ທຸກເສັ້ນທາງທີ່ເຮົາກ້າວຜ່ານ

ເປັນດັ່ງແວ່ນແຍງທີ່ສ່ອງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຕົວຕົນຂອງຕົນເອງ ແລະ ບາງແງ່ມຸມຂອງຊີວິດ

ພາຍຫຼັງໂຊເຟີປິດປະຕູ ລໍ້ລົດກໍເລີ່ມໝູນອອກຈາກທີ່ພັກໃນເມືອງເລຫ໌ທັນທີ

ພວກເຮົາກຳລັງມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ວັດດິດສະກິດ (Diskit Gompa) ລ້ຽວຊ້າຍ! ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງຫຸບເຂົານູບຣາ (Nubra Valley) ລ້ຽວຂວາ! ຫ່າງຈາກເມືອງເລຫ໌ປະມານ 115 ກິໂລແມັດ ລ້ຽວຊ້າຍ! ຕາມແຜນການເດີນທາງ ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະຕ້ອງກັບມານອນຢູ່ເມືອງເລຫ໌ຄືເກົ່າ ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່າ ໄລຍະທາງທີ່ຈະຕ້ອງນັ່ງລົດທັງໄປແລະກັບກໍຄື 230 ກມ ນັ່ງຈົນດາກດ້ານກັນໄປຂ້າງໜຶ່ງເລີຍທີດຽວ ລ້ຽວຂວາ! ອາດຈະກ່າວໄດ້ວ່າທຸກໆໜຶ່ງຮ້ອຍແມັດຂອງຖະໜົນເສັ້ນນີ້ຈະຕ້ອງລ້ຽວຊ້າຍ ລ້ຽວຂວາຕະຫຼອດເວລາ ເພາະເປັນຖະໜົນທີ່ຕັດຂຶ້ນພູເຂົາສູງຊັນ ການຈະຕັດເປັນທາງຊື່ຂຶ້ນໄປເລີຍນັ້ນຄົງເປັນໄປໄດ້ຍາກ ຂະໜາດນັກວິຊາການອິນເດຍທີ່ວ່າເກັ່ງຍັງຍົກທຸງຂາວ ຈຳເປັນຕ້ອງສ້າງລຽບໄປຕາມເຈີ້ຍພູ ແລະ ສັນພູ ໂຄ້ງໄປໂຄ້ງມາເໝືອນພະຍານາກເລື້ອຍຂຶ້ນພູແບບໃດແບບນັ້ນເລີຍ ຂຶ້ນວິດຈອມພູໜ່ວຍໜຶ່ງແລ້ວກໍຍັງມີອີກໜ່ວຍໃໝ່ ວິດໜ່ວຍໃໝ່ແລ້ວ ກໍຍັງມີໜ່ວຍໃໝ່ອີກ ຢ່າຖາມວ່າຈັກໜ່ວຍ…ເພາະບໍ່ໄດ້ນັບ.

ຈະວ່າໄປແລ້ວ ການເດີນທາງແບບນີ້ກໍຄ້າຍຄືກັບການໃຊ້ຊີວິດແຫຼະເນາະ ເມື່ອປີນປ່າຍຂຶ້ນໄປເຖິງຈຸດສູງສຸດຂອງພູໜ່ວຍໜຶ່ງແລ້ວ ກໍຍັງມີໜ່ວຍໃໝ່ໃຫ້ປ່າຍປີນຂຶ້ນໄປອີກ ຜ່ານຄວາມຫຍຸ້ງຍາກເທື່ອນີ້ແລ້ວກໍມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກອັນໃໝ່ເຂົ້າມາອີກ ຄ້າຍໆກັບວ່າຊີວິດຈະບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມະນຸດບໍ່ເຄີຍຢຸດນິ້ງຢູ່ບ່ອນເກົ່າ ພວກເຮົາທຸກຄົນລ້ວນແຕ່ມອງຫາສະຖານທີ່ທີ່ຢູ່ແລ້ວເກີດຄວາມສະບາຍໃຈ ແລະຕ້ອງການສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເອື້ອໃຫ້ເກີດຄວາມສະຫງົບສຸກ ແຕ່ການຈະໄດ້ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ມາ ຄົນທີ່ຢູ່ອ້ອມຂ້າງຖືວ່າມີສ່ວນສຳຄັນບໍ່ໜ້ອຍ ຫາກເວົ້າໃນສະເກລທີ່ໃຫຍ່ຂຶ້ນອາດຈະເວົ້າໄດ້ວ່າ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ດີທີ່ເອື້ອໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ນັ້ນ ຕ້ອງອາໄສຜູ້ຄົນໃນສັງຄົມຊ່ວຍກັນສ້າງຂຶ້ນ.

