ຄຳວ່າ “ສິບສອງປັນນາ” ຫຼື “ພັນນາ” ໝາຍເຖີງ ອານາຈັກທີ່ເກີດຈາກ ການໂຮມພື້ນດິນນາຂອງຊາວໄຕລື້ ຫຼາຍໆບ້ານເຂົ້ານຳກັນ ໂຮມໄດ້ 1 ພັນນາ ຕັ້ງເປັນໜຶ່ງເມືອງ ລວມທັງໝົດ 12 ພັນນາ ກໍໄດ້ 12 ເມືອງ.

ຕາມຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດກ່າວວ່າ ສິບສອງປັນນາ ປົກຄອງດ້ວຍລະບອບສັກດີນາປະເພນີ ມີພຣະຣາຊາຊົງເປັນພຣະປະມຸກມາແລ້ວເຖີງ 45 ພຣະອົງ ໂດຍມີສູນກາງຂອງອະນາຈັກ ຢູ່ທີ່ ຊ່ຽງຮຸ່ງ ຫຼື ຫໍຄຳຊຽງຮຸ່ງ ເຊິ່ງໄດ້ສະຖາປະນາມາໄດ້ປະມານ 800 ກວ່າປີ. ອະນາຈັກ ສິບສອງປັນນາ ຮຸ່ງເຮື່ອງຢູ່ ປະມານ 100 ປີ ກໍ່ເລີ່ມອ່ອນແອລົງ.

ໃນທີ່ສຸດກໍຕ້ອງຍອມອ່ອນນ້ອມ ເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງຈີນ ໃນສະໄໝຣາຊະວົງມົງໂກນ ທັງໃນໄລະຍະນັ້ນ ອິດທິພົນຂອງມຽນມ້າ ແລະ ສະຫຍາມປະເທດເລີ່ມແຂງແຮງຂຶ້ນ.

ອານາຈັກ ສິບສອງປັນນາ ຖືກຄຸກຄາມ ລາກດຶງ ໂດຍອະນາຈັກທີ່ແຂງແຮງກວ່າມາດົນ ຈົນເຂົ້າມາສູ່ຍຸກແຫ່ງການລ່າອະນານິຄົມຂອງ ອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງໄດ້ເຂົ້າມາມີອິດທິພົນ ແລະ ຂີດເສັ້ນແບ່ງ ຈັດສັນ.

ໂດຍ ໃຫ້ ມຽນມ້າ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງອັງກິດ ຝຣັ່ງ ມີອິດທິພົນຢູ່ລາວ ແລະ ອິນດູຈີນ ແລະ ສິບສອງປັນນາ ຢູ່ພາຍໃຕ້ຈີນ.

ໃນໄລຍະຕໍ່ມາ ເໝົາເຈີຕຸງ ໄດ້ຂື້ນເປັນຜູ້ນຳຈີນ ໄດ້ປະຕິວັດ ແລະ ປ່ຽນແປງການປົກຄອງຂອງຈີນເປັນລະບອບຄອມມູນິດ ແລະ ໄດ້ຍຶດຄອງ ສິບສອງປັນນາ.

ກະສັດອົງສຸດທ້າຍຂອງຊາວໄຕລື້ ຄື “ເຈົ້າໝ່ອມຄຳລື” ແຫ່ງຣາຊະວົງຊ່ຽງຮຸ່ງ ຖືກປົດເປັນສາມັນຊົນ ແລະ ຕ້ອງເຮັດວຽກກັບລັດຖະບານຈີນໃໝ່ ໃນຖານະເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານສະຖາບັນຊົນຊາດ ສ່ວນເຊື້ອພະວົງຄົນອື່ນໆກໍຖືກປ່ຽນຊື່ໃຫ້ໃຫມ່ເປັນພາສາຈີນໝົດ.

ສ່ວນປະຊາຊົນຊາວໄຕລື້ໃນ ສິບສອງປັນນາ ໃນໄລຍະຫຼັງຈາກທີ່ຈີນຍຶດຄອງນັ້ນ ຕ້ອງຢູ່ຢ່າງຈຳກັດ ຖືກກີດກັນເລື່ອງການນັບຖືສາສະໜາ ແລະ ວິຖີປະຕິດັ້ງເດີມ.

ເພາະທາງການຈີນ ເຫັນວ່າ ວັດທະນະທຳຂອງຊາວໄຕລື້ເປັນສິ່ງທີ່ຫຼ້າຫຼັງ ແລະຕ້ອງການສ້າງຄວາມເປັນຈີນໃຫ້ກັບຊາວໄຕລື້ ແລະ ຍັງໄດ້ເຜົາທຳລາຍວັດ ແລະ ສາສະນະສະຖານ ທົ່ວແຜ່ນດິນ ສິບສອງປັນນາ ເພາະຕ້ອງການລ້າງຄວາມເຊື່ອທີ່ຊາວໄຕລື້ຍຶດຖືມາແຕ່ບູຮານ.

ນອກຈາກປິດກັ້ນເລື່ອງການນັບຖືສາສະໜາແລ້ວ ຊາວໄຕລື້ຍັງຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ຈັດກິດຈະກຳ ຫຼື ປະກອບພິທີກຳອັນໃດ ເຊັ່ນ ຈັດບຸນສົງການ,ເຮັດບຸນຕັກບາດ ແລະ ພິທີກຳທີ່ກ່ຽວກັບສາສະໜາອື່ນໆ.

ຍ້ອນຜິດສົງຄາມ ແລະ ການຮຸກຮານຂອງອະນາຈັກທີ່ແຂງແຮງກວ່າ ລວມທັງ ການຍຶດຄອງ ສິບສອງປັນນາ ຂອງລັດຖະບານ ເໝົາເຈີຕຸງ ເຮັດໃຫ້ຊາວໄຕລື້ບາງສ່ວນຕ້ອງອົບພະຍົບ ແລະ ຖືກກວາດຕ້ອນ ໄປຢູ່ສະຖານທີ່ຕ່າງໆ.

ຕໍ່ມາພາຍຫຼັງ ລັດຖະບານຈີນໄດ້ຫລຸດຜ່ອນຄວາມເຂັ້ມງວດ ຜ່ານຊວງການປະຕິວັດວັດທະນະທຳ ຊາວໄຕລື້ ໄດ້ສິດກັບມາເປັນຂອງຕົນເອງຄືເກົ່າ,ໄດ້ມີໂອກາດກັບມາເຮັດກິດຈະກຳທາງສາສະໜາທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ ແລະ ໄດ້ຟື້ນຟູ ສົ່ງເສີມວັດທະນະທຳອັນດີງາມທີ່ເຄີຍມີມາແຕ່ກ່ອນກັບມາອີກເທື່ອໜື່ງ.

ສິບສອງປັນນາ ຫຼື ເມືອງຊ່ຽງຮຸ່ງ ໄດ້ກັບມາມີຊີວິດຊີວາ,ເລີ່ມເປັນທີ່ສົນໃຈຕໍ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ມີຊື່ສຽງຫຼາຍຂື້ນ ໃນນາມຂອງເມືອງທີ່ມີສີລະປະ,ວັດທະນະທຳ ແລະ ປະເພນີ ທີ່ມີສະເໜ່ເປັນເອກະລັກໃນຕົວ.

ແລະ ດ້ວຍ ດິນແດນ ສິບສອງປັນນານີ້ ຍັງຄົງມີ ວິຖີຊີວິດ,ວັດທະນະທຳ,ພູມປັນຍາດັ້ງເດີມ ແລະ ຍັງໝັ້ນຄົງໃນການນັບຖືພຸດທະສາສະໜາ ລວມທັງ ພາສາປາກເວົ້າ ໄກ້ຄຽງກັບຊົນຊາດລາວ ແລະ ໄທ ເໝືອນກັບວ່າ ເປັນບັນພະບຸລຸດສາຍເລືອດດຽວກັນ.

ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງມີນັກວິຊາການ,ນັກປະຫວັດສາດ,ນັກການສາສະໜາ ລວມທັງນັກທ່ອງທ່ຽວຄົນລາວ ຄົນໄທ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປ ຢາກໄປຢ້ຽມຢາມຈັກເທື່ອໜື່ງໃນຊີວິດນີ້ ໂດຍສະເພາະ ພີ່ນ້ອງຊາວໄຕລື້ໃນປະເທດໃໝ່.

ປັດຈຸບັນນີ້ “ສິບສອງປັນນາ” ເຂດປົກຄອງຕົນເອງ ກາຍເປັນພຽງຊົນຊາດສ່ວນນ້ອຍ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕະເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້ໃນມົນທົນຍຸນນານ ເມືອງຄຸນມິ່ງ ຂອງປະເທດຈີນ. ມົນທົນຍຸນນານມີອະນາເຂດຕິດກັບປະເທດລາວ ແລະ ມຽນມາ ມີເນື້ອທີ່ກວ້າງຂວາງປະມານ 390,000 ຕລ.ກມ.² ເຊີ່ງເປັນມົນທົນທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບ 3 ຂອງປະເທດຈີນ.

ມີປະຊາກອນ ຫຼາຍກວ່າ 48 ລ້ານຄົນ ສ່ວນຫຼາຍເປັນຄົນຮັ້ນ ຫຼື ຈີນ ທີ່ໄຕລື້ເອີ້ນວ່າ ຄົນຫໍ້ ປະມານ 29 ລ້ານຄົນ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອອີກປະມານ 19 ລ້ານຄົນ ເປັນຊົນຊາດໄຕລື້ ແລະ ຊົນຊາດ,ຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍອື່ນໆໂຮມຢູ່ນຳ

ປະຊາກອນທີ່ເປັນຊົນຊາດສ່ວນນ້ອຍ ໂດຍສະເພາະ ຊາວໄຕລື້ ຈະມັກອາໃສ່ຢູ່ ຕາມຊົນນະບົດ ທີ່ຍັງຄົງມີ ຄົນເວົ້າພາສາລື້,ມີວິຖີຊີວິດ ແລະ ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ໃຫ້ພົບເຫັນ ສ່ວນໃນຕົວເມືອງສິບສອງປັນນາ ສ່ວນຫຼາຍຈະເປັນ ຫ້າງຮ້ານ ບ້ານເຮືອນ ຂອງຄົນຈີນທີ່ມາຕັ້ງຖິ່ນຖານອາໃສ່ຢູ່ໃຫມ່.

ຈາກເລື່ອງລາວ ຕະຫຼອດໄລຍະເວລາ ກວ່າ 800 ປີ ທີ່ຜ່ານມາ ເຮົາສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ຄວາມຮຸ່ງເຮື່ອງ ແລະ ຄວາມເຊື່ອມຖອຍ ລ້ວນແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ເກີດຂື້ນມາແລ້ວ ໃນປະຫວັດສາດ ຊົນຊາດຊາວໄຕລື້.

ແນວໃດກໍຕາມ ດິນແດນ ສິບສອງປັນນາ ກໍຍັງຄົງຫຼົງເຫຼື່ອຮອງຮອຍແຫ່ງພູມປັນຍາເອົາໄວ້ ລວມທັງວິຖີຊີວິດ,ພາສາ,ວັດທະນະ,ປະເພນີ ອັນງົດງາມ ທີ່ມີຄວາມໄກ້ຄຽງກັບຊົນຊາດລາວ ແລະ ໄທ ຫຼືວ່າ ພວກເຂົາຄືຍາດພີ່ນ້ອງດຽວກັນທີ່ເຮົາຫຼົງລືມໄປແລ້ວ.

—————————
References:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yunnan
https://www.blockdit.com/posts/5e8f07c0f0685812ddfe04c8
https://www.silpa-mag.com/culture/article_6863
http://www.oceansmile.com/China/SibsongpannaHistory.htm
https://www.youtube.com/watch?v=67wnbcD8G18&t=1814s

ຫຼາຍຄັ້ງທີ່ເຮົານຳຕົນເອງອອກໄປຜະເຊີນກັບສະຖານທີ່ແປກໃໝ່ ຜູ້ຄົນທີ່ແປກໜ້າ ແລະສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮົາບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ຊີວິດກໍມັກໂຍນແງ່ຄິດບາງຢ່າງມາໃຫ້ໂດຍທີ່ເຮົາບໍ່ທັນໄດ້ຕັ້ງຕົວ ບາງຄັ້ງແງ່ຄິດທີ່ວ່ານັ້ນຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການດຳເນີນຊີວິດໃນແບບທີ່ເຮົາຕ້ອງການ ມີໃຜເຄີຍເປັນບໍ່ ໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງໄປສະຖານທີ່ໃດໜຶ່ງ ມັກຈະມີແນວຄິດບາງຢ່າງແລ່ນເຂົ້າມາໃນຫົວ ທັງໆທີ່ເຮົາກໍບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຄິດເຖິງເລື່ອງນັ້ນມາກ່ອນ ເຫດການແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນກັບຜູ້ຂຽນ ໃນຂະນະທີ່ລົດກຳລັງແລ່ນອອກຈາກເມືອງສີນາກາຣ໌ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ເມືອງກາຣ໌ກິລ ທາງພາກເໜືອຂອງປະເທດອິນເດຍ

ເໝືອນກັບວ່າບ້ານເຮືອນຄ່ອຍໆໄຫຼຜ່ານພວກເຮົາໄປເທື່ອລະຫຼັງສອງຫຼັງ ສາມ ສີ່ ຫ້າ ຈົນຕອນນີ້ນັບບໍ່ຖ້ວນເລີຍວ່າຜ່ານໄປຈຳນວນເທົ່າໃດແລ້ວ ຜູ້ຄົນທີ່ຍ່າງຕາມຖະໜົນກໍໄຫຼຜ່ານພວກເຮົາໄປ ຄົນແລ້ວຄົນເຫຼົ່າ “ໂອ້! ພໍ່ໃຫຍ່ນີ້ບໍ່ມີແຂນ” ໜຶ່ງໃນຄະນະພວກເຮົາອຸທານຂຶ້ນ. ອີກຄົນຕອບກັບໄປທັນຄວັນວ່າ “ບໍ່ແມ່ນ, ເຂົາໜາວຊື່ໆ” ດ້ວຍສະພາບອາກາດທີ່ເໜັບໜາວຜູ້ຄົນເຂດນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງໃສ່ເສື້ອແຂນຍາວແທບຕະຫຼອດເວລາ ບາງຄົນເຫັນແຕ່ແຂນເສື້ອຫ້ອຍຕ່ອງແຕ່ງແກວ່ງໄປແກວ່ງມາ ສ່ວນແຂນຄົນເຊື່ອງໄວ້ດ້ານໃນເພື່ອກອດຄວາມອົບອຸ່ນໄວ້ໃຫ້ຮ່າງກາຍໄດ້ໃຊ້ງານ ທ່າມກາງໝອກຈາກທຳມະຊາດ ແລະຄວັນລົດຈາກທໍ່ໄອເສຍ ພວກເຮົາເຄື່ອນຕົວອອກຈາກຕົວເມືອງໄປເລື້ອຍໆຈົນຮອດຈຸດໜຶ່ງ ໂຊເຟີຈຶ່ງຈອດລົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຜູ້ຊາຍສອງສາມຄົນທີ່ກຳລັງໂບກໄມ້ໂບກມືຢູ່ກາງຖະໜົນ ເໝືອນຈະເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ ແຕ່ທ່າທາງຄິດວ່າຄ້າຍຄືເຈົ້າພໍ່ຫຼາຍກວ່າ ຄົນໜຶ່ງປາກຍັງຄາບກອກຢາ ພົ່ນຄວັນອອກເປັນໄລຍະໆ ໜວດເຄົາດຳທະມຶນທຶນ ມືໜຶ່ງຈັບເງິນ ຍ່າງມຸ່ງຕົງມາທີ່ລົດຂອງພວກເຮົາ ໂຊເຟີຈຶ່ງເລື່ອນແກ້ວລົດລົງພ້ອມກັບຍື່ນເງິນໃຫ້ ຄິດວ່າໜ້າຈະເປັນຄ່າຜ່ານທາງ ແລ້ວໂຊເຟີຂອງພວກເຮົາກໍຢື້ມືໄປຈັບເອົາກອກຢາທີ່ຊາຍຄົນນັ້ນຄາບຢູ່ເຊິ່ງເຫຼືອປະມານໜຶ່ງຂໍ້ມື ແລ້ວເອົາມາຮີດຕໍ່ໃນລົດ ຂ້ອຍຮູ້ສຶກຕົກໃຈເລັກໜ້ອຍຈົນອຸທານຂຶ້ນໃນໃຈວ່າ “ພໍ່ໃຫຍ່!…ເຈົ້າຄືເຮັດແນວນັ້ນ! ເກີດລາວຢາກຮ້າຍຂຶ້ນມາ ແລ້ວພາໝູ່ອີກສອງຄົນມາກະທືບພຣະໄສ້ແຕກ ເຈົ້າຊິເຮັດໃດ” ລາວເຮັດໜ້າເໝືອນກັບວ່າ “ມັນເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ຄູບາ ຢ່າໄປຊີຣຽດກັບຊີວິດ”  

ເມື່ອຜ່ານດ່ານມາແລ້ວ ພວກເຮົາກໍທະລຸເຖິງທົ່ງພຽງທີ່ໂອບລ້ອມດ້ວຍພູເຂົາທັງສອງຂ້າງ ເທິງພູແຕ່ລະໜ່ວຍປົກຄຸມໄປດ້ວຍຫິມະ ແລະອາຍໝອກ ບາງບ່ອນເສັ້ນທາງເລາະລຽບໄປຕາມແຄມພູທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ນານາຊະນິດ ໃນຂະນະທີ່ອີກຝັ່ງເປັນຫ້ວຍນ້ຳແລະໂຂດຫີນ ໄຫຼເປັນສາຍຍາວຄົດໂຄ້ງໄປຕາມໜ່ວຍພູ ຕອນນີ້ ຫົນທາງເລີ່ມຄ້ອຍຊັນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ການນັ່ງລົດຊົມທິວທັດພູມິປະເທດແບບນີ້ໃຫ້ອາລົມຄ້າຍກັບວ່າ ກຳລັງທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນປະເທດແຖບສະແກນດິເນເວຍທີ່ຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງເອີຣົບ ແຕ່ດ໋ຽວ!..ເຍ້ໂຕຊິດຕີ້ ຮຳນາຮີ ໂຕເຣງເກ້…ໂຕເຣງເກ້ ເພງອິຫຍັງຂອງເຈົ້າ ພໍ່ໃຫຍ່!

ພວກເຮົາຜ່ານພູເຂົາມາຈັກໜ່ວຍບໍ່ຮູ້ ຮູ້ພຽງວ່າຕອນນີ້ລົດຕິດ ຕິດ ແລະຕິດ ຍາວເປັນສອງສາມກິໂລ ເກີດມາຫາກໍເຄີຍເຫັນລົດຕິດເທິງພູເຂົາທີ່ອ້ອມຮອບດ້ວຍຫິມະ ຫຼຽວອອກໄປດ້ານນອກເຫັນແຕ່ໂຊເຟີລົດຄັນອື່ນໆພາກັນນັ່ງດຶກກ້ອນຫີນຫຼິ້ນແກ້ເຊັງ ພວກເຮົາຢູ່ໃນລົດຮູ້ສຶກເຊັງໆ ກໍເລີຍພາກັນຍ່າງອອກມາ ຢຽດແຂ່ງຢຽດແຂນ ບິດຕົນບິດໂຕ ຂັບໄລ່ຄວາມຂີ້ຄ້ານອອກໄປແລ້ວຖ່າຍຮູບກັນຄົນລະທ່າສອງທ່າ. ໜ່ອຍໜຶ່ງໂຊເຟີຮ້ອງມາໃສ່ come on ຂຶ້ນລົດໄວໆ ພໍແຕ່ສິ້ນສຽງການປິດປະຕູດັງ ປັງ! ລາວກໍຟ້າວຢຽບຄັນເລັ່ງແຊງຄັນອື່ນໆປະມານສິບກວ່າຄັນ ແຕ່ເຄື່ອນມາໄດ້ບໍ່ພໍສາມສີ່ຮ້ອຍແມັດ ກໍມາຕິດແງັກຢູ່ທາງໜ້າຄືເກົ່າ ອິຫຍັງວ່ະ?

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ນຶກເຖິງເລື່ອງລາວຂອງຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງທີ່ປະສົບຊະຕາກຳຄືພວກເຮົານີ້ແຫຼະ ລາວມີຊື່ວ່າ ຈອຫ໌ນລາວເປັນຄົນທີ່ຈິງຈັງກັບຊີວິດຕັ້ງແຕ່ນ້ອຍ ຕັ້ງໃຈຮຽນໜັງສືຈົນຈົບປະລິນຍາ ແລະໄດ້ເຮັດວຽກໃນບໍລິສັດແຫ່ງໜຶ່ງສົມຄວາມປາຖະໜາ ເພາະເປັນຄົນຂະຫຍັນຂັນແຂງຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃຫ້ຕຳແໜ່ງທີ່ສູງຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ຕຳແໜ່ງທີ່ສູງຂຶ້ນກໍມາພ້ອມກັບຄວາມຮັບຜິດຊອບທີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ບໍ່ວ່າຈະຂະຫຍັນພຽງໃດກໍຕາມ ຄົນເຮົາກໍມີມື້ເມື່ອຍແລະຂີ້ຄ້ານໄດ້ເຊັ່ນກັນລາວຮູ້ສຶກເມື່ອຍລ້າກັບຊີວິດທີ່ຊ້ຳຊາກວົນລູ໊ບບໍ່ຮູ້ວ່າຈະໄປຈົບສິ້ນຍາມໃດ. ຕື່ນຂຶ້ນມາຍາມເຊົ້າກິນເຂົ້າແລ້ວກໍອອກໄປເຮັດງານ ນັ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງສີ່ຫຼ່ຽມເປັນເວລາສິບເຖິງສິບສອງຊົ່ວໂມງຕໍ່ວັນ ເລີກງານແລ້ວກໍຂັບລົດຝ່າຈະລາຈອນທີ່ແສນວຸ້ນວາຍມີທັງຝຸ່ນຄວັນ ແລະລົດຕິດ ກວ່າຈະຮອດເຮືອນກໍມືດພໍດີ ກິນເຂົ້າແລງແລ້ວກໍຟ້າວພັກຜ່ອນເອົາແຮງ ເພື່ອທີ່ຈະຕື່ນຂຶ້ນມາ ແລ້ວອອກໄປເຮັດງານຄືເກົ່າ ວົນວຽນຢູ່ແບບນີ້.

ສະພາວະແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນມາຈາກໃສ?

