະ ບັນຍາກາດໃນເມືອງກາຣ໌ກິລໄວ້ຂ້າງຫຼັງ ເກັບຄວາມຊົງຈຳໃສ່ກະເປົ໋າ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ເລຫ໌ລາດັກຕໍ່ໄປ.

ວັດພຣະຂາວພັນນາຣາມ

ຕົ້ນລະດູໜາວ

16 ມັງກອນ 2024

[1] ສົມເດັດພຸດທະໂຄສາຈານ (ປ.ອ.ປະຍຸດໂຕ), ຈາຣິກບຸນ ຈາລຶກທັມ, (ກຸງເທບ ຯ: ສໍານັກພິມຜະລິທັມ, 2561), ໜ້າ 375.

ຜົນ​ງານ​ ພ​ຣະ​ເຈົ້າ​ໄຊ​ຍະ​ເຊດ​ຖາ​ທິ​ຣາດ

ດ້ານ​ການທະ​ຫານ

ພ​ຣະ​ອົງ ເປັນນັກຮົບ ຜູ້ເກັ່ງກ້າສາມາດ, ເປັນນັກວາງແຜນການສູ້ລົບທີ່ຫລັກ ແຫລມ, ເປັນເຈົ້າຕຳລາພິໄຊສົງຄາມ ການເຮັດສົງຄາມກອງ​ໂຈນ, ກອງ​ຫລອນ, ສາ​ມາດພາບແພ້ການ​ຮູກ​ຮານ ຂອງພ​ຣະ​ເຈົ້າ​ບູ​ເລັງ​ນອງ ແຫ່ງຫົງສາວະດີເຖິງສອງຄັ້ງສອງ​ຄາວ, ເຮັດໃຫ້ອານາຈັກລາວລ້າງຊ້າງ ໄດ້ ລອດພົ້ນ​ຈາກ​ການຕົກ ເປັນເມືອງຂຶ້ນ ຂອງມອນພະມ້າ ໃນສະໄຫມນັ້ນ.

ດ້ານ​ການ​ປົກ​ຄອງ

ດ້ານ​ການພົວ​ພັນ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ

ດ້ານ​ພຸດ​ທະ​ສາ​ສະ​ໜາ