ເມື່ອພົ້ນເຂດຊຸມຊົນແລ້ວ ກໍເຫຼືອແຕ່ທາງໂຄ້ງ ພູເຂົາສູງ ອາກາດໜາວ ແລະອົກຊີແຊນທີ່ເບົາບາງ ລະຫວ່າງທາງຈະມີຈຸດຊົມວິວເອີ້ນວ່າ Zero Point ຄືຈຸດໜາວສຸດຂົ້ວ ພວກເຮົາພາກັນລົງໄປຖ່າຍຮູບກັນຢ່າງເມົາມັນ ແລະເມົາຫິມະ ຈາກນັ້ນ ກໍເດີນທາງຕໍ່ດ້ວຍຄວາມຕືື່ນເຕັ້ນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ບາງບ່ອນມີການກໍ່ສ້າງທາງ ບາງບ່ອນມີຫິມະຖະລົ່ມເຮັດໃຫ້ລົດບໍ່ສາມາດສວນທາງກັນໄດ້ ຕ້ອງລໍໃຫ້ລົດອີກຝັ່ງໜຶ່ງມາຈົນໝົດກ່ອນຈຶ່ງຈະສາມາດໄປຕໍ່ໄດ້ ການເດີນທາງໃນອິນເດຍລົດຕິດສາມສີ່ຊົ່ວໂມງຖືວ່າເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ອາດຈະຮູ້ສຶກເບື່ອແດ່ແຕ່ກໍເປັນເລື່ອງທຳມະດາຂອງການເດີນທາງ ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຮູ້ສຶກປະທັບໃຈ+ຕື່ນເຕັ້ນ+ຕາໂຕ ຄື ຄຳຄົມທີ່ຕິດໄວ້ເປັນຍ່ານໆຕະຫຼອດເສັ້ນທາງ ເພື່ອເຕືອນສະຕິແລະໃຫ້ກຳລັງໃຈແກ່ຜູ້ສັັນຈອນ ບາງຄຳອ່ານແລ້ວໄດ້ສະຕິ ບາງຄຳອ່ານແລ້ວໄດ້ກຳລັງໃຈ ບາງຄຳອ່ານແລ້ວສະດຸ້ງ ບາງຄຳອ່ານແລ້ວຮູ້ສຶກໂຣແມນຕິກ ເວົ້າໄປຫຼາຍຈະຫາວ່າໂມ້..ລອງໄປອ່ານນຳກັນເລີຍດີກວ່າ

“Tough time never last, but tough people do” ຊ່ວງເວລາທີ່ຍາກລຳບາກຈະຄົງຢູ່ກັບເຮົາໄດ້ບໍ່ນານ ຄົນເຂັ້ມແຂງເທົ່ານັ້ນຈະເປັນຜູ້ຊະນະ. ແນ່ະ!..ຮູ້ອີກວ່າພຣະເມື່ອຍ ຖືວ່າຮູ້ໃຈກັນ.“Speed is a knife that cuts life” ຄວາມໄວກໍເໝືອນມີດທີ່ສາມາດເອົາຊີວິດເຈົ້າໄດ້ທຸກເມື່ອ. ໂຢ້!..ຢຽບເບຣກແທບບໍ່ທັນ.“Slow and steady complete the journey” ການຮຽນເປັນເລື່ອງຍາກ ແຕ່ຖ້າຄ່ອຍໆຮຽນຮູ້ກັນໄປ ຈັກໜ່ອຍກໍຮັກກັນເອງ ເຮີ໋ຍ! ແປມົ້ວຕີ໋ຄູບາ ໄປຊ້າໆ ແລະ ສະໝໍ່າສະເໝີ ຈັ່ງໃດກໍຮອດແນ່ນອນ. ໄປຕໍ່ “if married divorce speed” ຖ້າແຕ່ງງານມີພັນລະຍາແລ້ວ ກໍເຊັນໃບຢ່າ (ຮ້າງ) ກັບຄວາມໄວຊ່ະ. ເລືອກມາດຽວນີ້..ວ່າຊິເອົາໃຜ? ອີກຈັກອັນເນາະ “Drive with a reason this holiday season” ໃຊ້ເຫດຜົນໃນການຂັບຂີ່ ຂັບລົດດີໆເດີໃນຊ່ວງເທດສະການ (ເປັນຫ່ວງ). ແຖມໃຫ້ອີກອັນໜຶ່ງ “An idle mind is the devil’s workshop” ຖ້າໃຈລອຍໃນຍາມຂັບຂີ່ ອາດຈະຖືກທັກວ່າ ສະບາຍດີ..ຈາກຍົມພິບານ.