ນັກປັດຊະຍາທີ່ຊື່ວ່າ ຄາຣ໌ລ ມາຣ໌ກ ເອີ້ນສະພາວະແບບນີ້ວ່າ ຄວາມແປກແຍກ (Alienation) ເປັນພາວະທີ່ມະນຸດແຍກອອກຫ່າງຈາກຄວາມເປັນທຳມະຊາດຂອງສິ່ງທັງປວງທີ່ມີຄວາມສຳພັນກັບຊີວິດມະນຸດ ຜົນທີ່ຕາມມາຈາກພາວະແບບນີ້ຄື ເຮົາຖືກຫຼຸດຄຸນຄ່າຂອງຄວາມເປັນມະນຸດລົງ ຮູ້ສຶກວ່າຊີວິດໄຮ້ຄວາມໝາຍ ຫງຸດງິດງ່າຍ ເປັນຕົ້ນ ມາຣ໌ກ ບອກວ່າ ພາວະແບບນີ້ເກີດມາຈາກລະບົບເສດຖະກິດທີ່ເນັ້ນຜົນຜະລິດ ແລ້ວກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດການບໍລິໂພກໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ໃນເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເຮັດໂຕ໊ະໄດ້ມື້ລະໜຶ່ງໜ່ວຍ ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ການຫາໄມ້ມາເລື່ອຍ ກົບ ວັດແທກສັດສ່ວນ ແລະປະກອບເປັນໂຕ໊ະໜຶ່ງໜ່ວຍ ເມື່ອເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ເຮົາຈະຮູ້ສຶກພູມໃຈ ຮູ້ສຶກຜູກພັນກັບໂຕ໊ະໜ່ວຍນີ້ ເພາະເຮົາຮູ້ກະບວນການທັງໝົດຂອງໂຕ໊ະໜ່ວຍນີ້ ຕໍ່ມາດ້ວຍການພັດທະນາທາງການຜະລິດເຮັດໃຫ້ເຮົາເຮັດໂຕ໊ະໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນພາຍໃນເວລາໜຶ່ງມື້ເທົ່າກັນ ແຕ່ກະບວນການຜະລິດປ່ຽນໄປ ຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ຫາໄມ້ ອີກຄົນເປັນຜູ້ເລື່ອຍ ຄົນອື່ນໆເປັນຜູ້ວັດແທກສັດສ່ວນ ເວົ້າງ່າຍໆວ່າ ແຍກກັນເຮັດ ກະບວນການຜະລິດແບບນີ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາຜະລິດສິນຄ້າໄດ້ໄວຂຶ້ນກໍຈິງ ແຕ່ເຮົາຈະບໍ່ຮູ້ສຶກຜູກພັນກັບຜົນຜະລິດທີ່ເກີດຈາກແຮງງານນັ້ນ ເຮົາມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນສ່ວນທີ່ຮັບຜິດຊອບຢູ່ກໍຈິງ ແຕ່ເມື່ອເຮົາເຮັດໄປດົນໆ ຄວາມຊິນຊາ ຫຼືເອີ້ນອີກແບບໜຶ່ງວ່າ ພາວະຕາຍດ້ານ ຈະເກີດຂຶ້ນໃນຈິດໃຈ ຈົນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມແປກແຍກ (Alienation) ສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເມື່ອຜະລິດແລ້ວ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງ ແຕ່ເປັນນາຍທຶນ ຫຼືເຈົ້າຂອງໂຮງງານເປັນຜູ້ຄອບຄອງແທນ ກາຍເປັນວ່າເຮົາເປັນພຽງຟັນເຟືອງໜຶ່ງຂອງກະບວນຜະລິດເທົ່ານັ້ນ ຫາກເຮົາຕາຍ ນາຍທຶນກໍຫາຟັນເຟືອງຕົວໃໝ່ມາແທນທີ່ ເໝືອນຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ເງິນເດືອນຄືຢາເສບຕິດທີ່ເຈົ້ານາຍມອບໃຫ້ ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າລືມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ

ສະນັ້ນ ຄາຣ໌ລ ມາຣ໌ກ ຈຶ່ງບອກວ່າ ລະບົບເສດຖະກິດທຶນນິຍົມເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມແປກແຍກ ເຊິ່ງຜົນທີ່ຕາມມາຄື ມະນຸດຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງບໍ່ມີຄຸນຄ່າ ເມື່ອລ້າກັບຊີວິດ ສັງຄົມ ແລະວັດທະນະທຳທີ່ຕົນອາໄສຢູ່ ຜູ້ຊາຍທີ່ຊື່ວ່າ ຈອຫ໌ນ ທີ່ເຮົາກ່າວເຖິງຂ້າງເທິງນັ້ນກຳລັງປະສົບພາວະແບບນີ້ແຫຼະ (ຫຼາຍຄົນໃນສັງຄົມຍຸກໃໝ່ອາດຈະກຳລັງສົບພາວະແບບນີ້ຢູ່ກໍເປັນໄດ້)

ເມື່ອເກີດພາວະເມື່ອລ້າຈາກການເຮັດງານ ຈອຫ໌ນຈຶ່ງຕັ້ງໃຈຈະລາງານໜຶ່ງອາທິດເພື່ອໄປພັກຜ່ອນ “ສາກແບດເຕີຣີ່” ກ່ອນອອກເດີນທາງ ລາວໄດ້ວາງແຜນໄວ້ເປັນຢ່າງດີວ່າຈະໄປສະຖານທີ່ໃດແດ່ ເມື່ອຮອດມື້ຈຶ່ງຂັບລົດອອກໄປຕາມຖະໜົນສາຍຫຼັກຈາກແຂວງໜຶ່ງໄປສູ່ອີກແຂວງໜຶ່ງ ລາວຂັບໄປເລື້ອຍໆຈົນຮອດຈຸດໜຶ່ງແລ້ວພົບວ່າລົດເລີ່ມຕິດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຍາວຢຽດເປັນສອງສາມກິໂລຈົນໃນທີ່ສຸດລົດທຸກຄັນກໍຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ເປັນເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ທຸກຄົນບົນທ້ອງຖະໜົນຕ່າງກໍຈົ່ມບຸມບາມໆ ບາງຄົນເຖິງກັບຮ້ອງໂວກເວກໂວຍວາຍ ຈອຫ໌ນອົດບໍ່ໄຫວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈລ້ຽວລົດກັບ ຈາກເບື້ອງຕົ້ນວາງແຜນຈະລົງໄປທາງໃຕ້ ຕອນນີ້ ແຜນການນັ້ນລົ້ມເຫຼວໂດຍສິ້ນເຊີງ ລາວຂັບໄປເລື້ອຍໆໂດຍບໍ່ມີຈຸດໝາຍປາຍທາງ ຈາກທີ່ຂັບຢູ່ຖະໜົນສາຍຫຼັກກໍລ້ຽວເຂົ້າຊອກຊອຍເຊິ່ງເປັນຫົນທາງທີ່ລາວບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ແລະຫ່າງໄກຄວາມຈະເລີນ ບໍ່ຮູ້ວ່າເວລາຜ່ານມານານເທົ່າໃດແລ້ວ ມາຮູ້ເມື່ອຄີງອີກທີກໍພົບວ່າ ຕົນເອງໄດ້ຫຼົງທາງເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍ

ລາວຮູ້ສຶກປວດແຂ່ງ ປວດຂາ ແລະອິດເມື່ອຍໄປທັງຕົວ ເຂົ້າເມັດໜຶ່ງກໍບໍ່ທັນໄດ້ຕົກເຖິງທ້ອງຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າ ຊ້ຳຮ້າຍໄປກວ່ານັ້ນຄື ນ້ຳມັນລົດໃກ້ຈະໝົດລົງເຕັມທີແລ້ວ ຕາເວັນຈາກທີ່ເປັນສີຂາວສ່ອງສະຫວ່າງຍາມບ່າຍກໍຄ່ອຍໆກາຍເປັນສີສົ້ມເຂັ້ມເຊິ່ງເປັນສັນຍານວ່າ ມັນໃກ້ຈະລັບຂອບຟ້າໄປແລ້ວ ແສງໃກ້ຈະໝົດ ຄວາມມືດກຳລັງຄືບຄານເຂົ້າມາ ສັດສາວາສິ່ງກຳລັງກັບຮວງຮັງ ຈອຫ໌ນໄດ້ແຕ່ຂັບລົດໄປເລື້ອຍໆ ຫວັງເປັນຢ່າງຍິ່ງວ່າ ເມື່ອລ້ຽວເຂົ້າຊອຍນີ້ແລ້ວຈະໄດ້ພົບປ້ຳນ້ຳມັນແລະຮ້ານອາຫານ ແຕ່ຄວາມຫວັງຂອງລາວກໍເລືອນລາງແລະມືດມິດເຕັມທີ ເພາະຍິ່ງຂັບໄປເສັ້ນທາງຍິ່ງປ່ຽວ ຕອນນີ້ ນ້ຳມັນຫຼ່ອຍຫຼໍລົງເລື້ອຍໆຈົນເຂັມວັດລະດັບຕົກລົງມາຢູ່ກ້ອງຂີດແດງ ລາວຄິດໃນໃຈຄືນນີ້ຄົງຈະໄດ້ນອນກາງປ່າເປັນແນ່ແທ້ ຕອນນີ້ ເວລາປະມານເກົ້າໂມງແລງ ຫຼຽວໄປທາງໃດກໍມີແຕ່ຄວາມມືດມິດ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈະຈອດລົດນັ້ນ ສາຍຕາຂອງລາວບັງເອີນເຫຼືອບໄປເຫັນແສງໄຟວິບວັບໜ້ອຍໜຶ່ງ ລາວຄິດໃນໃຈໜ້າຈະມີບ້ານເຮືອນຄົນຢູ່ແຖວນີ້ ຈຶ່ງມຸ່ງຕົງໄປຫາແສງນັ້ນ ເມື່ອໄປຮອດປາກົດວ່າ ເປັນພຽງແສງຈາກເສົາໄຟຫົນທາງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ລາວກໍຕ້ອງປະຫຼາດໃຈເພາະຫ່າງຈາກນັ້ນບໍ່ໄກມີອາຄານສີຂາວສີ່ຫຼ່ຽມຫຼັງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໂດດດ່ຽວ ລາວຈຶ່ງຟ້າວລ້ຽວລົດເຂົ້າໄປຈອດຢູ່ໜ້າອາຄານທັນທີ ເທິງອາຄານມີປ້າຍທີ່ເຮັດຈາກຫຼອດໄຟນີອອນຂຽນໄວ້ວ່າ “The why are you here café” ຄາເຟ່ສຳລັບຄົນຫຼົງທາງ.

ເມື່ອກ້າວຂາເຂົ້າໄປໃນຮ້ານ ລາວກໍແປກໃຈອີກຄັ້ງເພາະມີລູກຄ້ານັ່ງຢູ່ໃນນັ້ນແລ້ວສອງສາມຄົນ ລາວຄິດວ່າພວກເຂົາກໍໜ້າຈະຫຼົງທາງມາເຊັ່ນດຽວກັນ ເພາະຕະຫຼອດເສັ້ນທາງທີ່ຜ່ານມາບໍ່ເຫັນມີລົດແຊງໜ້າມາຈັກຄັນເລີຍ ດ້ວຍຄວາມຫິວລາວຈຶ່ງຍົກມືຂໍເມນູຈາກພະນັກງານເສີຣ໌ບ ແລ້ວສັ່ງອາຫານສາມສີ່ຢ່າງ ແລະແລ້ວຄວາມປະຫຼາດໃຈກໍເກີດຂຶ້ນກັບລາວອີກຄັ້ງເມື່ອເປີດເບິ່ງດ້ານຫຼັງເມນູມີຄຳຖາມປາກົດຢູ່ໃນນັ້ນຈຳນວນໜຶ່ງ ພາຍຫຼັງ ການສົນທະນາກັນລະຫວ່າງຈອຫ໌ນກັບພະນັກງານເສີຣ໌ບທີ່ມີຊື່ວ່າ ເຄຊີຍ໌ ເຮັດໃຫ້ການຫຼົງທາງຂອງຈອຫ໌ນໃນຄັ້ງນີ້ເປັນຈຸດປ່ຽນໜຶ່ງໃນການເດີນທາງໄກຂອງຊີວິດ

ດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ງມາທີ່ນີ້? ນີ້ຄືຄຳຖາມຂໍ້ທີໜຶ່ງ

ດ້ວຍຄວາມສົງໄສ ຈອຫ໌ນຈຶ່ງຖາມເຄຊີຍ໌ວ່າ “ຄຳຖາມນີ້ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ”

“ແຕ່ຄົນລະຄົນຕີຄວາມຄຳຖາມນີ້ແຕກຕ່າງກັນໄປ” ເຄຊີຍ໌ກ່າວ ບາງຄົນ ອ່ານແລ້ວກໍເຂົ້າໃຈຕາມຕົວອັກສອນໂດຍບໍ່ໄດ້ຄິດຫຍັງຫຼາຍ ແຕ່ບາງຄົນຄິດເລິກເຊິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ບາງຄົນເຖິງຂັ້ນຄິດເຊື່ອມໂຍງກັບຊີວິດວ່າປຽບເໝືອນການເດີນທາງເພື່ອມຸ່ງໄປຫາຈຸດໝາຍບາງຢ່າງທີ່ແມ້ແຕ່ເຮົາເອງກໍຍັງບໍ່ຮູ້ ແຕ່ເມື່ອຮອດຈຸດໃດຈຸດໜຶ່ງແລ້ວ ຊີວິດມັກຈະມີຄຳຖາມບາງຢ່າງປາກົດຂຶ້ນໃນໃຈເຊັ່ນ: ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງມາຢູ່ຈຸດນີ້ ເຮົາມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ ແມ່ນຫຍັງຄືຄວາມໝາຍຂອງການມີຊີວິດຢູ່ ເຄຊີຍ໌ກ່າວຕໍ່ວ່າ ຄຳຖາມນີ້ມີຄວາມໝາຍເລິກເຊິ່ງຍິ່ງໄປກວ່າການຕີຄວາມຕາມຕົວອັກສອນ ທັງນີ້ ຢູ່ທີ່ວ່າໃຜຈະຕີຄວາມແບບໃດ ແມ້ທຸກຄົນຈະອ່ານຄຳຖາມດຽວກັນ ແຕ່ຄຳຕອບທີ່ໄດ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ ເຄຊີຍ໌ບອກວ່າ ຄວາມໝາຍທີ່ຈິງຂອງຄຳຖາມນີ້ຄື

ເຮົາມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ?

ຄຳຖາມທີ່ດີຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນຈິດໃຈຂອງຄົນຄົນໜຶ່ງໃຫ້ຄົ້ນຫາຄຳຕອບທີ່ເຂົາໂຫຍຫາມານານ ເຄຊີຍ໌ກ່າວວ່າ “ເມື່ອຄົນໃດຄົນໜຶ່ງຄົ້ນຫາຄຳຕອບ ພະລັງອັນມະຫາສານຈະກໍ່ກຳເນີດຂຶ້ນ ເມື່ອຄົນໃດຄົນໜຶ່ງຮູ້ວ່າດ້ວຍເຫດໃດເຂົາຈຶ່ງມາທີ່ນີ້ ເຫດໃດເຂົາຈຶ່ງມີຕົວຕົນ ຮູ້ເຫດຜົນຂອງການມີຊີວິດຢູ່ ເຂົາຈະຢາກຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດຜົນນັ້ນ” ການຮູ້ເຫດຜົນຂອງການມີຊີວິດຢູ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາມີໄຟຕໍ່ສູ້ກັບອຸປະສັກຕ່າງໆໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ແມ້ຈະເມື່ອຍແຕ່ກໍຮູ້ວ່າເຮົາເມື່ອຍເພື່ອສິ່ງໃດ ປຽບເໝືອນການກາງແຜນທີ່ລ່າສົມບັດອອກມາ ແລ້ວຮູ້ວ່າ ຈຸດໃດຄືຈຸດທີ່ສົມບັດຖືກຝັງຢູ່ ເຮົາຈະມີພະລັງ ແລະຄວາມຕື່ນເຕັ້ນຢາກຈະເດີນທາງໄປຫາສົມບັດນັ້ນໄວເທົ່າທີ່ຈະໄວໄດ້

ໃນຊີວິດຂອງເຮົາກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຫາກເຮົາຮູ້ວ່າ ຮຽນໄປເພື່ອຫຍັງ? ເຮັດວຽກໄປເພື່ອຫຍັງ? ຫຼືສິ່ງອື່ນໆທີ່ເຮົາເຮັດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຖ້າຮູ້ວ່າເຮົາເຮັດໄປເພື່ອຫຍັງ? ພາວະທີ່ວ່າໝົດໄຟໃນການເຮັດງານ (Burnout) ຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ການທີ່ເຮົາໝົດໄຟສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເຮົາລືມຖາມຄຳຖາມນີ້ກັບຕົນເອງ ການໝັ່ນຖາມຕົນເອງດ້ວຍຄຳຖາມນີ້ໜ້າຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາມີແຮງຮຶດສູ້ຊີວິດໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ຢ່າງໜ້ອຍກໍຮູ້ວ່າ ເຮົາເມື່ອຍໄປເພື່ອຫຍັງ.

ຕອນນີ້ ລົດຂອງຄະນະພວກເຮົາມາຈອດຢູ່ທ່າມກາງພູເຂົາທີ່ຫ້ອມລ້ອມໄປດ້ວຍຫິມະ ມອງໄປຂ້າງໜ້າເຫັນທາງຍາວຄົດໂຄ້ງໄປຕາມສາຍພູ ທາງແດງຜະສົມນ້ຳທີ່ລະລາຍມາຈາກຫິມະກາຍເປັນທາງຕົມທີ່ມີສີສັນຕັດກັບຫິມະຂາວອອກລອກ ບໍ່ຮູ້ວ່າຈະຂ້າມພູເຂົາໄປອີກຈັກໜ່ວຍ ຈະພົບກັບລົດຕິດໄປອີກຈັກບ່ອນ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະເຖິງຈຸດໝາຍປາຍທາງ ໃນຂະນະທີ່ລົດກຳລັງເຄື່ອນຍ້າຍໄປໄດ້ເທື່ອລະແມັດສອງແມັດ ຄະນະພວກເຮົາກໍອິດເມື່ອຍກັບການເດີນທາງເຕັມທີ ຫຼາຍຄົນຜ້ອຍຫຼັບໄປແລ້ວ ບາງຄົນສັບປະຫງົກເປັນຄັ້ງຄາວຕາມຄວາມຖີ່ຂອງຂຸມບົນພື້ນຖະໜົນ ບາງບ່ອນເປັນເຫວສູງ ຫາກວ່າພາດພັ້ງຕົກລົງໄປອາດຈະໃຊ້ເວລາເປັນເດືອນກວ່າຈະເກັບຊາກລົດ ແລະສົບຄົນຂຶ້ນມາໄດ້ ການເດີນທາງແບບນີ້ກໍເໝືອນການອອກຜະຈົນໄພ ຊີວິດເຄິ່ງໜຶ່ງຝາກໄວ້ກັບໂຊເຟີ ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງຄວາມເປັນ ແລະຄວາມຕາຍ ເພາະຫາກລົດພາດທ່າເສຍທາງເກີດອຸບັດຕິເຫດຕົກເຫວ ໂອກາດລອດຄົງມີບໍ່ພໍເທົ່າໃດເປີເຊັນ ຈະວ່າໄປແລ້ວ ໃນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງຈອຫ໌ນກັບເຄຊີຍ໌ ຄຳຖາມທີສອງທີ່ພວກເຂົາລົມກັນກໍຄື

ເຈົ້າຢ້ານຕາຍບໍ່?

“ແນ່ນອນ” ຫາກໃຫ້ຜູ້ຂຽນຕອບຄົງໃຊ້ຄຳນີ້ແຫຼະ ບໍ່ມີໃຜທີ່ຢາກຕາຍ ແມ້ແຕ່ຄົນທີ່ເຮັດບຸນທຸກມື້ ແລະໝັ້ນໃຈວ່າມີບຸນຫຼາຍກວ່າບາບກໍຄົງບໍ່ຢາກຕາຍ ເພາະໃນໂລກນີ້ມີຫຼາຍສິ່ງທີ່ເຮົາຢາກເຮັດ ທີ່ຈິງແລ້ວ, ເຮົາຮູ້ເລິກໆໃນໃຈວ່າ ບໍ່ມື້ໃດກໍມື້ໜຶ່ງຈະຕ້ອງຕາຍຢ່າງແນ່ນອນ ວັນເວລາທີ່ຜ່ານໄປ ໂອກາດທີ່ຈະໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງການກໍເຫຼືອນ້ອຍລົງທຸກທີ ນີ້ຄືເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງຢ້ານຕາຍ ເພາະຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງການຢ່າງແທ້ຈິງ ຜູ້ອ່ານໜ້າຈະເຄີຍໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ຖ້າໄດ້ເຮັດສິ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍນອນຕາຍຕາຫຼັບ” ຄຳເວົ້ານີ້ກຳລັງບອກວ່າ ຫາກໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມຕາຍຈະບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ໜ້າຢ້ານກົວອີກຕໍ່ໄປ ແລະຄຳຖາມຂໍ້ສຸດທ້າຍທີ່ພວກເຂົາລົມກັນກໍຄື

ຕອນນີ້ເຈົ້າພໍໃຈກັບຊີວິດແລ້ວຫຼືຍັງ?

“ຖາມໂງ່ໆ ຖ້າຂ້ອຍມີຄວາມສຸກກັບຊີວິດ ຂ້ອຍຄົງບໍ່ຂັບລົດ ແລ້ວຫຼົງທາງມານີ້ດອກ” ຈອຫ໌ນບໍ່ໄດ້ເວົ້າແບບນີ້ ຄວັນສີເທົາເວົ້າເອງ! ຄວາມຈິງຈອຫ໌ນຕອບວ່າ “ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ວ່າມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດສິ່ງນັ້ນເທື່ອ ຂ້ອຍກໍຍັງບໍ່ທັນພໍໃຈກັບຊີວິດເທື່ອດອກ” ຜູ້ຂຽນຄິດວ່າ ເຮົາໜ້າຈະໂຍນຄຳຖາມນີ້ໃສ່ຕົນເອງເປັນໄລຍະໆ ເພື່ອກວດສອບຄວາມຮູ້ສຶກຕົນເອງໃນຂະນະນັ້ນວ່າ ເຮົາມີຄວາມພໍໃຈກັບຊີວິດຕອນນີ້ແລ້ວຫຼືຍັງ? ຫາກວ່າຍັງ ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງທີ່ຄິດວ່າເມື່ອໄດ້ເຮັດແລ້ວຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກດີຂຶ້ນ ບາງຄົນຄືການໄດ້ເຮັດໂຄງການໃດໜຶ່ງໃຫ້ສຳເລັດຕາມໃບສັນຍາ ຫຼືບາງຄົນອາດຈະເປັນການໄດ້ເຮັດລາຍການ (List) ທີ່ຂຽນໄວ້ແຕ່ລະມື້ໃຫ້ສຳເລັດກໍຮູ້ສຶກດີແລ້ວ ຜູ້ຂຽນເຊື່ອວ່າ ຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການເຮັດງານ ຫຼືທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ພາວະໝົດໄຟ (Burnout) ຈະຫາຍໄປ ຫາກວ່າເຮົາໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງໄປແລ້ວ ຫຼືກຳລັງເຮັດຢູ່ທຸກມື້ ເພາະຖ້າເຮົາກຳລັງເຮັດໃນສິ່ງທີ່ຢາກເຮັດທຸກເມື່ອເຊື່ອວັນ ການເຮັດວຽກນັ້ນຄືການສາກແບດໄປໃນຕົວ

ແຕ່ຖ້າວ່າເຮົາບໍ່ແມ່ນຄົນໂຊກດີເຖິງຂັ້ນໄດ້ເຮັດວຽກທີ່ເຮົາມັກເໝືອນທີ່ກ່າວມາ ຜູ້ຂຽນຄິດວ່າ ການລາງານສາມສີ່ມື້ ແລ້ວນຳຕົນເອງອອກໄປຜະເຊີນກັບສະຖານທີ່ແປກໃໝ່ ຜູ້ຄົນທີ່ແປກໜ້າ ແລະສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮົາບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍໜ້າຈະເປັນທາງເລືອກທີ່ເໝາະສົມ ບາງທີການລາງານໃນຄັ້ງນັ້ນອາດຈະເປັນຈຸດປ່ຽນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຊີວິດກໍເປັນໄດ້ ເມື່ອນຳເອົາຕົນເອງອອກຈາກສະຖານທີ່ທີ່ເຮົາຄຸ້ນເຄີຍແລ້ວ ໂລກມັກຈະໂຍນບົດຮຽນບາງຢ່າງທີ່ສາມາດຊະລ້າງສະໜິມທີ່ເກາະຢູ່ໃນໃຈອອກໄດ້ ແລະການເດີນທາງຂອງຄະນະພວກເຮົາໃນຄັ້ງນີ້ ສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເຫດຜົນດຽວກັນນີ້ແຫຼະ

ໄລຍະທາງຈາກສີນາກາຣ໌ຮອດກາຣ໌ກິລ ຍາວປະມານ 200 ກິໂລແມັດ ຖ້າຂັບຕາມຫົນທາງປົກກະຕິຈະໃຊ້ເວລາປະມານສີ່ເຖິງຫ້າຊົ່ວໂມງ ແຕ່ມື້ນີ້ພວກເຮົາໃຊ້ເວລາຕັ້ງສິບສອງຊົ່ວໂມງກວ່າຈະຮອດຈຸດໝາຍ ສາເຫດໜຶ່ງເປັນເພາະສະພາບການສັນຈອນທີ່ບໍ່ຄ່ອຍເອື້ອອຳນວຍ ແລະປັດໄຈອື່ນໆ ແຕ່ຫາກຄິດວ່າ ນີ້ແຫຼະຄືບົດຮຽນໜຶ່ງທີ່ໂລກໂຍນມາໃຫ້ ເມື່ອອອກເດີນທາງຈະມີອຸປະສັກຫຼາຍຢ່າງຕາມມາ ແຕ່ນັ້ນກໍທຽບບໍ່ໄດ້ກັບພາວະໝົດໄຟທີ່ເຮົາຕ້ອງທົນທຸກໃນການຢ່ຳຢູ່ກັບທີ່ ສະພາບແວດລ້ອມເດີມໆ ວົນລູບໄປມາ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ຈິດໃຈຫ່ຽວແຫ້ງໄປເທື່ອລະໜ້ອຍ ທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ຕາຍອອກມາຈາກຂ້າງໃນ (Dead inside)

ຄະນະພວກເຮົາມາຮອດເມືອງກາຣ໌ກິລເວລາປະມານແປດໂມງແລງ ກາຣ໌ກິລເປັນເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງພູເຂົາຊື່ວ່າ ຫຸບເຂົາສຸຣຸ ມີແມ່ນ້ຳໄຫຼຜ່ານກາງ ປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊາວມຸດສະລິມ ຮອງລົງມາຄືຮິນດູ ແລະຊາວພຸດ ຕອນທີ່ພວກເຮົາມາຮອດຜູ້ຄົນກຳລັງຍ່າງຂວັກໄຂວ່ໄປມາ ຈັບຈ່າຍຊື້ຂາຍຕ້ອງທ້ອງຖະໜົນ ສຽງແກລົດດັງກີ໊ກໆ ກ໊າກໆ ເມື່ອຜ່ານເຂດວຸ້ນວາຍມາແລ້ວ ກໍທະລຸຮອດທາງໂຄ້ງບ່ອນໜຶ່ງດ້ານຂວາເປັນເນີນພູທີ່ມີບ້ານເຮືອນຂອງປະຊາຊົນ ດ້ານຊາຍເປັນແມ່ນ້ຳມີຮົ້ວກັ້ນລະຫວ່າງທາງກັບແມ່ນ້ຳ ທີ່ຮົ້ວນັ້ນມີເສົາໄຟທີ່ໃຫ້ແສງສະຫວ່າງພໍໃຫ້ຄົນແນມເຫັນຫົນທາງແບບສະຫຼົວໆ ຂະນະນັ້ນ ຂ້ອຍເຫຼືອບໄປເຫັນຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງກຳລັງຍ່າງມາດ້ວຍຄວາມເຊື່ອງຊ້າ ທ່າທາງເໝືອນກຳລັງອິດເມື່ອຍ ແລະສິ້ນຫວັງກັບສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນຊີວິດ ອາຍຄວັນທີ່ພຸ່ງອອກຈາກປາກຂອງລາວບົ່ງບອກວ່າອາກາດຂ້າງນອກນັ້ນເໜັບໜາວພຽງໃດ

ໃນຮອບໜຶ່ງວັນທີ່ຜ່ານມາ ມີໃຜຮູ້ບໍ່ວ່າ ຊີວິດຂອງຜູ້ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ຜ່ານສິ່ງໃດມາແດ່?

ພຣະຂາວພັນນາຣາມ

ທ້າຍລະດູຝົນ, ປີ 2023

ເອກະສານອ້າງອິງ

ເລື່ອງເລົ່າຂອງຈອຫ໌ນ ແລະຄຳຖາມໄດ້ມາຈາກ “The why café” ຄາເຟ່ສຳລັບຄົນຫຼົງທາງ ຂຽນໂດຍ: John Strelexcky

ເຫັນຄື່ນທະເລຊັດກະທົບຝັ່ງແລ້ວແຕກເປັນຟອງຝອຍ ລະລອກແລ້ວລະລອກເລົ່າ ບາງຄື່ນກະທົບໃສ່ກັບໂງ່ນຫີນຢ່າງຈັງຈົນນ້ຳຟົ້ງກະຈາຍ ແລ້ວໄຫຼລົງສູ່ທະເລອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ປູທະເລແລ່ນຫຼິ້ນໄປມາທ່າມກາງເມັດນ້ຳທີ່ຟົ້ງຂຶ້ນເທິງກ້ອນຫີນ ເໝືອນເດັກນ້ອຍກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນທ່າມກາງສາຍຝົນ.

ເຫັນແລ້ວ, ນຶກເຖິງວິຊາໜຶ່ງທີ່ເຄີຍຮຽນໃນສະໄໝມັດທະຍົມ ທີ່ກ່າວວ່າ ໃນໂລກນີ້ປະກອບດ້ວຍສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ. ທະເລ ແລະ ໂລກທີ່ເຮົາອາໄສຢູ່ນີ້ຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມທີສອງຄື ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ ເຊິ່ງເປັນສະຖານທີ່ອາໄສຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍ.

ຄຳຖາມຄື ໂລກເຮົາມີຖານະເປັນພຽງສະຖານທີ່ອາໄສຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນຫວາ? ຫຼືມີຖານະເປັນຫຼາຍກວ່ານັ້ນ?

ຕອນນີ້ ຂ້ອຍກຳລັງນັ່ງຢູ່ເທິງໂງ່ນຫີນໃນເກາະແຫ່ງໜຶ່ງທ່າມກາງທະເລອັນດາມັນ ພວກເຮົາທັງໝົດຫົກຊີວິດຮ່ວມກັນເດີນທາງມາຈາກຈັງຫວັດຂອນແກ່ນດ້ວຍໄລຍະທາງໄປກັບເກືອບສາມພັນກິໂລແມັດ ໂດຍມີຈຸດໝາຍສຸດທ້າຍຂອງທຣິບຄືສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ ສຳນັກສົງເກາະແກ້ວ ຈັງຫວັດພູເກັດ.

ການມາທະເລຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກວ່າມີຄວາມໃກ້ຊິດກັບທະເລຫຼາຍຂຶ້ນ ອາດຈະເປັນເພາະບັນຍາກາດ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກແບບນັ້ນ. ຈະວ່າໄປແລ້ວ ການນັ່ງເບິ່ງຄື່ນທະເລໂດຍປ່ອຍໃຈໃຫ້ລ່ອງລອຍໄປກັບແຮງລົມ ແລະ ກຽວຄື່ນ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກໄປຕ່າງໆນານາ ບາງຊ່ວງຮູ້ສຶກວ່າ ທະເລຄືສິ່ງມີຊີວິດຊະນິດໜຶ່ງທີ່ມີວິຖີຊີວິດເປັນຂອງຕົນເອງ ບາງຄັ້ງມັນເຄື່ອນໄຫວຈົນເປັນຕາຢ້ານ ບາງຄັ້ງຢຸດນິ້ງ ແລະ ງຽບສະຫງົບຈົນໜ້າເກງຂາມ ບາງຄັ້ງສົ່ງສຽງກັງວານເໝືອນໄປໂກດແຄ້ນຄົນໃດຄົນໜຶ່ງມາ.

ຄົນຂັບເຮືອເລົ່າໃຫ້ຟັງວ່າ ນ້ຳທະເລມີຈັງຫວະການຂຶ້ນລົງຂອງມັນໃນແຕ່ລະມື້ ຫາກວ່າເຮົາມາຜິດຈັງຫວະ ບາງທີອາດຈະຕິດໃນເກາະແຫ່ງນີ້ເປັນເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ຕາມປົກກະຕິ ນ້ຳທະເລບໍລິເວນນີ້ຈະເລີ່ມຫຼຸດລົງໃນຊ່ວງເວລາປະມານບ່າຍສອງເຖິງບ່າຍສາມໂມງ ຫາກຫຼຸດລົງຫຼາຍ ເຮືອຈະບໍ່ສາມາດແລ່ນອອກຈາກຝັ່ງໄປໄດ້.

ສະນັ້ນ ຄົນທີ່ຈະໄປເກາະແຫ່ງນີ້ຕ້ອງອອກໄປຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າ ແລ້ວຟ້າວກັບອອກມາກ່ອນບ່າຍສາມ ເພາະຫາກຊ້າໄປກວ່ານັ້ນ ຕ້ອງລໍກັບໃນເຊົ້າຂອງມື້ຕໍ່ມາ ເຈົ້າຄິດຄືຂ້ອຍບໍ່ວ່າ ທະເລໜ້າຈະມີກົນໄກການເຮັດວຽກໃນຕົວຂອງມັນເອງ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດດຳລົງຢູ່ໃນໂລກນີ້ຕໍ່ໄປ.

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ ນຶກເຖິງທິດສະດີຂອງ ເຈມສ໌ ເລີພລ໊ອກ (James Lovelock) ນັກວິທະຍາສາດຊາວອັງກິດ ທີ່ບອກວ່າ ໂລກສາມາດຈັດການຕົວມັນເອງໃຫ້ມີພາວະສົມດຸນລະຫວ່າງສານຕ່າງໆໃນໂລກໄດ້ ຄ້າຍຄືກັບລະບົບຈັດການໃນຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດ.

ທິດສະດີນີ້ເກີດຂຶ້ນຈາກການສຶກສາປຽບທຽບຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບອົງປະກອບທາງເຄມີຂອງຊັ້ນບັນຍາກາດລະຫວ່າງໂລກກັບດາວອັງຄານ ຈາກການສຶກສານັ້ນພົບວ່າ:

ດາວອັງຄານບໍ່ມີສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຊະນິດໃດອາໄສຢູ່ເລີຍ ສານເຄມີຕ່າງໆ ໃນນັ້ນກໍບໍ່ມີການທຳປະຕິກິລິຍາຕໍ່ກັນ ເພາະມັນມີມີພາວະສົມດຸນທາງເຄມີແລ້ວ ມັນຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ແບບນັ້ນມາເປັນເວລາດົນນານ ໂດຍບໍ່ມີການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານປະຕິກິລິຍາເຄມີໃດໆເລີຍ.

ມີຄົນປຽບທຽບວ່າ ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງດາວອັງຄານປຽບເໝືອນງານປາຣ໌ຕີ້ທີ່ຜູ້ຄົນດື່ມກິນຈົນເມົາມາຍ ແລະ ຫຼິ້ນຈົນເມື່ອຍລ້າ ແລ້ວພາກັນນອນຂາກ່າຍຄໍກັນແອ໊ງແມ໊ງ ໝົດເຫື່ອແຮງທີ່ຈະຂັບເຄື່ອນງານລ້ຽງໃຫ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປ ງານລ້ຽງຈຶ່ງສະຫງົບ ແລະ ງຽບເຫງົາ ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກທີ່ມີການທຳປະຕິກິລິຍາທາງເຄມີກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ສິ່ງມີຊີວິດໃນໂລກດູດຊຶມເອົາກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆມານຳໃຊ້ຕະຫຼອດເວລາ ພືດ ແລະ ຕົ້ນໄມ້ກໍຜະລິດອົກຊີແຊນອອກມາເລື້ອຍໆ ກຸ່ມກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆກໍທຳປະຕິກິລິຍາຕໍ່ກັນເອງຢ່າງຄຶກຄັກ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າໂລກບໍ່ຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ ແລະ ບໍ່ມີພາວະສົມດຸນທາງເຄມີເລີຍ.

ດ້ວຍເຫດນີ້, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກເປັນລະບົບເປີດຄື ມີການຖ່າຍເທສະສານ ແລະ ພະລັງງານກັບລະບົບອື່ນຕະຫຼອດເວລາ ປຽບເໝືອນງານລ້ຽງທີ່ຜູ້ຄົນກຳລັງສະໜຸກສະໜານເຕັມທີ່ ດື່ມກິນ ແລ່ນຫຼິ້ນ ເຕັ້ນຄະໂຍກໂຄກຄອນ ເໝືອນປາຖືກນ້ຳຮ້ອນແລ້ວດິ້ນແດ່ວໆ ຄູບາກະເວົ້າເກີນໄປ!

ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງດາວເຄາະທີ່ມີຊື່ວ່າ “ໂລກ” ແຕກຕ່າງຈາກຊັ້ນບັນຍາກາດດາວອັງຄານເຖິງພຽງນີ້ແຫຼະ. ທີ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເພາະໂລກມີສິ່ງມີທີ່ຊີວິດອາໄສຢູ່ ແລະ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ກໍທຳໜ້າທີ່ຂັບເຄື່ອນໂລກໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍການຜະລິດ ແລະ ດູດຊຶມເອົາກ໊າດຕ່າງໆ ມາໃຊ້ ໂລກນີ້ຈຶ່ງຄົງຄວາມສົມດູນໄວ້ໄດ້. ນອກຈກນີ້ ສິ່ງມີຊີວິດໃນໂລກຍັງທຳໜ້າທີ່ຄວບຄຸມປະລິມານຂອງກ໊າດເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ຢູ່ໃນປະລິມານທີ່ເໝາະສົມ ທີ່ເອື້ອຕໍ່ການດຳລົງຢູ່ຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອີກດ້ວຍ.

ເລີພລ໊ອກຄົ້ນພົບຂໍ້ເທັດຈິງອີກຢ່າງໜຶ່ງທີ່ໜ້າອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນັ້ນຄື ສັດສ່ວນຂອງອົກຊີແຊນໃນຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ ຄົງທີ່ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ສິ່ງມີຊີວິດສາມາດຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດສາມຮ້ອຍລ້ານປີທີ່ຜ່ານມາ ຄຳຖາມຄື ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ໂລກສາມາດປັບຄວາມສົມດູນໃຫ້ຄົງທີ່ຢູ່ໄດ້ແບບນັ້ນເລື້ອຍມາ ທັງໆທີ່ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກປ່ຽນແປງໄປແທບທຸກວິນາທີ. ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ທີ່ເປັນແບບນັ້ນ ເພາະດາວເຄາະດວງນີ້ກໍເປັນສິ່ງໜຶ່ງທີ່ມີຊີວິດເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍ.

ເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ເຮົາສາມາດກ່າວໄດ້ບໍ່ວ່າ ໂລກກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ທະເລກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ແຜ່ນດິນກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ຫຼື ທຸກຢ່າງໃນໂລກນີ້ມີຊີວິດເປັນຂອງຕົນເອງ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຈຳແນກວ່າ ນີ້ຄືສິ່ງມີຊີວິດ ນັ່ນຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ ເພາະແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວ ທຸກຢ່າງມີຊີວິດ ແລະ ລະບົບການຄວບຄຸມໃນແບບຂອງຕົນເອງ.

ທິດສະດີທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ Gaia (ອ່ານວ່າ “ກາຍ່າ” ບໍ່ແມ່ນ “ໄກອາ”) ຫາກອ່ານຊ້າໆອາດຈະອອກສຽງເປັນ ໄກອາ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວເຂົາໃຫ້ອ່ານອອກສຽງໄວໆ ສຽງສຸດທ້າຍທີ່ເຮົາໄດ້ຈຶ່ງເປັນ “ກາຍ່າ” (Gaia Theory).

ຊາວເກຣັກບູຮານ ມີຄວາມເຊື່ອວ່າໂລກນີ້ມີທຳມະຊາດຢ່າງໜຶ່ງເຊິ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ຊີວິດ ຄວບຄຸມ ດູແລ ແລະ ຫຼໍ່ລ້ຽງສັບພະສິ່ງໃຫ້ດຳເນີນໄປຕາມທາງທີ່ຄວນຈະເປັນ ພວກເຂົາເອີ້ນສິ່ງນັ້ນວ່າ ກາຍ່າ ຫຼື ຈິດວິນຍານຂອງໂລກ.

ຫາກປຽບທຽບກັບວັດທະນະທຳຕາເວັນອອກ ຜູ້ທີ່ທຳໜ້າທີ່ແບບນີ້ໄດ້ກໍຄື ແມ່ທໍລະນີນັ້ນເອງ ເຮົາເຊື່ອວ່າແມ່ທໍລະນີຄືມານດາແຫ່ງແຜ່ນດິນ ເປັນທີ່ກໍ່ກຳເນີດ ດູແລ ແລະ ຫຼໍ່ລ້ຽງສັບພະສິ່ງໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມອຸດົມສົມບູນ ໃນແງ່ທີ່ວ່າທຸກສິ່ງເກີດມາຈາກດິນ ໃນຄວາມເຊື່ອທາງພຣະພຸດທະສາສະໜາບອກວ່າ ເພາະມີແມ່ທໍລະນີ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຊາຍສິດທັດຖະສາມາດເອົາຊະນະພະຍາມານໄດ້ໃນວັນຕັດສະຮູ້ເປັນພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ນີ້ຄືລະບົບກາຍ່າ ຫຼື ແມ່ທໍລະນີ ຫຼື ຈິດວິນຍານຂອງໂລກໃນຮູບແບບຂອງຄວາມເຊື່ອ.

ແລ້ວຄຳວ່າ “ກາຍ່າ” ກາຍມາເປັນຊື່ທິດສະດີທາງວິທະຍາສາດໄດ້ແນວໃດ?

ຄວາມຈິງຊື່ນີ້ ເລີພລ໊ອກບໍ່ໄດ້ຕັ້ງເອງ ແຕ່ເປັນນັກຟີສິກຄົນໜຶ່ງທີ່ມີຊື່ວ່າ ວິລລ່ຽມ ໂກລດິງ ເປັນຄົນແນະນຳວ່າ ເຮ! ທິດສະດີຂອງຍູຄວນໃຫ້ຊື່ວ່າ “ກາຍ່າ” ເພາະມີການອະທິບາຍສິ່ງຕ່າງໆ ວ່າມີຄວາມກ່ຽວໂຍງເຖິງກັນແລະກັນເໝືອນຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວເກຣັກບູຮານ ເລີພລ໊ອກ ຈຶ່ງຕອບກັບໄປວ່າ Yes ຕາມນັ້ນເລີຍ.

ທິດສະດີກາຍ່າ (Gaia Theory) ເປັນທິດສະດີທີ່ອະທິບາຍລະບົບການຄວບຄຸມຕົນເອງຂອງໂລກ ເຊິ່ງໃນເບື້ອງຕົ້ນທິດສະດີນີ້ ເລີພລ໊ອກເອງກໍບໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດ້ແຈ່ມແຈ້ງວ່າ ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກມີຄວາມສຳພັນກັນແນວໃດ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໂລກມີຄວາມສາມາດໃນການຈັດການຕົວມັນເອງໄດ້ແບບນີ້ ຮູ້ພຽງວ່າ ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກຕ້ອງມີການກ່ຽວໂຍງລະຫວ່າງກັນບໍ່ທາງໃດກໍທາງໜຶ່ງ. ຕໍ່ມາ ມີນັກຈຸລະຊີວະວິທະຍາຄົນທີ່ສົນໃຈສຶກສາເລື່ອງ “ການຜະລິດ ແລະ ດູດຊຶມກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆຂອງສິ່ງມີຊີວິດ” ນາງມີຊື່ວ່າ ລິນນ໌ ມາຣ໌ກູລິສ (Lynn Margulis).

ເມື່ອນັກວິທະຍາສາດທີ່ມີຄວາມຊ່ຽວຊານຄົນລະດ້ານມາພົບກັນ (ເລີພລ໊ອກຊ່ຽວຊານດ້ານເຄມີ ມາຣ໌ກູລິສຊ່ຽວຊານດ້ານຊີວະວິທະຍາ) ການອະທິບາຍເລື່ອງລະບົບຄວບຄຸມຕົນເອງຂອງໂລກຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ດັ່ງນີ້:

ການປະທຸຂຶ້ນຂອງພູເຂົາໄຟຕ່າງໆໃນໂລກ ເຮັດໃຫ້ຊັ້ນບັນຍາກາດໂລກມີປະລິມານຂອງກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີເພີ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ ຈົນເຮັດໃຫ້ເກີດພາວະເຮືອນແກ້ວ ເຊິ່ງເປັນສາເຫດຫຼັກເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ ລະບົບກາຍ່າຈຶ່ງຕ້ອງສ້າງກົນໄກການຫຼຸດປະລິມານກາກບອນດີອົກຊີໃຫ້ຢູ່ໃນພາວະທີ່ເອື້ອຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດ ເຊິ່ງກົນໄກດັ່ງກ່າວສາມາດອະທິບາຍຜ່ານຂະບວນການພຸພັງ ແລະ ຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນ.

ໃນຂະບວນການຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນນັ້ນ, ຫີນ ແລະ ນ້ຳຝົນ ຈະທຳປະຕິກິລິຍາກັບກາກບອນດີອົກຊີ ແລ້ວເກີດສານເຄມີຊະນິດໃໝ່ຂຶ້ນທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄາຣ໌ບໍເນັດ (Carbonate). ເມື່ອຫີນແຕກສະຫຼາຍ ຄາຣ໌ບໍເນັດ ຖືກຊະລ້າງໄຫຼລົງສູ່ທະເລເຊິ່ງມີພືດທະເລຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍລໍຖ້າດູດເອົາສານຄາຣ໌ບໍເນັດນີ້ໄປໃຊ້ໃນການສ້າງເປືອກຂອງຕົນເອງ ເຊັ່ນ: ອອງປູທະເລ ເປືອກຫອຍກາບ ຫອຍນາງລົມ ໝຶກທີ່ມີອອງ ເປືອກແຂງໆທັງຫຼາຍຂອງພວກມັນສ້າງຂຶ້ນຈາກການຕົກຕະກອນຂອງສານຄາຣ໌ບໍເນັດນີ້ເອງ.

ເມື່ອສັດທະເລເຫຼົ່ານີ້ຕາຍ ສານຄາຣ໌ບໍເນັດບາງສ່ວນທີ່ປະກອບຂຶ້ນເປັນຮ່າງກາຍຂອງພວກມັນກໍຈະຈົມລົງສູ່ກົ້ນມະຫາສະໝຸດ ທັບຖົມກັນເປັນຕະກອນຫີນປູນ ຈາກນັ້ນ ກໍຈົມດິ່ງລົງໄປເຖິງຂົ້ວໂລກ ແລ້ວຫຼອມລະລາຍອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງສານເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ເກີດການໄຫວຕົວຂອງແຜ່ນດິນ ຈົນເກີດການກົດທັບບຽດອັດກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ຜ່ານຂະບວນການຕ່າງໆເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ ຈຶ່ງລະເບີດອອກເປັນພູເຂົາໄຟກາຍເປັນພູເຂົາຫີນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.

ຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ວົງຈອນສະທ້ອນກັບ (feedback loop) ແບບນີ້ ມີຜົນຕໍ່ອຸນຫະພູມຂອງໂລກໃຫ້ຮ້ອນຂຶ້ນ ຫຼື ເຢັນລົງໄດ້ ເມື່ອພູເຂົາໄຟລະເບີດໂລກເຕັມໄປດ້ວຍກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີ ໂລກຈະຮ້ອນຂຶ້ນ ແລ້ວຂະບວນການຜຸພັງ ແລະ ຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນຈະເກີດຂຶ້ນ ຂະບວນການນີ້ຈະດຶງເອົາກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີມາໃຊ້ ເຮັດໃຫ້ກ໊າດຊະນິດນີ້ເຫຼືອໜ້ອຍ ເມື່ອນັ້ນໂລກຈະເຢັນລົງອີກຄັ້ງ ຂະບວນການຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍວິວັດທະນາການເປັນວົງຈອນສະທ້ອນກັບ ວົກໄປວົນມາຢູ່ແບບນີ້.

ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເຮົາຈະກ້າປະຕິເສດບໍ່ວ່າ ປູທີ່ກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນກັບກ້ອນຫີນທີ່ຕັ້ງຕະຫງ່ານຢູ່ນັ້ນບໍ່ແມ່ນສິ່ງດຽວກັນ ປູກໍເຄີຍເປັນຫີນມາກ່ອນ ກ້ອນຫີນກໍເຄີຍເປັນປູມາກ່ອນ ພຽງແຕ່ຕອນນີ້ ພວກມັນກຳລັງຢູ່ໃນວົງຈອນສະທ້ອນກັບ. ສິ່ງມີຊີວິດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມລ້ວນເປັນສ່ວນດຽວກັນໃນການດຳລົງຢູ່ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເປັນສະພາບແວດລ້ອມຂອງສິ່ງໃດ ເໝືອນເລືອດໃນຮ່າງກາຍ ເລືອດບໍ່ແມ່ນສິ່ງແວດລ້ອມຂອງຫົວໃຈ ແຕ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດ. ແຕ່ລະຢ່າງກຳລັງປ່ຽນແປງໄປສູ່ຄວາມເປັນໄປໄດ້ຖັດໄປເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂລກໃບນີ້ ສະນັ້ນ ແຕ່ລະຢ່າງຈຶ່ງມີຜົນຕໍ່ກັນແລະກັນ. ບໍ່ແນ່, ໃນຂະນະທີ່ມະນຸດກຳລັງທຳລາຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຈົນເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ ສັດຊະນິດອື່ນໆ ກຸ້ງ ຫອຍ ປູ ປາ ອາດຈະກຳລັງຜະລິດກ໊າດບາງຊະນິດ ເພື່ອໃຫ້ໂລກນີ້ເຢັນລົງກໍເປັນໄດ້.

ໃນໜັງສື Animate Earth: Science, Intuition, And Gaia ຂອງສະເຕຟານ ຮາຣ໌ດິງ ເລົ່າໄວ້ວ່າ:

ໃນປ່າເຂດໜາວແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ປະເທດໄອແລນ ເມື່ອພື້ນທີ່ນັ້ນມີຫິມະຫຼາຍຂຶ້ນ ຝູງໝາປ່າຈະລວມຕົວກັນເປັນນັກລ່າຝູງໃຫຍ່ຈົນສາມາດລົ້ມກວາງມູສໄດ້ ເມື່ອລ່າກວາງໄດ້ຫຼາຍ ຕົ້ນສົນເຊິ່ງຕາມປົກກະຕິຈະຖືກກວາງກັດກິນຕັ້ງແຕ່ຍັງເປັນເບ້ຍນ້ອຍ ຈຶ່ງມີໂອກາດຈະເລີນເຕີບໂຕ ເມື່ອຕົ້ນສົນຕຶບໜາກໍເຮັດໃຫ້ອຸນຫະພູມອຸ່ນຂຶ້ນ ແລ້ວຫິມະກໍຕົກໜ້ອຍລົງ ເມື່ອຫິມະຕົກໜ້ອຍ ຝູງໝາປ່າກໍຂ້າກວາງມູສໄດ້ຍາກກວ່າເດີມ ກວາງຈຶ່ງເພີ່ມຈຳນວນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລ້ວຕົ້ນສົນກໍເລີ່ມຫຼຸດລົງເພາະຖືກກວາງກັດກິນ ເມື່ອນັ້ນປ່າຈະກັບເຂົ້າສູ່ຄວາມເໜັບໜາວອີກຄັ້ງ ເຮັດໃຫ້ໝາປ່າລ່າກວາງໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ…ວົງຈອນແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນເປັນວັດຕະຈັກ.

ເຫດສະນີ້, ເຮົາສາມາດກ່າວໄດ້ບໍ່ວ່າ ກວາງ ໝາປ່າ ແລະ ຕົ້ນສົນ ຕ່າງກໍມີອິດທິພົນຕໍ່ອຸນຫະພູມຂອງໂລກ. ແຕ່ລະຢ່າງຕ່າງກໍມີອິດທະພົນຕໍ່ກັນແລະກັນ ທຸກການເຄື່ອນໄຫວທີ່ກ່າວມາລ້ວນສົ່ງຜົນຕໍ່ລະບົບກາຍ່າ ຫຼື ມານດາຂອງໂລກໃຫ້ສາມາດຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະ ຮັກສາພາວະສົມດູນລະຫວ່າງສິ່ງຕ່າງໆທີ່ເອື້ອຕໍ່ການດຳລົງຢູ່ຂອງສິ່ງມີຊີວິດທັງມວນ. ພວກເຮົາຕ່າງກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງກັນ ແລະ ກັນ ຊ່ວຍກັນທຳໜ້າທີ່ຂອງຕົນເອງເພື່ອຂັບເຄື່ອນໂລກນີ້ໄປຂ້າງໜ້າ ແມ້ວ່າຈະຮູ້ຕົວຫຼືບໍ່ຮູ້ກໍຕາມ.

ເມື່ອເຮົາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງກັນ ແລະ ກັນ ການເໜັງຕີງຂອງສິ່ງໜຶ່ງອາດຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ສິ່ງໜຶ່ງຢ່າງຫຼີກລ້ຽງບໍ່ໄດ້ ພຽງແຕ່ເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າ ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໜ້ານີ້ມີສາເຫດມາຈາກຫຍັງ ເພາະແຕ່ລະຢ່າງປ່ຽນແປງໄປເລື້ອຍໆ ຈາກສິ່ງນ້ອຍໆລະດັບອະນຸພາກທີ່ເບິ່ງດ້ວຍຕາເປົ່າບໍ່ເຫັນກໍສາມາດປ່ຽນເປັນສິ່ງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສາມາດຈັບຕ້ອງໄດ້ ຈາກເມັດຊາຍກາຍເປັນຫີນຜາ ຈາກກຸ້ງ ຫອຍ ປູ ປາ ກາຍເປັນປ່າໄມ້ສົນຂະໜາດໃຫຍ່ ສະນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ມີວັນຮູ້ເລີຍວ່າແຕ່ລະຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດມີສາເຫດມາຈາກສິ່ງໃດກັນແທ້.

ການລ່າເຫຍື່ອຂອງໝາປ່າຢູ່ໄອແລນອາດຈະສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດສຶນາມິຢູ່ຍີ່ປຸ່ນ ການລະເບີດຫີນຢູ່ອາຟຣິກາອາດຈະເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວຢູ່ອິນໂດນີເຊຍ ການຖິ້ມຂີ້ເຫຍື້ອຢູ່ສະໜາມກີລາຊຽງຂວາງອາດຈະເຮັດໃຫ້ໄຟໄໝ້ປ່າຢູ່ອົດສະຕາລີ…ມັນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທັງນັ້ນແຫຼະ!

ຕອນນີ້ ເວລາປະມານສິບເອັດໂມງເຄິ່ງ ລົມທະເລພັດແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ເຮືອທີ່ຈອດຢູ່ທຽບທ່າຖືກລົມພັດໂຍກໄປມາຢູ່ບໍ່ເຊົາ ພວກເຮົາກຳລັງຈະອອກຈາກເກາະແຫ່ງນີ້ ໃນຂະນະທີ່ ປູທະເລກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນຢ່າງສະໜຸກສະໜານ ນົກໂຕໜຶ່ງບັງເອີນບິນຜ່ານມາແຖວນັ້ນ ຂະນະທີ່ຂ້ອຍກຳລັງກ້າວຂາຂຶ້ນເຮືອເພື່ອກັບຄືນໄປສູ່ຝັ່ງອີກຄັ້ງ ເມັດນ້ຳຈາກຄື່ນທະເລເມັດໜຶ່ງກະເດັນຂຶ້ນມາກະທົບໃບໜ້າ

ມີໃຜຮູ້ບໍ່ວ່າ ຄື່ນທະເລລູກນີ້ເປັນຜົນມາຈາກສິ່ງໃດ?

ມຈຣ. ຂອນແກ່ນ

ຕົ້ນລະດູໜາວ, ປີ 2022

—–

ແຫຼ່ງທີ່ມາ: http://www.sookjai.com/index.php?topic=2988.0;wap2

ໂດຍ: ຄວັນສີເທົາ

ທາງເສັ້ນນີ້ກຳລັງນຳພາອາຕະມາເຂົ້າສູ່ໂໝດແຫ່ງການຈາຣິກສະແຫວງບຸນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ

ພວກເຮົາກຳລັງເດີນທາງມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ວັດແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ມີຊື່ວ່າ ວັດທ່າຊ້າງ ຫ່າງຈາກຕົວນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນປະມານ 74 ກິໂລແມັດ ຕອນນີ້ ລົດກຳລັງແລ່ນຢູ່ຖະໜົນ 13 ໃຕ້ ດ້ວຍຄວາມໄວເທົ່າໃດກິໂລແມັດຕໍ່ຊົ່ວໂມງ ອັນນີ້ບໍ່ຮູ້ ຜ່ານສະໜາມກີລາຫຼັກສິບຫົກ ທ້ອງຖະໜົນອົບອວນໄປດ້ວຍຝຸ່ນ ແລະ ຄວັນລົດ ບາງບ່ອນ ມີຜູ້ຄົນຫຸ້ມກັນຊື້ເຄື່ອງຢູ່ຮ້ານຄ້າທີ່ແຈກຢາຍຢູ່ຕາມສອງຂ້າງທາງ ເຫັນແລ້ວກໍຮູ້ສຶກວ່າ ເອີ..ຖະໜົນເສັ້ນນີ້ມີຂຸມຫຼາຍພໍສົມຄວນເນາະ!

“ຕ໊າຍ!..ປ້ຳນີ້ກາຊວນໝົດ” ແມ່ອອກຄົນຂັບລົດອຸທານຂຶ້ນ ດຽວໄປເບິ່ງປ້ຳໜ້າເນາະ.

“ຊ່ວງປົດປ່ອຍໃໝ່ໆ ແມ່ອອກຢູ່ວຽງຈັນນີ້ຫວາ?” ຄູບາຖາມຂຶ້ນເພື່ອທຳລາຍຄວາມງຽບພາຍໃນລົດ.

“ແມ່ນແລ້ວອາຈານ, ຊ່ວງປົດປ່ອຍໃໝ່ໆ ບ້ານເມືອງບາງບ່ອນຍັງມີລະເບີດແຕກບຶມໆບຳໆຢູ່ ພວກຂ້ານ້ອຍຕ້ອງພາກັນໄປລີ້ຢູ່ສິມວັດ”

“ເອົ້າ! ປ້ຳນີ້ກໍໝົດອີກແລ້ວ” ແມ່ອອກຄົນຂັບລົດອຸທານຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ເບິ່ງຄືວ່າລາວກຳລັງໃຈຈົດໃຈຈໍ່ຢູ່ກັບປ້ຳນ້ຳມັນຢ່າງບໍ່ຫຼຸດລະ ເພາະສັນຍານໃນໜ້າຈໍແຈ້ງວ່າ ນ້ຳມັນໃນຖັງລົດຂອງເຮົາມີພຽງສອງຂີດ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງພໍຕໍ່ໄລຍະທາງທີ່ພວກເຮົາຈະໄປໃນມື້ນີ້ ຕາມແຜນການ ພວກເຮົາຈະໄປໄຫວ້ພຣະຢູ່ວັດທ່າຊ້າງກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຈະໄປໄຫວ້ຢູ່ຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງ ສະຖານທີ່ສອງແຫ່ງນີ້ຫ່າງກັນຫຼາຍສິບກິໂລແມັດ ໃຊ້ເວລາເດີນທາງປະມານຊົ່ວໂມງກວ່າໆ ພວກເຮົາລົມກັນວ່າ ຈະໃຊ້ເວລາໃນວັດທ່າຊ້າງປະມານ 30 ນາທີ ແລ້ວຈະມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງດ້ວຍຄວາມຮີບຟ້າວ ເພາະຈະໄປໃຫ້ທັນສັນເພນຢູ່ທີ່ນັ້ນພໍດີ ນີ້ຄືແຜນການເດີນທາງຂອງພວກເຮົາ.

ເວລາປະມານເກືອບສິບໂມງເຊົ້າ ພວກເຮົາເດີນທາງມາຮອດວັດທ່າຊ້າງ ວັດແຫ່ງນີ້ຕັ້ງຢູ່ແຄມນ້ຳງື່ມ ພາຍໃນວັດ ມີຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ມີທັງຕົ້ນໄມ້ກິນໝາກ ແລະ ຕົ້ນໄມ້ທົ່ວໄປ ໂຊນດ້ານໃນແຄມແມ່ນ້ຳມີກຸດຕິນ້ອຍຫຼາຍຫຼັງແຈກຢາຍຢູ່ຕາມພື້ນທີ່ປ່າ ເບິ່ງແລ້ວເຮັດໃຫ້ຮັບຮູ້ເຖິງການຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງກົມກືນກັນລະຫວ່າງພຣະສົງກັບທຳມະຊາດ ອີກໂຊນໜຶ່ງເປັນພື້ນທີ່ກໍ່ສ້າງເຊິ່ງປະກອບມີພຣະພຸດທະຮູບໃຫຍ່ສີ່ຫ້າອົງ ພຣະເຈດີໜຶ່ງອົງ ສິມໜຶ່ງຫຼັງ ເບິ່ງແລ້ວຮູ້ສຶກວ່າງາມຕາ ຕາມແບບສະບັບສິລະປະທີ່ມະນຸດແຕ່ງແຕ້ມຂຶ້ນ. ຕາມການໃຫ້ຂໍ້ມູນຂອງຍາພໍ່ອົງໜຶ່ງເລົ່າໃຫ້ຟັງວ່າ ວັດແຫ່ງນີ້ສ້າງຂຶ້ນເມື່ອປີ 2006 ແລ້ວຄ່ອຍໆ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາມາຕາມລຳດັບ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 4 ແຮັກຕາ. ພຣະພຸດທະຮູບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນວັດແຫ່ງນີ້ມີຄວາມສູງ 49 ແມັດ ກວ້າງ 30 ແມັດ ໃຊ້ງົບປະມານໃນການສ້າງປະມານ 4 ຕື້ກີບ.

ເມື່ອຄະນະພວກເຮົາວຽນທຽນ ແລະ ສັກກາຣະບູຊາແລ້ວ ກໍພາກັນຖ່າຍຮູບຄົນລະທ່າສອງທ່າ ແອ໊ກໄປແອ໊ກມາ ອ້າວ ເຮີ໋ຍ! .ໃກ້ຊິເລີຍເວລາສັນເພນແລ້ວໃດ໋. ໂຊເຟີຈຶ່ງພາກັນຍ່າງໄປຫາລົດເພື່ອຊິຂັບໂຄ້ງມາຈອດຢູ່ໜ້າພຣະພຸດທະຮູບໃຫຍ່ ເພາະພວກເຮົາຈະສັນເພນຢູ່ເດີ່ນນີ້ເລີຍ.

ເວລາຜ່ານໄປເກືອບສິບຫ້ານາທີຍັງບໍ່ເຫັນແມ້ແຕ່ເງົາລົດເລີຍ ອາຕະມາຈຶ່ງຍ່າງໄປເບິ່ງບ່ອນຈອດລົດ ພາບທີ່ປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຄື ປະຕູລົດຝັ່ງຊ້າຍເປີດອ່າຊ່າ ໂຊເຟີກຳລັງນັ່ງຢູ່ເບາະລົດ ມືຊ້າຍຈັບພວງມາໄລ ມືຂວາກົດປຸ່ມສະຕາຣ໌ດ ຕີນຊ້າຍຢຽບເບຣກ ເໝືອນກຳລັງພະຍາຍາມເຮັດສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງດ້ວຍຄວາມໃຈຈົດໃຈຈໍ່ ເມື່ອຍ່າງເຂົ້າໄປໃກ້ໆ ລາວຈຶ່ງເອີ່ຍປາກຂຶ້ນວ່າ “ອາຈານ ລົດສະຕາຣ໌ດບໍ່ຕິດ ບໍ່ຮູ້ວ່າເປັນເພາະຫຍັງ ລົດຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເປັນແບບນີ້ຈັກເທື່ອ” ຂໍອຸທານເປັນພາສາພຣະຈັກໜ່ອຍ ໂອ້..ອະນິດຈັງ! ແຕ່ຖ້າເປັນໂຍມຄົງອຸທານວ່າ ເວນກຳລ່ະ!

ພວກເຮົາພະຍາຍາມຫາທຸກວິທີເພື່ອໃຫ້ລົດສະຕາຣ໌ດຕິດ ເພາະຕອນນີ້ໃກ້ຈະທ່ຽງເຕັມທີແລ້ວ ພຣະກໍຕ້ອງຟ້າວສັນເພນ ຫຼັງຈາກສັນເພນກໍຕ້ອງຟ້າວເດີນທາງຕໍ່..ໂທຫາຄົນທີ່ຮູ້ຈັກເລື່ອງລົດ ເອົາສາຍພ່ວງມາຕໍ່ຈາກລົດຄັນໜຶ່ງມາໃສ່ອີກຄັນ ເປີດຄູ່ມືການໃຊ້ງານ ເບິ່ງຄລິບໃນຍູທູບ ເຮັດຕາມໝົດແລ້ວ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຜົນ “ຄັນຊັ້ນ ນິມົນອາຈານໄປສັນເພນກ່ອນເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ ດ໋ຽວຊິເລີຍເວລາ. ອ໋ອຍ!! ພໍຢາກຮ້ອງຢາກໄຫ້” ແມ່ອອກເວົ້າຂຶ້ນພ້ອມທັງເຊັດເຫື່ອ.

ອາຕະມາຍ່າງມາເດີ່ນພຣະໃຫຍ່ອີກຄັ້ງ

ເຫັນແມ່ອອກສອງຄົນພາກັນກະກຽມອາຫານເພນ ພວກເຮົາປູສາດສັນເພນກັນທ່າມກາງເງົາໄມ້ ແລະ ປ່າຫຍ້າ ຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະພຸດທະຮູບໃຫຍ່ “ພຣະປັນຍາປາລະມີທັມມະຣາຊາສາມສິບທັດ” ແມ່ນແລ້ວ, ນີ້ຄືຊື່ຂອງພຣະພຸດທະຮູບອົງດັ່ງກ່າວ. ພາຍຫຼັງສັນເພນແລ້ວ ກາຍພ້ອມ ໃຈພ້ອມ ແຕ່ລົດບໍ່ພ້ອມ ພວກເຮົາພະຍາຍາມສະຕາຣ໌ດລົດຢູ່ນັ້ນເປັນຊົ່ວໂມງ ໂທຫາຊ່າງກໍແລ້ວ ຊິຍູ້ກໍຍູ້ບໍ່ໄດ້ເພາະເປັນລົດເກຍອໍໂຕ້ ສຸດທ້າຍ ພວກເຮົາກໍຕ້ອງຍອມ..ຍອມໃຫ້ລົດມາຍົກເອົາໄປເຂົ້າສູນ.