ນັ່ງລົດໄປອ່ານຄຳຄົມໄປນຳ ເອີ..ກໍໄດ້ບັນຍາກາດດີ

ຈາກທີ່ຕື່ນເຕັ້ນກັບຫິມະແລະພູມິປະເທດໃນຊ່ວງເລີ່ມຕົ້ນຕອນນີ້ກໍພາກັນເລີ່ມຊົບເຊົາ ບາງຄົນເລີ່ມເຂົ້າສູ່ໂໝດນິດທຣາ ບາງຄົນນັ່ງຊຶມໆ ເອົາມືລູບໜວດເຄົາເບິ່ງຜ່ານແກ້ວປະຕູລົດອອກໄປດ້ານນອກທີ່ມີພູເຂົານ້ຳແຂງໜ່ວຍແລ້ວໜ່ວຍເລົ່າເໝືອນກຳລັງຄິດອິຫຍັງບາງຢ່າງ ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ຄວາມຕື່ນເຕັ້ນຂອງຂ້ອຍກໍຫົດຫາຍໄປເກືອບໝົດແລ້ວ ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນພູມິປະເທດທີ່ເຫັນເປັນສິ່ງແປກໃໝ່ ເມື່ອເຫັນຫຼາຍຕໍ່ຫຼາຍເທື່ອ ດົນໄປກໍເລີ່ມກາຍເປັນສິ່ງປົກກະຕິ ຈະວ່າໄປແລ້ວກໍເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າຖາມຄືກັນວ່າ ເຮົາເດີນທາງໄປເພື່ອຫຍັງ? ຈື່ໄດ້ວ່າເຄີຍຖາມໝູ່ເພື່ອນຫຼາຍຄົນຕອນທີ່ເປັນນັກສຶກສາວ່າ ຄວາມຝັນໃນຊີວິດຂອງເຈົ້າມີຫຍັງແດ່? ແຕ່ລະຄົນມີຄຳຕອບທີ່ຫຼາກຫຼາຍແຕກຕ່າງກັນ ແຕ່ມັກຈະມີຂໍ້ໜຶ່ງທີ່ເໝືອນກັນຄື ການເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປທົ່ວໂລກ ເມື່ອຖາມຕໍ່ວ່າ ເຮົາເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປເພື່ອຫຍັງ? ມັກຈະໄດ້ຄຳຕອບທີ່ຄຸມເຄືອ

ຫຼືວ່າແທ້ຈິງແລ້ວເຮົາບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີເປົ້າໝາຍກໍໄດ້ ເດີນທາງກໍຄືເດີນທາງ ມັນເປັນຈຸດໝາຍໃນຕົວເອງ (End). ແຕ່ຖ້າສັງເກດເບິ່ງຄວາມຮູ້ສຶກໃນການອອກເດີນທາງແຕ່ລະຄັ້ງຄ້າຍກັບວ່າເຮົາກຳລັງສະແຫວງຫາບາງສິ່ງບາງຢ່າງທີ່ຕົວເຮົາເອງກໍບໍ່ຮູ້ວ່າມັນແມ່ນຫຍັງ?

ອາຈານ ເສກສັນ ປະເສີດກຸນ ບອກວ່າ “ແກ່ນແທ້ຂອງການເດີນທາງຄືການພັດພາກຈາກຜູ້ອື່ນ ແລະສິ່ງອື່ນ ເພື່ອນັດພົບກັບຕົນເອງ” ຫາກຄິດໃນແງ່ນີ້ກໍສະແດງວ່າ ເຮົາອອກເດີນທາງເພື່ອຄົ້ນຫາບາງຢ່າງ ພາສາອັງກິດໃຊ້ຄຳວ່າ Soul ຄືຈິດວິນຍານເດີມແທ້ຂອງເຮົານັ້ນເອງ.