ຊີວິດກໍແບບນີ້ແຫຼະ ເມື່ອພະຍາຍາມເຖິງທີ່ສຸດແລ້ວ ບາງຄັ້ງກໍຕ້ອງຍອມຈຳນົນຕໍ່ສິ່ງທີ່ຢູ່ເໜືອຄວາມສາມາດຂອງເຮົາ ຍອມເຮັດໃນສິ່ງແມ້ໃຈບໍ່ຢາກເຮັດ ຍອມຖອຍແມ້ໃຈຍັງຢາກສູ້ ຍອມແພ້ແມ້ເລິກໆໃນໃຈຍັງບໍ່ຢາກພ່າຍແພ້ ເພາະຫາກບໍ່ຍອມຕອນນີ້ ພວກເຮົາຄົງຕ້ອງຕິດຄ້າງຢູ່ທີ່ວັດແຫ່ງນີ້ໄປອີກຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ແຕ່ຈະແນວໃດໄດ້ ຊີວິດຕ້ອງກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ ຈະມົວເສຍເວລາຢູ່ກັບສິ່ງທີ່ຢູ່ເໜືອການຄວບຄຸມເຮົາໄດ້ແນວໃດ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ທຣິບນີ້ກໍມີອີກສະຖານທີ່ໜຶ່ງທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງໄປໃຫ້ໄດ້ ນັ້ນຄື ຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງ ເມືອງໂພນໂຮງ ແຂວງວຽງຈັນ.

ພວກເຮົາແກ້ບັນຫາດ້ວຍການໃຫ້ລົດອີກຄັນມາຮັບ ແລ້ວກໍອອກເດີນທາງຕໍ່ ອາຕະມາຈັບມືຖືຂຶ້ນມາ ໂມງໃນໜ້າຈໍນັ້ນບອກວ່າ 15:48 ນາທີ ຫາກວ່າບໍ່ມີຫຍັງຂັດຂ້ອງພວກເຮົາຈະຮອດເປົ້າໝາຍໃນເວລາບໍ່ເກີນຫ້າໂມງຊາວນາທີ ເຊິ່ງຍັງພໍມີແສງສະຫວ່າງໃຫ້ໄຫວ້ພຣະ ຖ່າຍຮູບ ແລະ ບັນທຶກວິດີໂອ ແຕ່ກໍຢ່າງວ່າແຫຼະເນາະ! ຊີວິດບໍ່ມີຫຍັງແນ່ນອນ ບໍ່ໃຜມີກ້າຢືນຢັນໄດ້ວ່າ ການເດີນທາງຄັ້ງນີ້ຈະສາມາດດຳເນີນໄປຕາມແຜນຮ້ອຍເປີຣ໌ເຊັນ ເຖິງແມ້ຈະບໍ່ແນ່ໃຈແຕ່ພວກເຮົາກໍຕ້ອງລອງ ເພາະຫາກສົງໄສແລ້ວຢຸດຢູ່ກັບທີ່ ຄວາມສົງໄສນັ້ນຈະບໍ່ມີວັນຫາຍໄປຈາກຈິດໃຈເລີຍ. ຫາກຄິດໃນແງ່ໜຶ່ງ ການກ້າວໄປຂ້າງໜ້າແມ້ຍັງສົງໄສ ນີ້ຄືໂອກາດທີ່ເຮົາຈະໄດ້ກວດສອບແນວຄິດຂອງຕົນເອງ.

ຈະວ່າໄປແລ້ວ ຊີວິດກໍປຽບເໝືອນການອອກຜະຈົນໄພ ເຊິ່ງຈະຕ້ອງພົບກັບຄວາມເມື່ອຍລ້າ ຄວາມລຳບາກ ແລະ ອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ແຕ່ຫາກຕ້ອງການຄວາມຕື່ນເຕັ້ນກໍຕ້ອງກ້າປະເຊີນໜ້າຕໍ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ໄດ້ ອີກແງ່ໜຶ່ງ ການອອກຜະຈົນໄພຄືໂອກາດທີ່ເຮົາຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ສິ່ງຕ່າງໆຫຼາຍຂຶ້ນ ກ້າເຮັດໃນສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ໄດ້ເປີດໂລກະທັດໃຫ້ກວ້າງຂວາງຍິ່ງຂຶ້ນ

ເຫດຜົນໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນມັກການເດີນທາງກໍເພາະແບບນີ້ແຫຼະ!

ໜຶ່ງ-ບໍ່ມີຫຍັງແນ່ນອນ ສອງ-ໄດ້ຮຽນຮູ້ສິ່ງໃໝ່ ແລະ ສາມ-ໄດ້ຮູ້ຈັກຈິດໃຈຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ

ຫຼວງພໍ່ໄພສານ ວິສາໂລ ເຄີຍກ່າວໄວ້ວ່າ “ແທ້ຈິງແລ້ວ ການເດີນທາງໄກນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ການເດີນໄປໃນໂລກກວ້າງ ແລະ ຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ແປກໃໝ່ເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງເປັນການເດີນທາງດ້ານໃນ ເພື່ອຄົ້ນພົບຕົນເອງໃນມຸມໃໝ່ໆອີກດ້ວຍ” ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ການເດີນທາງແຕ່ລະຄັ້ງ ຄືການລອກຄາບຕົນເອງເປັນຄົນໃໝ່ອີກຂັ້ນ ແຕ່ທັງນີ້ທັງນັ້ນ ເຮົາຕ້ອງຫອບຈິດໃຈທີ່ພ້ອມຈະຮຽນຮູ້ໄປນຳ ພ້ອມທີ່ຈະຜະເຊີນໜ້າກັບອຸປະສັກນານັບປະການ ແລ້ວລຸຍແຫຼກໄປກັບບັນຫານັ້ນດ້ວຍຄວາມເຕັມໃຈ–ນັ້ນໜ້າຈະເຮັດໃຫ້ການເດີນທາງຂອງເຮົາສະໜຸກຂຶ້ນເປັນກອງເລີຍແຫຼະ ອາຕະມາເຊື່ອເຊັ່ນນັ້ນ.

ອຸປະສັກທີ່ຂວາງກັ້ນພວກເຮົາກັບຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງ

ຄະນະພວກເຮົາອອກຈາກວັດທ່າຊ້າງດ້ວຍຄວາມຮີບຟ້າວ ພວກເຮົາກຳລັງເດີນທາງແຂ່ງຂັນກັບແສງຕາເວັນ ຫາກໄປຮອດຕາມກຳນົດເວລາຄືຫ້າໂມງແລງ ໜ້າຈະຍັງພໍມີແສງຕາເວັນໄດ້ຖ່າຍຮູບ ແລະ ຂາບໄຫວ້ພຣະໄດ້ສະດວກ ແຕ່ຫາກຮອດເກີນນີ້ກໍຄົງຕ້ອງຕີລົດກັບ ພ້ອມກັບຫາບຄວາມຜິດຫວັງມາເຕັມຄັນລົດ–ນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜຢາກໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ.

ເມື່ອພວກເຮົາຂ້າມຂົວນ້ຳງື່ມມາແລ້ວ ຂັບມາອີກພໍສົມຄວນກໍຫັກພວງມາໄລລ້ຽວຊ້າຍບ່ອນທາງສາມແຍກ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ບ້ານເກິນ ເມືອງທຸລະຄົມ ແຂວງວຽງຈັນ ຕະຫຼອດສອງຂ້າງທາງຂອງຖະໜົນສາຍນີ້ເຕັມໄປດ້ວຍປ່າໄມ້ ສາຍພູ ແລະ ທົ່ງຫຍ້າ ດ້ານຊ້າຍເປັນທົ່ງພຽງ ໄຮ່ນາ ແລະສາຍນ້ຳ ດ້ານຂວາເປັນສາຍພູເຂົາຄວາຍ ທົ່ງນາ ແລະ ບ້ານເຮືອນ ແຈກຢາຍຢູ່ຕາມແຕ່ລະຈຸດ ບາງບ່ອນມີວັດຕັ້ງຢູ່ແຄມໜອງທີ່ທອດຕົວຍາວອອກໄປຈອດກັບພູເຂົາ. ຕອນນີ້ ແສງສີເຫຼືອງທອງກຳລັງສາດສ່ອງມາກະທົບກັບແກ້ວລົດ ທະລຸມາໃສ່ໃບໜ້າ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກເຄີບເຄີ້ມໄປກັບບັນຍາກາດທີ່ເປັນສຸນທະຣີຍະພາບ ແສງສີເຫຼືອງອົມແດງອ່ອນໆນີ້ຄືສັນຍານເຕືອນໃຫ້ຮູ້ວ່າ ທິວາວັນກຳລັງຈະສິ້ນສຸດລົງໃນອີກບໍ່ອຶດໃຈຂ້າງໜ້າ.

ຂໍຍອມຮັບໂດຍດີວ່າ ຈິດໃຈກະວົນກະວາຍຢ່າງຍິ່ງຕອນນີ້ ເພາະຢ້ານໄປຮອດທີ່ໝາຍບໍ່ທັນ ແຕ່ສຸດທ້າຍ ພວກເຮົາກໍມາຮອດຕົວເມືອງໂພນໂຮງໃນເວລາຫ້າໂມງແລງພໍດີ ໂລ່ງໃຈໄປອຶດໜຶ່ງ “ມາຮອດສະຖານທີ່ແລ້ວ” ຈີພີເອສບອກວ່າແນວນັ້ນ. ແຕ່ຍັງຫາທາງເຂົ້າບໍ່ເຫັນ ຖາມຊາວບ້ານແຖວນັ້ນບອກວ່າ “ອາຈານລ້ຽວຜິດທາງ ຕ້ອງກັບໄປເຂົ້າອີກທາງໜຶ່ງ” ພວກເຮົາຕ້ອງຢ້ອນກັບໄປທາງໃຫຍ່ອີກຄັ້ງ ພະຍາຍາມຖາມທາງໄປເລື້ອຍ (ຕອນນີ້ ຈີພີເອສມັນກະງົງພໍມັນ)

ໂທຫາພຣະທີ່ເຄີຍມາກ່ອນໜ້ານີ້ ປາຍສາຍບອກມາວ່າ ໃຫ້ຂີ່ໄປຕາມຖະໜົນສາຍໃຫຍ່ແລ້ວຈະເຫັນປ້າຍບອກວ່າ “ຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງ” ພວກເຮົາຂີ່ອອກນອກຕົວເມືອງມາເລື້ອຍໆ ຈົນມາເຫັນປ້າຍຂຽນວ່າ “ຣີສອດຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງ” ນີ້ລະຫວ໋າຄືຊິໃກ້ຄຽງທີ່ສຸດລະ ລົງໄປຖາມຄົນແຖວນັ້ນ ຄຳຕອບທີ່ໄດ້ຄື “ທາງນີ້ເຂົາປິດ ເຂົ້າບໍ່ໄດ້ ຕ້ອງຢ້ອນກັບໄປເຂົ້າຊອຍໃນບ້ານ” ເວລາລ່ວງເລີຍໄປເລື້ອຍໆ ຕາເວັນລັບປາຍໄມ້ໄປດົນແລ້ວ ແຕ່ພວກເຮົາຍັງຫາທາງເຂົ້າບໍ່ເຈີ. ພວກເຮົາລ້ຽວເຂົ້າຊອຍກາງໝູ່ບ້ານຂີ່ທະລຸຜ່ານເຂົ້າສູ່ເຂດປ່າອີກຄັ້ງ ເວລານີ້ ຍັງພໍມີແສງຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ (ພໍມີຫວັງ) ຖ້າຮອດໄວກໍຄົງໄດ້ໄຫວ້ພຣະ ຖ່າຍຮູບ ແລະ ບັນທຶກວິດີໂອຕາມທີ່ຕ້ອງການ.

ຂ້າງໜ້າມີທາງແຍກ “ລ້ຽວຊ້າຍຫຼືຂວາ?” ໂຊເຟີຖາມ. “ຂວາ!” ອາຕະມາຕອບໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ຄິດແມ້ແຕ່ສ້ຽວວິນາທີ.

“ໝັ້ນໃຈຫວ໋າ?” ອາຈານຖາມຂຶ້ນ. “ເດົາລ້ວນໆ ຂ້ານ້ອຍ” ສຸດທ້າຍ ພວກເຮົາກໍມາສຸດທາງຈົນໄດ້.

ແຕ່ ເອ໊..ບໍ່ແມ່ນຖ້ຳພຣະວັງຊ້າງນ໋າ

ມັນຄືໂງ່ນຫີນໂງ່ນໜຶ່ງທີ່ລົດເຮົາບໍ່ໜ້າຈະຜ່ານໄປໄດ້ສະດວກ ຕອນນີ້ ຮູ້ແລ້ວວ່າທາງຊ້າຍຄືທາງທີ່ຈະນຳພາໄປສູ່ເປົ້າໝາຍທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງການ ຈຶ່ງພາກັນຟ້າວລ້ຽວລົດກັບ ເມື່ອມາຮອດທາງແຍກບ່ອນເກົ່າ ພວກເຮົາຈອດລົດຊັ່ງຊາໃຈຢູ່ແປບໜຶ່ງ. “ມື້ໃໝ່ຄ່ອຍມາເປັນຫຍັງ ສົມປອນ?” ອາຈານເວົ້າຂຶ້ນດ້ວຍສຽງອ່ອນໆ ໂດຍສາຍຕາຍັງຈ້ອງໄປທີ່ເສັ້ນທາງນັ້ນຢູ່ ເໝືອນກັບວ່າ ໃຈໜຶ່ງກໍຄິດເສຍດາຍ ອີກໃຈໜຶ່ງກໍໝົດສັດທາໄປແລ້ວ. “ຕາມນັ້ນເລີຍ ອາຈານ” ນີ້ຄືຄຳຕອບຂອງອາຕະມາ.

ຊີວິດກໍແບບນີ້ແຫຼະເນາະ! ບໍ່ມີຫຍັງແນ່ນອນ ບໍ່ໄດ້ດັ່ງໃຈປາຖະໜາທຸກຢ່າງ ຄາດເດົາບໍ່ໄດ້ ຄວບຄຸມໃຫ້ເປັນໄປຕາມທີ່ເຮົາຕ້ອງການໄດ້ຍາກ. ໂລກ ແລະຊີວິດເປັນເລື່ອງຂອງຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ວົກວົນ ມະນຸດຕ້ອງອາໄສຫຼາຍຢ່າງເພື່ອຮຽນຮູ້ແລະທຳຄວາມເຂົ້າໃຈ ດັ່ງຄຳເວົ້າຂອງ ພຣະມະຫາສົມພານ ພຣົມທາ ທີ່ເຄີຍຂຽນໄວ້ວ່າ “ຊີວິດຄືກະແສທຳມະຊາດທີ່ຄົດຄ້ຽວຍາວໄກ ການສຶກສາໃຫ້ເຂົ້າໃຈແຈ່ມແຈ້ງເຖິງຄວາມຊັບຊ້ອນ ແລະ ວົກວຽນຂອງມັນ ຍ່ອມຕ້ອງໃຊ້ເວລາ ແລະ ຄວາມພະຍາຍາມບໍ່ໜ້ອຍເລີຍ” ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ການເດີນທາງແຕ່ລະຄັ້ງຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈທາງເດີນຂອງຊີວິດຫຼາຍຂຶ້ນ ເພາະເຮົາຕ້ອງຜ່ານຜ່າຄວາມຜິດພາດ ຫຼົງທາງ ສິ້ນຫວັງ ແລະ ຕື່ນເຕັ້ນ ຊີວິດທີ່ງົດງາມຄືຊີວິດທີ່ຜ່ານຜ່າສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມາໄດ້ ນິ້ວກົມບອກວ່າ “ຊີວິດເປັນດັ່ງສິ່ງເກົ່າແກ່ບູຮານ ຄວາມງາມທັງຫຼາຍລ້ວນເກີດຈາກຮ່ອງຮອຍ”

“ໂອເຄ ລ້ຽວເຂົ້າຮ່ອມນີ້ເລີຍ”

ຜິດຮ່ອມອີກແລ້ວ ອາຈານນນ!!! ນີ້ແຫຼະຊີວິດຈິງ ຈົວນ້ອຍເອີ໋ຍ….

ຕົ້ນລະດູໜາວ, ປີ 2022.

ວັດພຣະຂາວພັນນາຣາມ

ມື້ກ່ອນເລື່ອນໜ້າ feed ໄປເຫັນຂໍ້ຄວາມໜຶ່ງ ເຂົາບອກວ່າ

“ຕາຍໃນວັຍພຽງ 25 ປີ ແຕ່ໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງຕົນຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງ ຍັງດີກວ່າ ຕາຍໃນໃນວັຍ 80 ແຕ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ໃຊ້ຊີວິດຕາມທີ່ຕົນເອງຕ້ອງການເລີຍ”

ຊີວິດຈະມີຄວາມໝາຍໄດ້ແນວໃດ ຖ້າບໍ່ເຄີຍໃຊ້ມັນໃຫ້ເດີນໄປຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຂອງຫົວໃຈຕົນເອງ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຄົນອື່ນ ອາດຈະເປັນການທຳລາຍຊີວິດທັງຊີວິດຂອງຕົນເອງກໍເປັນໄດ້ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ເຖິງຈະເມື່ອຍ ຫຼືມີອຸປະສັກຫຼາຍປານໃດກໍຕາມ ແຕ່ເຮົາກໍເຕັມໃຈເມື່ອຍແລະເຕັມໃຈສູ້ຊົນ ເປົ້າໝາຍຂອງເຮົາອາດຈະເປັນສິ່ງໄຮ້ສາລະໃນສາຍຕາຄົນອື່ນ ແຕ່ມັນມີຄຸນຄ່າແລະມີຄວາມໝາຍສຳລັບເຮົາເອງ

ຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງມີຄວາມຝັນ “ຢາກອອກເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປທົ່ວໂລກ” ລາວຈຶ່ງຕັ້ງໃຈເຮັດວຽກອົດອອມເງິນຕັ້ງແຕ່ຕອນເປັນນັກສຶກສາ ເມື່ອອາຍຸ 25 ປີ ລາວມີເງິນເກັບຈຳນວນໜຶ່ງ ເນື່ອງຈາກມີງົບປະມານຈຳກັດ ແຕ່ຢາກໄປເຫັນຫຼາຍປະເທດ ລາວຈຶ່ງອອກເດີນທາງດ້ວຍການເປັນແບັກແພັກເກີ (Backpacker) ເດີນທາງຄົນດຽວ ຄ່ຳໃສ ນອນຫັ້ນ ກາງເຕັ້ນນອນຕາມແຄມທາງ ກາງປ່າ ແລະ ທົ່ງນາ ຜູ້ຊາຍຄົນນີ້ມີຊື່ວ່າ ນອດ ຊື່ຈິງຄື ຊະລັນທອນ ພູ່ຈະເລີນ

ນອດເລົ່າໄວ້ຕອນໜຶ່ງວ່າ ການເດີນທາງທີ່ໂຫດທີ່ສຸດຄື ການເດີນທາງຈາກຣັດເຊຍໄປຈໍເຈຍ ລາວບອກວ່າ ຂ້ອຍເດີນທາງດ້ວຍວິທີການໂບກລົດ (Hitchhike ຄືການເດີນທາງດ້ວຍຂໍຕິດລົດຂອງຄົນອື່ນໄປ) ຈາກມົດສະກູໄປຈໍເຈຍໃຊ້ເວລາ 4 ວັນ 3 ຄືນ ມື້ທຳອິດ ເລີ່ມໂບກລົດຕັ້ງແຕ່ 9 ໂມງເຊົ້າ ຈົນຮອດ 8 ໂມງແລງ ໃຊ້ເວລາ 9 ຊົ່ວໂມງ ຈຶ່ງໄດ້ຂຶ້ນລົດ ກວ່າຈະຮອດອີກເມືອງໜຶ່ງ ເວລາກໍເກືອບໜຶ່ງໂມງກາງຄືນແລ້ວ ລາວຈຶ່ງຫາກາງເຕັ້ນນອນຕາມແຄມທາງ

ຜູ້ສຳພາດຖາມລາວວ່າ “ເມື່ອການເດີນທາງເຮັດໃຫ້ລຳບາກຂະໜາດນີ້ ມີຄວາມຄິດຢາກກັບບ້ານແດ່ບໍ?”

“ບໍ່ມີເລີຍ ຕໍ່ໃຫ້ຕາຍລະຫວ່າງທາງກໍບໍ່ເສຍດາຍຊາດເກີດ ເພາະຕາຍໃນຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ” ນີ້ຄືຄຳຕອບຂອງລາວ

“ຊີວິດແບັກແພັກເກີຣ໌ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ເຮົາບໍ່ສາມາດຮູ້ໄດ້ເລີຍວ່າທາງຂ້າງໜ້າຈະຕ້ອງເຈີສິ່ງໃດແດ່ ດີຫຼືບໍ່ດີ ຍາກຫຼືງ່າຍ ສະບາຍຫຼືລຳບາກ ວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດທີ່ຂ້ອຍສາມາດແນະນຳໄດ້ ເພື່ອໃຫ້ທຸກເສັ້ນທາງແລະທຸກສະຖານທີ່ເຕັມປ່ຽມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກແລະຄວາມຊົງຈຳທີ່ດີ ຄືເຝິກການຢູ່ງ່າຍກິນງ່າຍ”

ຟັງຄຳເວົ້ານີ້ແລ້ວ ເໝືອນລາວກຳລັງຈະບອກສັດຈະທັມຂອງຊີວິດທີ່ວ່າ ຊີວິດເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ ການຈະຢູ່ກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນໃຫ້ມີຄວາມສຸກແລະມີຄວາມຊົງຈຳທີ່ດີຄື ການເປັນຢູ່ຢ່າງຮຽບງ່າຍ ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດເດີນໄປສູ່ຄວາມຝັນໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກໍຄວນຕັດໃຫ້ພົ້ນອອກໄປຈາກທາງເດີນຂອງເຮົາ ສະນັ້ນ ການທີ່ເຮົາຈະເດີນຕາມຄວາມຝັນ ຫຼື ສຽງຮຽກຮ້ອງຂອງຫົວໃຈຕົນເອງ ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄວນຄຳນຶງເຖິງສະເໝີຄື ການໃຊ້ຊີວິດໃຫ້ຮຽບງ່າຍເຂົ້າໄວ້

ຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງຈະເປັນສິ່ງທີ່ຄອຍຍູ້ດັນໃຫ້ເຮົາອົດທົນຕໍ່ຄວາມຍາກລຳບາກ ຄວາມເມື່ອຍລ້າ ຄວາມທໍ້ແທ້ ແລະ ທີ່ສຳຄັນມັນເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈເຮົາບໍ່ທໍ້ຖອຍ ເພາະເລິກໆໃນໃຈເຮົາຮູ້ວ່າ ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດເຮົາເອງ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຄົນອື່ນອາດຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ເງິນ ແຕ່ທ້າຍທີ່ສຸດ ເຮົາຈະຮູ້ສຶກເອງວ່າ ຊີວິດມັນວ່າງເປົ່າ ເດວິດ ທໍໂຣ ນັກຂຽນຊາວອະເມຣິກັນ ກ່າວວ່າ “ໂສກະນາຕະກຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຊີວິດຄືການໃຊ້ເວລາທັງຊີວິດຕຶກປາພຽງເພື່ອຈະຮູ້ວ່າ ມັນບໍ່ແມ່ນປາຕົວທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການ” ສະນັ້ນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດໂສກະນາຕະກຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ຊີວິດ ເຮົາຄວນຖາມຕົນເອງວ່າ

ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງດຽວທີ່ເຮົາຈະບໍ່ເສຍດາຍເມື່ອເຖິງບັ້ນປາຍຂອງຊີວິດ?

ສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດຄືສິ່ງທີ່ເຮົາເຮັດໄປແລ້ວຈະບໍ່ກັບມາໂອ້ອ່າວວ່າເສຍດາຍໃນພາຍຫຼັງ ການຄົ້ນຫາຄຳຕອບຂອງຄຳຖາມນີ້ຄືການຄົ້ນຫາສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດເຮົາເອງ ບໍ່ມີໃຜສາມາດຕອບແທນກັນໄດ້ ເຮົາຕ້ອງຕອບຕົນເອງ ຖ້າເຮົາຄົ້ນຫາໄດ້ໄວເທົ່າໃດ ສະແດງວ່າເຮົາມີໂອກາດໃນການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງເຮົາໄດ້ຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ

ນອດບອກວ່າ ການເດີນທາງຄືຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງລາວຕັ້ງແຕ່ຕອນຮຽນຢູ່ ມ.2 ເຊິ່ງພາຍຫຼັງທີ່ຮຽນຈົບປະລິນຍາຕີແລ້ວກໍເກັບເງິນດ້ວຍການເຮັດງານຫຼາຍຢ່າງຄືເຮັດງານແທບທຸກຢ່າງ ເຊັ່ນ ຂາຍໂປສະກາຣ໌ດ ເປັນຍາມ ຟຣີແລນ ອີເວັ້ນ ຍົກເຄື່ອງເປັນຕົ້ນ ລາວເລົ່າວ່າ “ຮູ້ສຶກປະທັບໃຈຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງເກັບເງິນ ຫາຂໍ້ມູນ ວາງແຜນ ເຮັດຮູ້ສຶກວ່າທຸກເຊົ້າທີ່ຕື່ນມາເປັນເຊົ້າທີ່ໜ້າສະໜຸກສະໜານ ເພາະໄດ້ທຸ້ມເທໃຫ້ກັບຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ທຸກເຊົ້າທີ່ຕື່ນຂຶ້ນມາ ເຮົາຮູ້ວ່າກຳລັງທຳຕາມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ທຸກກ້າວຍ່າງທີ່ອອກເດີນທາງ ມັນຄືຄວາມປະທັບໃຈ”

ຕອນນີ້ ນອດທ່ຽວມາແລ້ວ 20 ປະເທດ ໃຊ້ເວລາ 7 ເດືອນ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍທັງໝົດປະມານໜຶ່ງແສນບາດ (ຄວາມຈິງ ລາວຈະເດີນທາງຕໍ່ແຕ່ເນື່ອງດ້ວຍການແຜ່ລະບາດຂອງໂຄວິດ-19 ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງເດີນທາງກັບໄທ) ຄວາມຝັນເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນໆໜຶ່ງກ້າກ້າວຂາໄປຜະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຍາກລຳບາກ ແຕ່ເປັນຄວາມລຳບາກທີ່ໃຫ້ຄຸນຄ່າແກ່ຊີວິດ ອ່ານມາຮອດນີ້ແລ້ວ ຜູ້ອ່ານຕອບໄດ້ຫຼືຍັງວ່າ ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງດຽວທີ່ເຮົາຈະບໍ່ເສຍດາຍເມື່ອເຖິງບັ້ນປາຍຂອງຊີວິດ? ຖ້າຫາເຈີແລ້ວກໍລົງມືເຮັດຕອນນີ້ເລີຍ

ເພາະເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າ ລະຫວ່າງມື້ອື່ນກັບຊາດໜ້າ ສິ່ງໃດຊິມາຮອດກ່ອນກັນ

ຮອດເວລາເຮັດຕາມຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງຕົນເອງແລ້ວ

ລະດູຮ້ອນ, ປີ 2022

—–

ເອກະສານອ້າງອິງ

https://www.dek-d.com/teentrends/59742/

ປີທີ່ກຳລັງຈະຜ່ານໄປນີ້ເຮົາເອີ້ນວ່າ “ປີເກົ່າ” ສ່ວນປີທີ່ກຳລັງຄືບຄານເຂົ້າມາເຮົາເອີ້ນວ່າ “ປີໃໝ່”

ເຮົາຜ່ານປີໃໝ່ມາຫຼາຍຄັ້ງຫຼາຍຫົນຕາມອາຍຸຂອງແຕ່ລະຄົນວ່າເກີດມາດົນປານໃດແລ້ວ ມະນຸດເຮົາກໍປຽບເໝືອນຄົນເດີນທາງ ທີ່ເດີນໄປເລື່ອຍໆໂດຍບໍ່ຮູ້ວ່າຊິສິ້ນສຸດເມື່ອໃດ ໃນການເດີນທາງນີ້ ບາງຄົນອາດຈະຮູ້ຈຸດໝາຍປາຍທາງທີ່ແນ່ນອນ ບາງຄົນອາດຈະກຳລັງຄົ້ນຫາ ແຕ່ວ່າບາງຄົນກໍຍັງມືດມົນເໝືອນຄົນກຳລັງເດີນໃຕ້ທ້ອງຟ້າທີ່ໄຮ້ດວງດາວ ແຕ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາບໍ່ສາມາດນຳມາເປັນມາດຕະຖານຕັດສິນໄດ້ວ່າ ຊີວິດຂອງໃຜດີກວ່າຂອງໃຜ ເພາະແຕ່ລະຄົນກໍເດີນໄປຕາມເສັ້ນທາງທີ່ຕົນເລືອກ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະດີຫຼືຮ້າຍ ແຕ່ສຸດທ້າຍເສັ້ນທາງນັ້ນຄືສິ່ງທີ່ເຂົາເລືອກເອງ

ການເດີນທາງເຮັດໃຫ້ເກີດການຮຽນຮູ້ຫຼາຍຢ່າງ ຫຼາຍສະຖານທີ່ທີ່ກ້າວຜ່ານອາດຈະໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ບໍ່ຄືກັນ ບາງບ່ອນຮູ້ສຶກສະຫງົບ ບາງບ່ອນຮູ້ສຶກຕື່ນເຕັ້ນ ບາງບ່ອນຮູ້ສຶກສົດຊື່ນ ບາງບ່ອນຮູ້ສຶກເຫງົາຫງອຍ ບາງບ່ອນພຽງແຕ່ເດີນຜ່ານໄປໂດຍບໍ່ມີຄວາມຮູ້ສຶກໃດໆເກີດຂຶ້ນເລີຍ ທຸກໆສະຖານທີ່ທີ່ເຮົາຜ່ານໄປ ຈຶ່ງໃຫ້ຄຸນຄ່າແລະຄວາມໝາຍທີ່ຕ່າງກັນ ເມື່ອເຄື່ອນຜ່ານໄປແລ້ວ ເຮົາບໍ່ສາມາດຢ້ອນເວລາກັບໄປໄດ້ອີກ “ບໍ່ມີໃຜກ້າວຍ່າງລົງນໍ້າສາຍເດີມໄດ້ເປັນຄັ້ງທີ່ສອງ ເພາະນ້ຳກໍບໍ່ແມ່ນສາຍເດີມ ຄົນກໍບໍ່ແມ່ນຄົນເດີມ” ແມ່ນແລ້ວ ນີ້ຄືຄຳເວົ້າຂອງເຮຣາຄລິຕຸສ  (Heraclitus) ໜຶ່ງໃນນັກປັດຊະຍາຜູ້ມີຊື່ສຽງສະໄໝເກຣັກບູຮານ ລາວກໍາລັງບອກເຮົາວ່າທຸກຢ່າງລ້ວນເປັນສິ່ງບໍ່ແນ່ນອນ ມີການປ່ຽນແປງຕະຫຼອດເວລາ ສະຖານທີ່ທີ່ເຮົາເຄີຍຜ່ານມາ ເມື່ອຢ້ອນເວລາກັບໄປໃໝ່ອີກຄັ້ງ ສິ່ງນັ້ນແລະຕົວເຮົາຈະບໍ່ເໝືອນເດີມອີກຕໍ່ໄປ ຢ່າງໜ້ອຍທີ່ສຸດ ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ເກີດຂຶ້ນກໍຕ່າງໄປຈາກຄັ້ງທຳອິດຢ່າງແນ່ນອນ

ຊີວິດເຕັມໄປດ້ວຍສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ແຕ່ກໍເພາະຄວາມບໍ່ແນ່ນອນນີ້ແຫຼະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ໂລກມະນຸດມີຊີວິດຊີວາ ລອງຄິດເບິ່ງວ່າຖ້າທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງຖືກກຳໜົດມາວ່າ ຕ້ອງເປັນແບບນັ້ນແບບນີ້ຕະຫຼອດໄປ ໂດຍທີ່ເຮົາບໍ່ມີສິດປ່ຽນແປງສິ່ງໃດໄດ້ເລຍ ໂລກນີ້ຄົງຈະໜ້າເບື່ອບໍ່ໜ້ອຍ ທຸກໆເຊົ້າທີ່ຕື່ນຂຶ້ນມາແລ້ວຮູ້ວ່າຊິພົບເຈີກັບສິ່ງໃດ ແນ່ນອນວິຖີຊີວິດແບບນີ້ອາດຈະຮູ້ສຶກປອດໄພ ແຕ່ມັນຄົງໜ້າເບື່ອໜ່າຍ ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ສາມາດສັນສ້າງສິ່ງຕ່າງໆໄດ້ ໃນຂະນະດຽວກັນ ເພາະຄວາມບໍ່ແນ່ນອນນີ້ແຫຼະສິ່ງຕ່າງໆຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຢູ່ຍົງຄົງກະພັນໄດ້ ແຕ່ນັ້ນບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງກັງວົນ ການບໍ່ຮູ້ວ່າວັນຂ້າງໜ້າຈະພົບເຈີກັບສິ່ງໃດ ເຖິງແມ່ນຈະຮູ້ສຶກບໍ່ປອດໄພ ແຕ່ມັນກໍໜ້າຕື່ນເຕັ້ນດີບໍ່ແມ່ນຕິ ເມື່ອຮູ້ແລ້ວວ່າໂລກມັນກໍເປັນໄປແບບນີ້ ເຈົ້າຈະມັກຫຼືບໍ່ ທຸກສິ່ງກໍດຳເນີນໄປແນວນັ້ນ “ບໍ່ມີຫຍັງທີ່ຈະບໍ່ຜັນຜ່ານ ເພາະທຳມະຊາດບໍ່ໄດ້ສ້າງກາລເວລາໃຫ້ຢຸດຢູ່ກັບທີ່”

ບາງຄົນອາດຈະຖາມວ່າ ເມື່ອຮູ້ແນວນີ້ແລ້ວມະນຸດຄວນທຳຕົວແນວໃດລະ?

ຄຳຕອບອາດຈະມີຫຼາຍຢ່າງ ສ່ວນຕົວຜູ້ຂຽນຄົງຕອບວ່າ ບໍ່ຕ້ອງເຮັດຫຍັງ! ພຽງຍອມຮັບວ່ານີ້ຄືຄວາມເປັນຈິງຂອງໂລກ ເປັນເລື່ອງທຳມະດາຂອງໂລກ ມີເກີດກໍຕ້ອງມີຕາຍ ແຕ່ເປົ້າໝາຍທີ່ເຮົາຄວນສະແຫວງຫາໃນຊີວິດຄືສິ່ງໃດ ນີ້ຕ່າງຫາກຄືສິ່ງທີ່ມະນຸດຄວນຈະຖາມ

ການໃຊ້ຊີວິດຢູ່ກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນອາດຈະເປັນຊີວິດທີ່ບໍ່ໜ້າອະພິລົມຊົມຊື່ນ ເພາະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຂົມຂື່ນຕ່າງໆນານາ ແຕ່ໃນທາງກັບກັນກໍມີຄວາມລ່າເລີງສະໜຸກສະໜານ ໝາຍຄວາມວ່າບາງຄັ້ງກໍສຸກ ບາງຄັ້ງກໍເສົ້າ ໝຸນວຽນປ່ຽນກັນໄປ ແຕ່ຂໍໃຫ້ຮູ້ວ່າບໍ່ມີພາວະໃດຢູ່ໄດ້ແບບເດີມຕະຫຼອດການ ເພາະຄວາມປ່ຽນແປງເປັນທຳມະຊາດຂອງທຸກສິ່ງ ທຸກກໍຢູ່ໄດ້ພຽງຊົ່ວຄາວ ສຸກກໍຢູ່ໄດ້ພຽງຊົ່ວຄາວ ແຕ່ສິ່ງທີ່ເຮົາຄວນຖາມຄື

ເຮົາໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຄວນເຮັດແລ້ວຫຼືຍັງ?

ເມື່ອມີຄວາມທຸກມະນຸດຈະຫາທາງແກ້ດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ຜູ້ທີ່ນັບຖືສາສະໜາເທວະນິຍົມອາດຈະອ້ອນວອນພຣະເຈົ້າໃຫ້ຊ່ວຍບັນເທົາຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຖ້າເປັນຊາວພຸດອາດຈະແກ້ດ້ວຍການສູດມົນພາວະນາເພື່ອບັນເທົາຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຂອງບັນຫາໃຫ້ຈາງລົງ ການອ້ອນວອນແລະສວດມົນພາວະນາອາດຈະຊ່ວຍໄດ້ເປັນບາງຄັ້ງ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຈະແກ້ບັນຫາໄດ້ທຸກຢ່າງໄປ ເພາະວ່າບໍ່ມີບົດສູດໃດສາມາດເຮັດໃຫ້ຄົນເປັນອະຣະຫັນ ແຕ່ບາງຄັ້ງເຮົາກໍຕ້ອງການບົດສູດນັ້ນ ເພື່ອບັນເທົາທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈທີ່ຟຸ້ງຊ່ານ ແລ້ວຄວາມທຸກນັ້ນຈະເກີດຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ສ່ວນພວກເຮົາກໍຫາວິທີແກ້ມັນອີກຫົນ

ຢ່າຄິດວ່າຊີວິດຈະສະບາຍຂຶ້ນ ແຕ່ໃຫ້ຄິດວ່າເຮັດແນວໃດຊິຮັບມືກັບບັນຫາທີ່ເກີດຂຶ້ນໄດ້ ເພາະຍິ່ງເຮົາເຕີບໃຫຍ່ບັນຫາກໍໃຫຍ່ຕາມ “ມື້ນີ້ອາດເຈີບັນຫາທີ່ຍຸ້ງຍາກ ມື້ອື່ນມັນຈະຍາກຍິ່ງກວ່ານີ້ ສ່ວນມື້ຕໍ່ໄປຈະເປັນມື້ທີ່ສວຍງາມ ແຕ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍຈະລົ້ມເລີກຄວາມຕັ້ງໃຈໃນຕອນແລງຂອງມື້ອື່ນ” ນີ້ຄືຂໍ້ຄິດຈາກແຈັກໝ່າ (Jack Ma) ມະຫາເສດຖີຈາກເມືອງຈີນ ຫົນທາງໃນວັນຂ້າງໜ້າເຮົາອາດຈະເຈີບັນຫານານັບປະການ ສິ່ງທີ່ສຳຄັນຄືເຮົາຈະຍັງໝັ້ນຄົງກັບສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງການໃນຊີວິດຫຼືບໍ່ ເຮົາສາມາດອົດທົນຕໍ່ຄວາມຍາກລຳບາກທີ່ຕ້ອງເຈີໄດ້ຫຼືບໍ່ ຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ມີໃຜໃຫ້ຄຳຕອບໄດ້ນອກຈາກຕົວເຮົາເອງ

ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ບໍ່ວ່າຊີວິດຈະພົບເຈີຄວາມສຸກຫຼືທຸກໜ້ອຍຫຼາຍສ່ຳໃດ ເຮົາຮູ້ດີວ່າທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ..ທຸກຢ່າງຈະດຳເນີນໄປສູ່ຈຸດໝາຍໃດໜຶ່ງ (ໂລກອາດຈະດຳເນີນໄປສູ່ວັນສຸດທ້າຍ ມະນຸດກໍດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມຕາຍ) ມື້ວານຜ່ານມາແລ້ວ ມືນີ້ ອາທິດນີ້ ເດືອນນີ້ ແລະປີນີ້ກຳລັງຈະຜ່ານໄປ ເຮົາທຸກຄົນກໍຍັງດິ້ນຮົນຕໍ່ໄປ ໂດຍບໍ່ຮູ້ວ່າວັນໃໝ່ຈະຕື່ນຂຶ້ນມາເຈີກັບສິ່ງໃດແດ່ ແຕ່ການບໍ່ຮູ້ວ່າຊີວິດຈະເປັນແນວໃດໃນເຫດການຂ້າງໜ້າ ອາດຈະເປັນເຫດໃຫ້ບາງຄົນຢ້ານກົວຈົນບໍ່ກ້າເຮັດສິ່ງໃດ ສຳລັບບາງຄົນກັບເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈເຂົາເຕັ້ນໄວຂຶ້ນ..ໄວຂຶ້ນ ຈົນກາຍເປັນເລື່ອງທ້າທາຍໃນການຄົ້ນຫາເປົ້າໝາຍຂອງຊີວິດຕໍ່ໄປ ຄຳຖາມຄື ແລ້ວຫົວໃຈເຈົ້າລະຮູ້ສຶກແນວໃດ ຢ້ານກົວຫຼືຕື່ນເຕັ້ນ?

ຂໍໃຫ້ປີຕໍ່ໄປເປັນປີທີ່ທ້າທາຍສຳລັບທຸກຄົນ

Happy New Year In Advance.

ທ້າຍລະດູໜາວ, ປີ 2564.

ຖ້າໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄຳວ່າ “ຊີວິດ” ຄື ການລົ້ມ ແລະ ການລຸກ ພວກເຮົາໜ້າຈະມີຄວາມສຸກ ທຸກຄັ້ງທີ່ສາມາດປະຄັບປະຄອງຕົນເອງຂຶ້ນມາໄດ້

ຈາກ: ຄວາມຜິດຫວັງ, ຄວາມເສົ້າໂສກ ແລະ ຄວາມທຸກຕ່າງໆນານາ

ອັນເປັນຜົນມາຈາກການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການໃຊ້ຊີວິດທີ່ຜິດພາດ

ແຕ່ກ່ອນ ທັມມະສະຖານແຫ່ງນີ້ ເຄີຍເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ນານາຊະນິດ ມີນົກໜູປູປີກບິນຜ່ານໄປຜ່ານມາເປັນປະຈຳ ບາງກຸ່ມກໍມາພັກອາໄສພຽງຊົ່ວຄາວ ບາງກຸ່ມກໍຄາບກິ່ງໄມ້ໃບຫຍ້າມາກໍ່ສ້າງຮັງຢູ່ໝ່ອງນີ້ແບບຖາວອນເລີຍ ເອີ້ນໄດ້ວ່າເປັນສະຖານທີ່ຮົ່ມເຢັນ; ເປັນຣົມມະນີຍະສະຖານແຫ່ງໜຶ່ງໃນຂອບເຂດນີ້ ພຸ້ນແລ້ວ ຄູບາ–ພໍ່ຕູ້ຄົນໜຶ່ງກຳລັງເລົ່າຄວາມຫຼັງໃຫ້ຂ້ອຍຟັງ

ແລ້ວເປັນຫຍັງຄືຕ້ອງຕັດຕົ້ນໄມ້ອອກໄປໝົດ ພໍ່ຕູ້! ຂ້ອຍຖາມດ້ວຍຄວາມສົງໄສ

ໂອ້ຍ! ຄູບາເອີຍ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຢາກເວົ້າ

ກໍເພາະອຳນາດກິເລດຂອງມະນຸດຜູ້ທີ່ຫິວໂຫຍຊັບສົມບັດ ຈົນມືນຫູມືນຕາບໍ່ຂຶ້ນນັ້ນແລ້ວ ເວົ້າມາແລ້ວ ຢ່າໃຫ້ຂ້ານ້ອຍເປັນບາບເປັນກັມທ້ອນ ຄັນບໍ່ຟ້າວໄລ່ຄູບາອົງນັ້ນອອກໄປ ປານນີ້ຈັກອິຫຍັງຊິເສຍໄປອີກແດ່ຫຶ?

ກໍບໍ່ເປັນຫຍັງດອກເນາະ ຕັດອອກໄປໄດ້ ກໍປູກໃໝ່ໄດ້

ແມ່ນຢູ່ດອກຄູບາ..ປູກນັ້ນງ່າຍ ແຕ່ໃຜຊິມາຄອຍດູແລ ຫົດນ້ຳໃສ່ຝຸ່ນ. ບໍ່ແມ່ນຕົ້ນໄມ້ປະດັບຕາມຫົນທາງເດ້ທີ່ປູກໄວ້ແລ້ວໃຫ້ມັນຫາກິນນ້ຳເອງ

ເຈົ້າກໍຊ່າງປຽບທຽບໜໍ ພໍ່ຕູ້

ຂ້ອຍນັ່ງສົນທະນາກັບພໍ່ຕູ້ຄົນໜຶ່ງເຊິ່ງເປັນພໍ່ອອກຄ້ຳວັດມາເປັນເວລາດົນ

ໃນມື້ນັ້ນ ມີພຣະສົງສາມະເນນປະມານສິບກວ່າອົງພາກັນອະນາໄມເດີ່ນວັດ ແລະ ປັບພື້ນດິນເພື່ອຊິປູຕົ້ນໄມ້ຄືນໃໝ່ ທັງຖາງຫຍ້າ ແລະ ລິກິ່ງໄມ້ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາກຳລັງເຮັດວຽກຢູ່ນັ້ນ ມີກະຮອກໂຕໜຶ່ງກະໂດດລົງມາຈາກຕົ້ນຕານ ຜ່ານໄປສູ່ກໍໃຜ່ ແຕ່ດ້ວຍເຫດໃດ ກໍບໍ່ອາດຈະມີໃຜຮູ້ໄດ້ຂ້ອຍຄິດວ່າ ແມ່ນແຕ່ກະຮອກເອງກໍໜ້າຈະຍັງງົງກັບເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນເຊັ່ນກັນ

ຄືແນວນີ້ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍກຳລັງຖາງຫຍ້າຢູ່ກ້ອງຕົ້ນຕານນັ້ນ ຂ້ອຍຮູ້ສຶກເມື່ອຍແຮງທັງປວດເອັນຄໍກໍເລີຍ ມາພັກເຊົາເມື່ອຍເອົາແຮງ ບັງເອີນວ່າໃນຂະນະທີ່ນັ່ງເຊົາເມື່ອຍຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ແຫງນໜ້າໄປເບິ່ງຕົ້ນຕານ ທັນໃດນັ້ນ ກໍເຫຼືອບໄປເຫັນກະຮອກໂຕໜຶ່ງກຳລັງແລ່ນປໍລໍຫົວອອກມາຈາກໃບຕານ ມັນທຳທ່າຊິກະໂດດໄປໃສ່ຕົ້ນໄມ້ອີກຕົ້ນເຊິ່ງຢູ່ຫ່າງກັນປະມານສິບແມັດ ບໍ່ພໍຄາວ ມັນກໍກະໂດດໄປຕາມທີ່ຄາດຄິດອິຫຼີ ແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນໄປຕາມທີ່ຄິດຄື ມັນກະໂດດບໍ່ຮອດຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນນັ້ນ ຕົກລົງຕໍ່ໜ້າພຣະສົງ-ສາມະເນນ ສຽງດັງ ແອັກ! ບໍ່ຕ້ອງຖາມວ່າເຈັບຫຼືບໍ່? ແຄ້ນພຸ້ນແລ້ວ!

ຄົງຈະເປັນດ້ວຍໄຫວພິບປະຕິພານຂອງເຜົ່າພັນກະຮອກ ຫຼື ແນວໃດກໍບໍ່ຮູ້ ເມື່ອຮູ້ຕົວວ່າກະຈັງຫວະຜິດພາດ ມັນຟ້າວລຸກຂຶ້ນ ອ່ວຍໜ້າ ຫາງຕັ້ງ ແລ່ນຂຶ້ນຕົ້ນໄມ້ອີກຕົ້ນທັນທີ

ຂ້ອຍນັ່ງເບິ່ງເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຈັກຊິຫົວຂວັນ ຫຼື ຊິສົງສານມັນດີ

ຄັນຊິຫົວອອກມາ ກະຢ້ານໝູ່ຄິດວ່າ ຄູບາອັນນີ້ ຈັ່ງແມ່ນໃຈຮ້າຍໄມ້ລະກຳ ເຫັນສັດອື່ນເປັນທຸກຕົກຍາກ ແທນທີ່ຊິມີເມດຕາສົງສານ ກັບນັ່ງຫົວຂວັນເສີຍ..ເພາະຄິດແນວນີ້ຂ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ ເກັບອາລົມນັ້ນໄວ້. ຄິດໃນໃຈ ຄ່ອຍ ຫົວຕອນທີ່ໄປເລົ່າໃຫ້ຄົນອື່ນຟັງກໍແລ້ວກັນເນາະ ຮາຮາ…ເລື່ອງທີ່ຈະເລົ່າກໍຈົບສ່ຳນີ້ລ່ະ

ແຕ່ຢ່າຟ້າວເລື່ອນໜີ!!! ຍັງມີມຸມມອງຕໍ່ເຫດການດັ່ງກ່າວຢູ່ (ນິໄສ..ອ່ານບໍ່ເຄີຍຈົບ)

ທຳອິດ ຂ້ອຍກໍບໍ່ໄດ້ຄິດຫຍັງດອກ ຢູ່ໄປຢູ່ມາກໍຄິດຂຶ້ນໄດ້ວ່າ ໜ້າຈະຂຽນເລື່ອງນີ້ໃຫ້ຄົນອື່ນໄດ້ຮູ້ນຳ ແຕ່ຢ່າງວ່າລະເນາະ ງານຂຽນກໍຕ້ອງມີສາລະຈັກໜ່ອຍເພື່ອໃຫ້ຄຸ້ມຄ່າເວລາໃນການອ່ານ ສະນັ້ນ ຫຍໍ້ໜ້າຖັດໄປຂ້ອຍຈະສົມມຸດຕົນເອງວ່າ ເປັນຄົນມີສາລະ

ສົມມຸດວ່າ ກະຮອກໂຕນີ້ຕົກຮອດພື້ນແລ້ວມົວນອນເສົ້າໂສກເສຍໃຈຮ້ອງໄຫ້ອາໄລອາວອນກັບຄວາມພິດພາດນັ້ນ ຂ້ອຍຄິດວ່າມັນມີໂອກາດສູງທີ່ຈະຫາຍໄປຈາກໂລກນີ້ກ່ອນໄວອັນຄວນ ມັນຈະກາຍເປັນອາຫານລົດເດັດຂອງໝາແມວທີ່ຢູ່ບໍລິເວນນັ້ນຢ່າງແນ່ນອນ ແຕ່ເຫດການບໍ່ໄດ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ດ້ວຍສັນຊາດຕະຍານການເອົາຕົວລອດຈຶ່ງບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ກະຮອກໄດ້ມານັ່ງເສຍໃຈກັບສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຕົກປັບ! ມັນຟ້າວລຸກຂຶ້ນ ອ່ວຍໜ້າ ຫາງຕັ້ງ ແລ່ນຂຶ້ນຕົ້ນໄມ້ອີກຕົ້ນທັນທີ.

ຫຼຽວມາເບິ່ງຫຼາຍເຫດການໃນຊີວິດມະນຸດ

ຄົງບໍ່ມີໃຜປະຕິເສດໄດ້ວ່າ ບໍ່ເຄີຍເຮັດຫຍັງຜິດພາດເລີຍ ໜ້າຈະມີແນ່ລະທີ່ເຮັດຜິດພາດກັບບາງສິ່ງບາງຢ່າງໃນຊີວິດ ເຄີຍໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ຄົນທີ່ບໍ່ເຄີຍເຮັດຫຍັງຜິດພາດ ຄືຄົນທີ່ບໍ່ເຄີຍເຮັດຫຍັງເລີຍ ໄມເຄິລ ຈໍຣ໌ແດນ ໜຶ່ງໃນນັກບາສະເກັດບານທີ່ເກັ່ງທີ່ສຸດໃນໂລກ ບອກວ່າ “ຕະຫຼອດຊີວິດການຫຼິ້ນຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍຊູດ (shoot) ພາດໄປ 9,000 ຄັ້ງ ແພ້ໄປເກືອບ 300 ເກມ ມີຢູ່ 26 ຄັ້ງທີ່ຂ້ອຍມີໂອກາດຊູດໃນວິນາທີສຸດທ້າຍເພື່ອໃຫ້ທີມກັບມາແຊງຊະນະ ແຕ່ຂ້ອຍກໍພາດໂອກາດນັ້ນໄປ ຊີວິດນີ້ຂ້ອຍພາດແລ້ວພາດອີກ ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ແຕ່ກໍເພາະສິ່ງນັ້ນແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍປະສົບຄວາມສຳເລັດ” ຈາກຄຳເວົ້ານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຄວາມຜິດພາດເປັນເລື່ອງທຳມະດາທີ່ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ກັບມະນຸດທຸກຄົນ ບາງຄົນອາດຈະເຄີຍຜິດພາດຫຼາຍ ບາງຄົນອາດຈະຜິດພາດໜ້ອຍ ຈະໜ້ອຍ ຫຼື ຫຼາຍ ບໍ່ແມ່ນປະເດັນສຳຄັນ..ສິ່ງສຳຄັນຄື ເມື່ອຜິດພາດແລ້ວ ເຮົາມີທັດສະນະຕໍ່ສິ່ງນັ້ນແນວໃດ

ບາງຄົນ ເມື່ອຜິດພາດແລ້ວມັກຈົມຢູ່ກັບເຫດການນັ້ນ ຈົນກາຍເປັນຄວາມທຸກທີ່ທັບຖົມ ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າບໍ່ໃຫ້ມີຄວາມກົງວົນ ຫຼື ເປັນທຸກກັບຄວາມຜິດພາດນັ້ນ ເປັນທຸກໄດ້, ເສຍໃຈໄດ້, ຮ້ອງໄຫ້ໄດ້

ແຕ່ຫຼັງຈາກຮ້ອງໄຫ້ແລ້ວ ລຸກຂຶ້ນມາ ຫາທາງສູ້ຕໍ່ໄປ ຢ່າຈົມດິ່ງຢູ່ກັບບັນຫາດົນເກີນໄປ ຖ້າເຮົາຈົມດິ່ງລົງ ເຮົາຈະຈົມເລິກລົງເລື້ອຍໆຈົນຍາກທີ່ປີນປ່າຍຂຶ້ນມາ ຍິ່ງຈົມລົງເລິກເທົ່າໃດເຮົາກໍທຸກຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ ແລະ ການແກ້ໄຂກໍຕ້ອງໃຊ້ເວລານານຂຶ້ນ ຄຳຖາມງ່າຍໆກໍຄື

ມັນຄຸ້ມຄ່າຢູ່ບໍ່ທີ່ຈະເສຍເວລາໄປກັບຄວາມຜິດພາດ ແລ້ວພາເຮົາຈົມດິ່ງໄປສູ່ຄວາມທຸກຊັກໄຊ້?

ຂ້ອຍຄິດວ່າໜ້າຈະເປັນການເສຍເວລາທີ່ຫາປະໂຫຍດບໍ່ໄດ້

ສິ່ງທີ່ຈຳແນກມະນຸດໃນສັງຄົມໃຫ້ແຕກຕ່າງກັນໃນແງ່ທີ່ວ່າ ບາງຄົນມີຄວາມທຸກງ່າຍແຕ່ສຸກຍາກ ບາງຄົນມີທຸກຍາກແຕ່ສຸກງ່າຍ ກໍເພາະການມີທັດສະຄະຕິຕໍ່ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດແຕກຕ່າງກັນ ດັ່ງນັ້ນ ການມອງໃນແງ່ທີ່ວ່າຈະພາໃຫ້ເຮົາຈົມດິ່ງລົງເລື້ອຍໆ ເຮົາກໍຮູ້ແລ້ວວ່າມັນຈະນຳພາເຮົາໄປສູ່ສິ່ງໃດ ຖ້າເຮົາກັບມຸມມອງເປັນອີກແບບໃໝ່ ໜ້າຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາໃຊ້ຊີວິດໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນເນາະ

ມອງແບບໃດລະ ຄູບາ?

ແບບກະຮອກເດ້!! ລົ້ມແລ້ວຈຸກ ເຮີຍ!! ລົ້ມແລ້ວລຸກ ລຸກແລ້ວແລ່ນເລີຍ!

ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນມີຄວາມສຸກກັບ ການລົ້ມລຸກ, ລຸກລົ້ມ ແລະ ລົ້ມລຸກ

ເພາະນັ້ນຄື ການມີຄວາມສຸກກັບຊີວິດ

ຕົ້ນລະດູໜາວ, ປີ 2564.

ມະນຸດເກີດມາຈຳເປັນຈະຕ້ອງສຶກສາຮ່ຳຮຽນເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ ນັບຕັ້ງແຕ່ມື້ເຮົາມືນຕາຂຶ້ນມາເບິ່ງໂລກເຮົາກໍຕ້ອງສຶກສາບໍ່ວ່າຈະເປັນການກິນ ການນອນ ການນັ່ງ ເຮົາກໍຕ້ອງສຶກສາຮຽນຮູ້ທັງນັ້ນ ເພາະວ່າເຮົາເກີດມາແລ້ວບໍ່ສາມາດທີ່ຈະດຳເນີນຊີວິດຄືກັບສັດປະເພດອື່ນໄດ້ເລີຍ ເຮົາຕ້ອງອາໄສຄົນຮອບຂ້າງໂດຍສະເພາະພໍ່ແມ່ ປູ່ຍ່າ ຕາຍາຍເປັນຕົ້ນ ແຕ່ວ່າພວກເຂົາບໍ່ສາມາດທີ່ຈະລ້ຽງເຮົາຕະຫຼອດໄປໄດ້ ມີມື້ໜຶ່ງເພິ່ນກໍຕ້ອງລົ້ມຫາຍຕາຍຈາກໂລກນີ້ໄປ ດ້ວຍເຫດນີ້ ມະນຸດຈຶ່ງຕ້ອງຮຽນຮູ້ຊີວິດເພື່ອການດຳລົງໄວ້ເຊິ່ງເຜົ່າພັນຫຼືເພື່ອອັນໃດກໍແລ້ວແຕ່ ແຕ່ທີ່ແນ່ໆຄືທີ່ມີເຮົາໃນມື້ນີ້ກໍເພາະບັນພະບຸລຸດໄດ້ສືບທອດເຜົ່າພັນຂອງເຮົານີ້ໄວ້ ເຊິ່ງປັດໄຈຫຼັກກໍເພາະພວກເຂົາສຶກສາຮຽນຮູ້ຊີວິດວ່າຊິຢູ່ຈັ່ງໃດໃນທ່າມກາງສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມທີ່ຕ້ອງພົບເຈີ

ເມື່ອການສຶກສາເປັນປັດໄຈສຳຄັນຂອງການດຳລົງຢູ່ຂອງມະນຸດຈຶ່ງມີຄວາມຈຳເປັນທີ່ມະນຸດຈະຕ້ອງສຶກສາຮຽນຮູ້ໃຫ້ເຂົ້າໃຈ ຄຳວ່າ ການສຶກສາ ໃນທີ່ນີ້ ໝາຍລວມເອົາທັງການສຶກສາໃນລະບົບຄືຕາມສະຖານການສຶກສາຕ່າງໆເຊັ່ນ ປະຖົມ, ມັດທະຍົມ ແລະ ມະຫາໄລ ແລະ ການສຶກສາຕາມອັດທະຍາໄສຄື ການສຶກສາດ້ວຍຕົນເອງ ການສຶກສາແນວນີ້ເປັນການສຶກສາໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ຕັ້ງແຕ່ຕື່ນຂຶ້ນມາຈົນກະທັ່ງເຂົ້ານອນ ເວົ້າງ່າຍໆຄືຮຽນຮູ້ທຸກອິລິຍາບົດ ການຮຽນຮູ້ແບບນີ້ ຂຶ້ນຢູ່ກັບຫຼາຍເຫດຫຼາຍປັດໄຈທີ່ເຂົ້າມາກ່ຽວຂ້ອງກັບເຮົາໃນແຕ່ລະມື້ ທັ້ງນີ້ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າໃຜຊິຮຽນຮູ້ໄດ້ໜ້ອຍຫຼາຍສ່ຳໃດ

ສະນັ້ນ ການທີ່ເຮົາມາສຶກສາໃນມະຫາວິດທະຍາໄລມະຫາຈຸລາລົງກອນນີ້ ຂ້ານ້ອຍຖືວ່າເປັນໂອກາດອັນດີທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງຮຽນຮູ້ຊີວິດໃນສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມທີ່ຕ່າງຈາກທີ່ທີ່ເຮົາເຄີຍຢູ່ມາ
ເປັນຫຍັງຄືວ່າຈັ່ງຊັ້ນ ?

ຂ້ານ້ອຍຄິດວ່າການທີ່ເຮົາໄດ້ມາຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ສັງຄົມໃໝ່ ເປັນໂອກາດໃນການພັດທະນາຕົນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ເຮົາຊິເຫັນອິຫຍັງຫຼາຍຢ່າງທີ່ຄົນໃນປະເທດເຮົາບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ເຫັນ ເໝືອນກັບວ່າແຕ່ກ່ອນເຮົາຢູ່ແຕ່ໃນເຮືອນ ກໍຈະເຫັນສະເພາະພາຍໃນເຊັ່ນ: ຂ້າວ ຂື່ ຝາ ຫ້ອງນອນ ເພດານ ເປັນຕົ້ນ ແຕ່ວ່າເມື່ອໃດກໍຕາມ ເຮົາຕັດສິນໃຈຢ່າງອອກມານອກເຮືອນ ເຮົາຊິເຫັນຫຼາຍຢ່າງທີ່ຕອນຢູ່ໃນເຮືອນເຮົາບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ເຫັນເຊັ່ນ: ຫຼັງຄາ, ຝາດ້ານນອກ, ປ່ອງຢ້ຽມ, ຮູບຊົງຂອງເຮືອນ ແລະ ສິ່ງສຳຄັນເຮົາຊິຮູ້ວ່າ ເພື່ອນບ້ານເຂົາເປັນຢູ່ຈັ່ງໃດ ເປັນຕົ້ນ ການທີ່ເຮົາໄດ້ມາຮຽນໃນທີ່ນີ້ຂ້ານ້ອຍຄິດວ່າເປັນຄວາມໂຊກດີຂອງຊີວິດປະການໜຶ່ງ

ຕອນມາຢູ່ຂອນແກ່ນໃໝ່ໆ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈວ່າຊິມາຮຽນມະຫາໄລ ແຕ່ຊິເປັນເພາະບຸນ ຫຼື ບາບກໍບໍ່ຮູ້ ບັງເອີນວ່າລຸ້ນອ້າຍຈັບຍັດເຂົ້າມະຫາໄລ ຂ້ານ້ອຍກໍເລີຍໄດ້ຮຽນໃນທີ່ນີ້ ເມື່ອເຂົ້າມາຮຽນແລ້ວ ແນ່ນອນອຸປະສັກເປັນເລື່ອງທຳມະດາຂອງຊີວິດ ບໍ່ວ່າຊິໄປຢູ່ໃສ ຈົ່ງຈຳໄວ້ວ່າອຸປະສັກຄືຂອງທີ່ມີຄູ່ກັບໂລກ ຂ້ານ້ອຍຍັງຈື່ໄດ້ວ່າ ມາມື້ທຳອິດກໍເຈີກັບເຫດການທີ່ບໍ່ຢາກພົບເຈີ ຄືມານອນອາຄານມະຫາຈຸລາວັດທາດໂດຍທີ່ບໍ່ມີມຸ້ງ ບໍ່ມີພັດລົມ ຮ້ອນກໍຮ້ອນ ບາງຄົນອາດຈະບອກວ່າໂອ້ຍ ເລື່ອງຈິບຈ໊ອຍ ແຕ່ສຳຫຼັບພວກຂ້ານ້ອຍມັນເປັນເລື່ອງລະດັບຊາດເລີຍເດ້ ເພາະວ່າ ຍຸງ ມະຫາຍຸງ ຍຸງຢູ່ໃນຫ້ອງຫຼາຍກວ່າຢູ່ນອກ ນອນບໍ່ໄດ້ທັ້ງຄືນ ພໍຮອດຕອນເຊົ້າຂຶ້ນມາ ໄດ້ແຕ່ທ້ວງກັນວ່າໜ້າເຈົ້າຄືໝີແພນດ້າເນາະ ອັນນີ້ຄືພຽງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ

ຫລັງຈາກນັ້ນກໍມີຫຼາຍຢ່າງທີ່ເປັນອຸປະສັກບັນຫາ ເອີ້ນໄດ້ວ່າໃນຊ່ວງທີ່ມາໃໝ່ໆທຸກຢ່າງມັນເປັນບັນຫາໄປທັງນັ້ນແຫຼະ ແຕ່ວ່າພໍຢູ່ໄປດົນໆທຸກຢ່າງມັນກໍຄ່ອຍໆດີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ນອກຈາກເລື່ອງທີ່ຢູ່ອາໄສແລ້ວ ຍັງມີເລື່ອງການຮຽນກໍມີບັນຫາບໍ່ໜ້ອຍໜ້າໄປກວ່າກັນ ທັງການອ່ານ ການຂຽນ ການເວົ້າ ໂອ..ກວ່າຊິຂຽນໄດ້ ກວ່າຊິອ່ານພາສາໄທໄດ້ຄ່ອງ ກໍຕ້ອງໃຊ້ເວລາໃນການເຝິກພໍສົມຄວນ ຕື່ນເຊົ້າຂຶ້ນມາກໍຕ້ອງເຝິກອ່ານ ເຝິກຂຽນທຸກເຊົ້າ ຂ້ານ້ອຍມາໃໝ່ໆທໍ້ໃຈຢູ່ຕັ້ງຫຼາຍເດືອນ ແຕ່ວ່າຢູ່ໄປຢູ່ມາກໍຄິດໄດ້ວ່າເຮົາມາເລີ່ມຕົ້ນໃໝ່ທຸກຢ່າງມັນກໍຕ້ອງໃຊ້ເວລາ ຕ້ອງໃຫ້ເວລາຕົນເອງໃນການເຝິກ ເຝິກທຸກຢ່າງທີ່ເຮົາຍັງເຮັດບໍ່ເປັນ ອ່ານບໍ່ອອກກໍຖາມໝູ່ຜູ້ທີ່ຮູ້ ຫຼື ເປີດກູເກິລ ຂຽນບໍ່ງາມກໍຫັດຂຽນມັນເລື້ອຍໆ ຕໍ່ມາຫຼາຍຢ່າງກໍຄ່ອຍໆດີຂຶ້ນ ກໍເລີຍຮູ້ວ່າມັນບໍ່ມີຫຍັງຍາກເກີນຄວາມສາມາດເຮົາໄປໄດ້ດອກ ຖ້າເຮົາມີຄວາມຕັ້ງໃຈພໍ ບັນຫາທຸກຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນມາມັນມີທາງແກ້ສະເໝີ ຖ້າບໍ່ມີທາງແກ້ ມັນບໍ່ມີທາງເກີດຂຶ້ນມາດອກ ສະນັ້ນ ທຸກຢ່າງຊິດີຂຶ້ນໄດ້ ກໍຕ້ອງອາໄສການເຝິກຝົນທັງນັ້ນແຫຼະ ບຸກຄົນທີ່ໜ້າສົງສານທີ່ສຸດຄືຄົນທີ່ບໍ່ມີຄວາມພຽນ ບໍ່ມີບາດແຜໃດຫາຍຂາດໄດ້ພາຍໃນມື້ດຽວ ທຸກຢ່າງຕ້ອງໃຊ້ເວລາ

ຊີວິດໃນໄວຮຽນນີ້ ເຖິງຊິມີອຸປະສັກຫຼາຍຢ່າງ ແຕ່ມັນກໍເປັນຊີວິດທີ່ມີອິດສະຫຼະຫຼາຍເຊັ່ນກັນ ຫຼາຍຄົນບອກວ່າເປັນຊ່ວງທີ່ກຳລັງມີຄວາມສະໜຸກສະໜານຫຼາຍທີ່ສຸດຊ່ວງໜຶ່ງໃນຊີວິດ ເປັນຊ່ວງທີ່ມີກຳລັງວັງຊາ ກຳລັງຄຶກຄັກ ຊີວິດເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໃຝ່ຝັນ ກຳລັງຢາກຮູ້ຢາກເຫັນ ຢາກລິ້ມຢາກລອງສິ່ງໃໝ່ໆສະເໝີ ກຳລັງຕື່ນເຕັ້ນ ຊີວິດມີຄວາມສົດຊື່ນແຈ່ມໃສທີ່ສຸດ ຢາກເຮັດສິ່ງນັ້ນຢາກທຳສິ່ງນີ້ ເປັນຊ່ວງທີ່ຕຽມຕົວ ແລະ ວາງແຜນຊີວິດໄປພ້ອມໆກັນ ກໍເລີຍເປັນຊ່ວງທີ່ມີອິດສະຫຼະໃນການຄິດໃນການວາງແຜນເພື່ອທີ່ເຮົາຈະດຳເນີນໄປຕາມທິດທາງທີ່ວາງເອົາໄວ້ ສະນັ້ນ ເຖິງຊິມີອຸປະສັກບັນຫາ ແຕ່ມັນກໍເປັນສິ່ງທີ່ທ້າທ້າຍຄວາມສາມາດຂອງເຮົາ ຖ້າເຮົາຜ່ານມັນໄປໄດ້ແລ້ວ ເມື່ອເຮົາໄປຢືນຢູ່ຈຸດໃດຈຸດໜຶ່ງຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມພູມໃຈ ແລະ ມີແຮງພັກດັນໃຫ້ເຮົາຕໍ່ສູ້ຊີວິດຕໍ່ໄປໄດ້ຢ່າງມີພູມຄຸ້ມກັນ ສາສະດາຈານ ດຣ. ວິລ່ຽມ ເຈມສ໌ ບອກວ່າ “ຢ່າໄດ້ວິຕົກກັງວົນກັບຜົນທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ຖ້າເຮົາຕັ້ງໜ້າຕັ້ງຕາຮຽນຢ່າງມຸ່ງໝັ້ນດ້ວຍສັດທາ ໝັ້ນໃຈໄດ້ເລີຍວ່າ ໃນມື້ໜຶ່ງເຮົາຈະຕື່ນຂຶ້ນມາທ່າມກາງອາກາດທີ່ສົດຊື່ນໃນຍາມເຊົ້າ ແລະ ພົບວ່າຕົນເອງເປັນບຸກຄົນທີ່ມີສະມັດຖະພາບສູງຜູ້ໜຶ່ງໃນຍຸກຂອງເຮົາ ບໍ່ວ່າຈະເປັນງານປະເພດໃດທີ່ເຮົາໄດ້ເລືອກເພື່ອດຳເນີນຊີວິດ” ຂໍພຽງມີຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດລະຄວາມພາກພຽນ ມະຫາຊະນົກບອກວ່າ ເກີດເປັນຄົນຄວນພະຍາຍາມເລື້ອຍໄປ ຈົນກວ່າຈະໄດ້ໃນສິ່ງທີ່ປາຖະໜາ.

ເຮັດແນວໃດກໍໄດ້ເພື່ອໃຫ້ເຮົາກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ ໂດຍບໍ່ມົວເສຍເວລາກັບເລື່ອງລາວໃນອະດີດ ບໍ່ເສຍເວລາໄປກັບສິ່ງໄຮ້ສາລະ ໝັ່ນເຕືອນໃຈຕົນເອງຢູ່ສະເໝີວ່າ ຖ້າບິນບໍ່ໄດ້ກໍຈະແລ່ນ ຖ້າແລ່ນບໍ່ໄດ້ກໍຈະຍ່າງ ຖ້າຍ່າງບໍ່ໄດ້ກໍຈະຄານ ບໍ່ວ່າຈະເຮັດສິ່ງໃດກໍຕາມ ຂໍພຽງໃຫ້ເຮົາກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ–ແມ່ນແລ້ວ ນີ້ຄືຄຳແນະນຳຈາກ ມາຕິນ ລູເທີ ຄິງ ຈູເນຍຣ໌ ນັກຕໍ່ສູ້ສິດທິພົນລະເມືອງຊາວອາຟຣິກັນ. ຢ່າໄດ້ມອງບັນຫາທຸກຢ່າງວ່າເປັນສັດຕູ ແຕ່ໃຫ້ມອງວ່າ ມັນຄືຄູທີ່ດີທີ່ບໍ່ມີສອນໃນໂຮງຮຽນ ຖ້າຄິດໃນແງ່ນີ້ ເຮົາຈະໃຊ້ຊີວິດໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ມີຄວາມສຸກກັບການແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ບັນຫາຈະເປັນບັນໄດໃຫ້ເຮົາໄຕ່ຂຶ້ນໄປສູ່ເປົ້າໝາຍທີ່ສູງຂຶ້ນ.

ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນສະໜຸກກັບການໄຕ່ບັນໄດ.

ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາດີ

ຈາກລຸ້ນອ້າຍທີ່ຕົກບັນໄດມາແລ້ວຫຼາຍເທື່ອ

໒໑ ທັນວາ ໒໕໖໑

ຄວາມຜູກພັນມັກເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກດີ

ແຕ່ບາງທີ ກໍນຳມາເຊິ່ງຄວາມເສົ້າໄດ້ເຊັ່ນກັນ

ການກັກຕົວເປັນມາດຕະການທີ່ລັດຖະບານລາວໄດ້ບັງຄັບໃຊ້ຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ໃນຊ່ວງໂຄວິດ-19 ກຳລັງແຜ່ລະບາດຢ່າງຮຸນແຮງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຄົນທີ່ກັບມາຈາກຕ່າງປະເທດນຳເຊື້ອພະຍາດມາສູ່ຄົນພາຍໃນປະເທດຂອງຕົນ ຂ້ອຍເປັນໜຶ່ງໃນຜູ້ຄົນທີ່ກັບມາຈາກປະເທດເພື່ອນບ້ານ ແລະ ກໍຕ້ອງປະຕິບັດຕາມມາດຕະການນີ້ຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ໃນຊ່ວງທີ່ກັກຕົວນີ້ ພະນັກງານທີ່ດູແລສູນ ກໍໃຫ້ຄວາມສະດວກຫຼາຍຢ່າງ

ຄວາມຈິງກ່ອນທີ່ຈະມາຢູ່ທີ່ນີ້ ຂ້ອຍໄດ້ສອບຖາມຂໍ້ມູນນຳໝູ່ທີ່ມາຢູ່ກ່ອນວ່າສະພາບການເປັນແນວໃດ ເຂົາບອກວ່າ ສະຖານທີ່ຂ້ອນຂ້າງໂອເຄ ສ່ວນເລື່ອງອາຫານຈະມີຄົນມາສົ່ງສາມຄາບຕໍ່ມື້ ແຕ່ວ່າ ບາງມື້ ຂ້ອນຂ້າງຈະຊ້າຈັກໜ້ອຍ ແຕ່ເຂົາກໍມາສົ່ງບໍ່ເຄີຍຂາດ ເມື່ອຂ້ອຍມາເຈີສະຖານະການຈິງ ຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ເອີ ແມ່ນຄວາມໝູ່ອິຫຼີ ແຕ່ທີ່ໝູ່ມັນເວົ້າຜິດໄປກໍຄືບໍ່ແມ່ນ ບາງມື້ ທີ່ເຂົາມາສົ່ງຊ້າ ຫຼາຍມື້ເລີຍແຫຼະ! ຂ້ອຍເປັນໂຣກກົດໄຫຼຢ້ອນ ຖ້າໃຜເຄີຍເປັນໂຣກນີ້ຈະຮູ້ເລີຍວ່າ ເຮົາຕ້ອງກິນເຂົ້າເປັນເວລາ ຖ້າຮອດຍາມກິນນ້ຳຍ່ອຍມັນຈະເລີ່ມອອກມາ ແຕ່ວ່າເມື່ອບໍ່ມີອາຫານໃຫ້ຍ່ອຍມັນຈະຍ່ອຍກະເພາະເຮົາ ສະນັ້ນ ຖ້າຜິດເວລາກໍຕຽມຍາໄວ້ເລີຍ ເພາະວ່າມັນແສບທ້ອງ ຂ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ກຽມເຂົ້າໜົມໄວ້ເພື່ອໃຫ້ນ້ຳຍ່ອຍມັນໄດ້ທຳໜ້າທີ່ຕາມເວລາ ຖ້າຈະລໍພະນັກງານຄົງມີຫວັງກະເພາະຈະກາຍເປັນອາຫານຂອງຂ້ອຍເອງເປັນແນ່ແທ້

ກໍຢ່າງວ່າແຫຼະເນາະ ໃນໂລກນີ້ບໍ່ໃຜສາມາດເຮັດຖືກໃຈເຮົາໄດ້ຈະຫຼອດເວລາ ເຊັ່ນດຽວກັນເຮົາກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນຖືກໃຈໄປເສຍທຸກຢ່າງ ສະນັ້ນ ກໍຕ້ອງເຂົ້າໃຈຄວາມຈິງຂໍ້ນີ້ນຳ ຖ້າເຮົາມອງຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ວ່າ ໃນສະຖານທີ່ກັກຕົວແຫ່ງນີ້ ມີຄົນເປັນຮ້ອຍ ຫຼາຍຮ້ອຍຄົນເລີຍແຫຼະ ຈະໃຫ້ພະນັກງານມາດູແລເຮົາໃຫ້ກິນອີ່ມນຸ່ງອຸ່ນຄືກັບຢູ່ບ້ານຕົນເອງ ກໍເປັນໄປບໍ່ໄດ້ດອກ ລຳພັງແຕ່ຊຸດທີ່ພະນັກງານໃສ່ເຫັນແລ້ວກໍໜ້າເຫັນໃຈ ຈະຍ່າງກໍລຳບາກ ຈະເວົ້າກໍລຳບາກ ຮ້ອນກໍຮ້ອນ ຫາຍໃຈກໍຄົງລຳບາກບໍ່ໜ້ອຍ ສະນັ້ນ ແທນທີ່ເຮົາສະຈົ່ມນັ້ນຈົ່ມນີ້ ເຮົາຄວນຈະເຫັນໃຈເຊິ່ງກັນ ແລະ ກັນ ໃນຍາມລຳບາກເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ແມ່ນຍາມທີ່ຈະມາຈົ່ມມາດ່າຄົນນັ້ນຄົນນີ້ ແຕ່ເປັນເວລາທີ່ເຮົາຈະຕ້ອງສາມັກຄີກັນເພື່ອຊິຜ່ານວິກິດນີ້ໄປໃຫ້ໄດ້ ອາຫານອາດຈະຊ້າແນ່ ສະຖານທີ່ອາດຈະບໍ່ສະດວກປານໃດ ກໍຄວນເຂົ້າໃຈນຳກັນເນາະວ່າ ມັນບໍ່ແມ່ນສະຖານະການປົກກະຕິ

02

ຫ້ອງເບີສິບສອງມາເອົານ້ຳເດີ! ນ້ຳທີ່ສັ່ງໄວ້ໄດ້ແລ້ວ

ໃຜຊິຊື້ເລກມາຊື້ໄດ້ເດີ! ສຽງແມ່ຄ້າຄົນໜຶ່ງດັງມາຈາກຫົວຂັ້ນໄດຝັ່ງທາງທິດຕາເວັນຕົກ ລາວມັກເອົາເຄື່ອງດື່ມມາສົ່ງຄົນທີ່ກັກຕົວເປັນປະຈຳ ມື້ລະຫຼາຍເທື່ອ

ລົມໜາວມາເຢືອນປາຍເດືອນຕຸລາ

ເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈອ້າຍສັ່ນໄຫວ

ຄິດຮອດຄວາມຮັກປາຍເດືອນເມສາ

ທີ່ນ້ອງແກ້ວຕາລືມຖິ່ນໄປ

ວົນວຽນມາບັນຈົບ..ຄົນທີ່ຄົບມາປ່ຽນໃຈ

ແລະເພງອື່ນໆກໍດັງຂຶ້ນສະລັບໄປສະລັບມາ ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈຟັງດອກແຕ່ສຽງກໍທະລຸປະຕູ ຜ່ານເຂົ້າມາສູ່ໂສຕະປະສາດເອງ (ຫູ) ຟັງມາຫຼາຍມື້ຈົນເກືອບຊິຮ້ອງຕາມໄດ້ແລ້ວ

ນີ້ຄືບັນຍາກາດຊ່ວງກັກຕົວ ບາງທີ ກໍມີສຽງອຶກກະທຶກຄຶກໂຄມເໝືອນກັບໄປຍ່າງເລາະຊື້ເຄື່ອງຢູ່ຕະຫຼາດສົດ ບາງທີ ກໍເໝືອນໄປເດີນຕາມຫ້າງຮ້ານທີ່ຂາຍລຳໂພງ ຟັງໄປຟັງມາ ເອີ ກໍໄດ້ບັນຍາກາດໄປອີກແບບໜຶ່ງ

ຂ້ອຍກັກຕົວຢູ່ນີ້ 14 ມື້ ມາຮອດມື້ທຳອິດກໍຮູ້ສຶກແປກໜ້າກັບສະຖານທີ່ ຮູ້ສຶກກັງວົນ ແລະ ສັບສົນກັບຫຼາຍຢ່າງ ປະຕູ, ເພດານ, ປ່ອງຢ້ຽມ, ຫ້ອງນ້ຳ, ຫ້ອງນອນ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ເປັນສິ່ງແປກໜ້າສຳລັບຜູ້ມາໃໝ່ ແຕ່ແລ້ວຄວາມແປກໜ້າກໍຄ່ອຍໆຫາຍໄປ ແລະ ກໍ່ສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ ເປັນຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ປະຕູບານເກົ່າທີ່ທຽວເຂົ້າ-ອອກທຸກມື້, ເພດານອັນເກົ່າທີ່ມອງເຫັນທຸກເຊົ້າ-ແລງ, ປ້ອງຢ້ຽມບານເກົ່າທີ່ມັກໄປຢືນເບິ່ງຍາມຕາເວັນກຳລັງຈະຕົກດິນ ມື້ໃດຝົນຕົກຈະມີເມັດນ້ຳຄ້າງຕິດຢູ່ຕາມແກ້ວປ່ອງຢ້ຽມ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດມອງຜ່ານອອກໄປຂ້າງນອກໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ ແຕ່ກໍບໍ່ເຖິງຂັ້ນວ່າມືດມິດ ຄວາມບໍ່ຊັດເຈນບາງຄັ້ງກໍນຳມາເຊິ່ງຄວາມງົດງາມ  ເບິ່ງແລ້ວຮູ້ສຶກເຄວ້ງຄວ້າງ ວ່າງເປົ່າ ແຕ່ຂະນະດຽວກັນກໍເຮັດໃຫ້ສຸກໃຈບໍ່ໜ້ອຍ

03

ເດິກສະຫງັດຄືນໜຶ່ງ

ພາຍຫຼັງທີ່ສຽງອຶກກະທຶກຄຶກໂຄມຈາກແມ່ຄ້າ ແລະ ລຳໂພງ ງຽບສະຫງົບລົງແລ້ວ ຈະມີແດ່ກໍແຕ່ສຽງແມງໄມ້ ທີ່ຮ້ອງລະງົມໄປທົ່ວບໍລິເວນ ຄືນນີ້ ຂ້ອຍນອນບໍ່ຄ່ອຍຫຼັບເພາະລິດກາເຟ (ຊົດໄປຫຼາຍຈອກ) ກໍເລີຍລຸກຂຶ້ນມານັ່ງຟັງສຽງແມງໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຄວາມຈິງທີ່ຫຼວງພໍ່ພຸດທະທາດເຄີຍກ່າວວ່າ ສັດໂລກທີ່ນອນຫຼາຍທີ່ສຸດຄືສັດມະນຸດ ຍິ່ງເດິກແມງໄມ້ກໍຍິ່ງຄົງສົ່ງສຽງ ບໍ່ມີທີທ່າວ່າຈະເຊົາ ສ່ວນມະນຸດສ່ວນຫຼາຍກຳລັງຫຼັບໄຫຼ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີສຽງລະງົມ ແຕ່ບັນຍາກາດກໍແຕກຕ່າງຈາກສຽງອຶກກະທຶກຄຶກໂຄມຍາມກາງເວັນ ອາດຈະເປັນເພາະສຽງແມງໄມ້ບໍ່ແມ່ນສຽງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ໃຈມະນຸດຕື່ນເຕັ້ນ ຫວື໋ຫວ໋າ ຫຼື ຫຶກເຫີມ ເໝືອນກັບສຽງດົນຕີ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກໄດ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນໃຈ ບາງທີ ຄວາມງຽບກໍເຮັດໃຫ້ເຮົາຄິດເຖິງເລື່ອງລາວຕ່າງໆນານາ ບໍ່ຄິດຮອດອະດີດ ກໍກົງວົນເຖິງອະນາຄົດ ຄິດໄປສາລະພັດຢ່າງ ຈາກຈິດໃຈທີ່ສະຫງົບກໍຄ່ອຍໆຟຸ້ງຊ່ານ ຫຼາຍຄົນອາດຈະເຄີຍມີປະສົບການແບບນີ້ ເວລາຢູ່ຄົນດຽວຢ່າງງຽບໆ ປາກສະຈາກເຄື່ອງມືສື່ສານໃດໆ ມັກຈະມີຄຳຖາມເກີດຂຶ້ນພາຍໃນໃຈ ຫຼາຍຄຳຖາມເຮົາກໍບໍ່ສາມາດຕອບຕົນເອງໄດ້ ເຊິ່ງແຕ່ລະຄົນກໍມີຄຳຖາມທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລ້ວແຕ່ບຸກນັ້ນສົນໃຈເລື່ອງໃດໃນຊ່ວງເວລານັ້ນໆ ສຳລັບຜູ້ຂຽນ ເນື່ອງຈາກວ່າຊ່ວງນີ້ຄຸກຄີຢູ່ກັບໜັງສືແນວປັດຊະຍາ ດັ່ງນັ້ນ ຄຳຖາມທີ່ຜຸດຂຶ້ນມາຈຶ່ງເປັນຄຳຖາມແນວນີ້

ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງເກີດມາໃນໂລກນີ້? 

ເຮົາຕັ້ງໃຈມາເອງ ຫຼືວ່າ ມີຄົນໂຍນເຮົາເຂົ້າມາ?

ເມື່ອມາຢູ່ໃນໂລກນີ້ແລ້ວເຮົາມີອິດສະລະທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດຕາມທີ່ເຮົາຕ້ອງການຫຼືບໍ່ ຫຼືວ່າເຮົາພຽງແຕ່ດຳເນີນຊີວິດໄປຕາມບົດທີ່ໃຜກໍບໍ່ຮູ້ຂຽນໄວ້ໃຫ້ ແລະ ສຸດທ້າຍເຮົາກໍຕາຍໄປຕາມບົດທີ່ເຂົາຂຽນນັ້ນ

ມະນຸດເກີດຂຶ້ນມາແລ້ວລ້ວນດິ້ນຮົນທຸກວິທີທາງ ເພື່ອໃຫ້ມີຊີວິດລອດ ແຕ່ສຸດທ້າຍເຮົາກໍບໍ່ລອດ ຈະຕ້ອງພ່າຍແພ້ຕໍ່ຄວາມຕາຍ ແລະ ເມື່ອຕາຍແລ້ວຊິໄປໃສຕໍ່ ເຮົາມາເຮັດຫຍັງຢູ່ໃນໂລກນີ້..

ຕົກລົງແລ້ວ ຊີວິດຄືຫຍັງ? ຄຳຖາມຕ່າງໆເຫຼົ່ານີ້ມັກຈະເກີດຂຶ້ນຍາມຢູ່ ພຽງລຳພັງຢ່າງງຽບໆ ຍິ່ງຄິດກໍຍິ່ງເຈີແຕ່ຄຳຖາມ ບາງຄົນ ອາດຈະຄັນປາກຢາກຖາມຂຶ້ນເຊັ່ນກັນວ່າ ຄວັນສີເທົາ ຕົກລົງວ່າ ທີ່ເຈົ້າຖາມມາທັງໝັດນັ້ນເຈົ້າຕອບໄດ້ຈັກຂໍ້ບໍ່ນິ ອັນນີ້ກໍຕ້ອງສາລະພາບຕົງໆວ່າ ຂ້ອຍກໍຫາຄຳຕອບບໍ່ເຈີເຊັ່ນກັນ

ແຕ່ຖ້າຈະໃຫ້ຂ້ອຍຕອບຈັກໜຶ່ງຂໍ້ ຂ້ອຍຄົງເລືອກຂໍ້ສຸດທ້າຍທີ່ວ່າ

ຊີວິດຄືຫຍັງ?

ເຮົາຈະສັງເກດເຫັນວ່າ ຊີວິດມະນຸດລ້ວນກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມປ່ຽນແປງຕະຫຼອດເວລາ ປ່ຽນຈາກເດັກນ້ອຍໄປເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ຈາກຜູ້ໃຫຍ່ໄປເປັນຜູ້ເຖົ້າ ຈາກຜູ້ເຖົ້າໄປເປັນເຖົ້າຖ່ານ ຫຼື ຖ້າມອງໃນແງ່ພັດທະນາການທາງດ້ານຈິດໃຈ ອາດຈະມອງໄດ້ວ່າ ປ່ຽນຈາກຄົນທີ່ບໍ່ເຄີຍມີປະສົບການໄປເປັນຄົນມີປະສົບການ ປ່ຽນຈາກຄົນທີ່ບໍ່ຮູ້ຫຍັງໄປເປັນຄົນທີ່ໄດ້ຮູ້ຕົນເອງ ແລະ ຮູ້ໂລກຫຼາຍຂຶ້ນ ປ່ຽນວິທີການມອງໂລກແບບໜຶ່ງໄປເປັນອີກແບບໜຶ່ງ ສະຫຼຸບແລ້ວ ຊີວິດລ້ວນແລ້ວແຕ່ຄຸກຄີຢູ່ກັບຄວາມປ່ຽນແປງຕະຫຼອດເວລາ ສະນັ້ນ ຖ້າຈະບອກວ່າ ຊີວິດຄືການປ່ຽນແປງ ກໍບໍ່ໜ້າຈະຜິດ

ຖ້າເຮົາຍອມຮັບວ່າຊີວິດຄືການປ່ຽນແປງເຮົາຈະບໍ່ເປັນທຸກກັບຫຼາຍຢ່າງທີ່ກຳລັງຈະປ່ຽນໄປ ເພາະທ້າຍທີ່ສຸດເຮົາກໍຮູ້ຢູ່ວ່າ ໂລກກໍເປັນໄປແບບນີ້ ມະນຸດຈະຍິນດີ ຫຼື ບໍ່ຍິນດີ ຈະມີຄວາມສຸກ ຫຼື ຈະເຈັບປວດພຽງໃດ ໂລກຈະຍັງຄົງໝຸນ ແລະ ດຳເນີນໄປເປັນປົກກະຕິ

ຄົນທີ່ກັກຕົວໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ເມື່ອຮອດເວລາກໍຕ້ອງຈາກໄປ ຂ້ອຍເອງກໍກຳລັງຈະຈາກສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ໄປ ໃນອີກບໍ່ດົນເຊັ່ນກັນ

ສຸດທ້າຍ ບໍ່ວ່າເຮົາຈະຢູ່ຫຼືຈະໄປ ແມງໄມ້ຈະຍັງຄົງສົ່ງສຽງ ແມ່ຄ້າຈະຍັງຄົງຂາຍເຄື່ອງ ດົນຕີຈະຍັງຄົງດັງ ຕໍ່ໄປ

ໂລກ ແລະ ຊີວິດ ກໍດຳເນີນໄປແບບນີ້ແຫຼະ

ຄວັນສີເທົາ ຂຽນ

ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ປີ 2564.