ຄຸຣຸທາງວິນຍານບາງຄົນບອກວ່າ ຈິດວິນຍານເດີມແທ້ນັ້ນເປັນສິ່ງບໍລິສຸດ ມີອິດສະລະເສລີ ແຕ່ເພາະອຳນາດກົດເກນຂອງສັງຄົມກົດທັບໄວ້ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມັນມີຄຸນສົມບັດແຕກຕ່າງອອກໄປ ສັງເກດໄດ້ຕອນເປັນເດັກນ້ອຍເຮົາມີອິດສະລະໃນການຄິດແລະຈິນຕະນາການ ເໝືອນກັບວ່າເຮົາຈະສາມາດເຮັດໄດ້ທຸກຢ່າງຕາມທີ່ຄິດ ແຕ່ພໍເຕີບໃຫຍ່ເປັນໄວລຸ້ນຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ບໍ່ແມ່ນທຸກຢ່າງທີ່ຄິດຈະສາມາດເຮັດໄດ້ ເພາະເຮົາຖືກລ້ອມກອບໄວ້ດ້ວຍກົດເກນບາງຢ່າງຂອງສັງຄົມ ນັ້ນກໍເຮັດບໍ່ໄດ້ ນີ້ກໍເຮັດບໍ່ໄດ້ ພຽງເພາະວ່າ ບໍ່ຖືກຮີດຄອງ ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບແນວທາງຂອງຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ອາບນ້ຳຮ້ອນມາກ່ອນ ຜົນຈາກການເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນມາຢູ່ໃນກອບບາງຢ່າງນັ້ນເຮັດໃຫ້ເຮົາກາຍເປັນຄົນສະຫງ່ຽມຄ່ຽມຄົມ ກາຍເປັນຄົນດີໃນສາຍຕາຂອງຜູ້ອື່ນ ແຕ່ເລິກໆຂ້າງໃນຂອງເຮົາກັບຮຽກຮ້ອງແລະຖະຫວິນຫາອິດສະລະເສລີອັນເປັນຄຸນສົມບັດເດີມແທ້ຂອງຈິດວິນຍານ ເພາະຈິດໃຈທີ່ຖືກກັກຂັງຈົນກາຍເປັນການເກັບກົດນີ້ເອງ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາປ່ວຍໄຂ້ທາງຈິດວິນຍານ–ຮູ້ສຶກເບື່ອໜ່າຍຊີວິດໂດຍບໍ່ຮູ້ສາເຫດ.

ອາດຈະເປັນເພາະເຫດຜົນນີ້ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຢາກອອກເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວ ໜີໄປຈາກພື້ນທີ່ປອດໄພທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍກົດເກນຕ່າງໆ ອັນປຽບເໝືອນກົງຂັງທີ່ເຮົາມອງບໍ່ເຫັນ ແລ້ວໄປຜະຈົນໄພກັບໂລກພາຍນອກ ປົດປ່ອຍຈິດວິນຍານເດີມແທ້ຂອງເຮົາໃຫ້ໄດ້ຮັບອິດສະລະເສລີອີກຄັ້ງ ດ້ວຍເຫດນີ້ເມື່ອພົບພໍ້ສິ່ງແປກໃໝ່ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຮົາຕື່ນເຕັ້ນໄປກັບມັນທຸກຄັ້ງ ແມ້ຈະພຽງຊົ່ວຄາວແຕ່ມັນຄືອິດສະລະພາບທີ່ຈິດວິນຍານທຸກດວງຖະຫວິນຫາ “ການເດີນທາງອາດຈະເປັນເລື່ອງສະໜຸກທີ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ເຮົາໂຫຍຫາທີ່ຈະໃຊ້ຊີວິດ ການເດີນທາງອາດຈະເປັນສະພາວະອ້າງວ້າງທີ່ຫຼາຍຄົນບໍ່ເຄີຍຜ່ານພົບ ແຕ່ເຊື່ອຫຼືບໍ່ວ່າການເດີນທາງສ່ວນໃຫຍ່ສິ່ງທີ່ເຮົາຈະໄດ້ພົບພໍ້ຄື ຕົວຕົນຂອງເຮົາເອງ” ຂ້ອຍຂ້ອນຂ້າງຈະເຫັນດ້ວຍກັບຄຳເວົ້ານີ້ຂອງອາຈານເສກສັນ ການເດີນທາງຊ່ວຍໃຫ້ຊີວິດປອດໂປ່ງ ເຫັນສະພາວະຈິດໃຈຂອງຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ ຫຼື ຈະເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງວ່າ ການເດີນທາງເປັນການສະແຫວງຫາສັດຈະທັມແຫ່ງຊີວິດກໍໜ້າຈະໄດ້.

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ເຮັດໃຫ້ນຶກເຖິງວັນນະກຳເລື່ອງໜຶ່ງຊື່ວ່າ “ສິດທາຣະຖະ” ເປັນເລື່ອງລາວຂອງຊາຍໜຸ່ມຄົນໜຶ່ງທີ່ມີໂປຣໄຟລ໌ດີ ມິສະຕິປັນຍາແຫຼມຄົມ ໜ້າຕາຫຼໍ່ເຫຼົາ ແລະທີ່ສຳຄັນຄືເປັນລູກຄົນລວຍ ເວລາຍ່າງໄປຕາມຖະໜົນລ້ວນເປັນເປົ້າສາຍຕາຂອງສາວໆທັງຫຼາຍທີ່ຈັບຈ້ອງດ້ວຍຄວາມສະເໜ່ຫາ ຈະເວົ້າວ່າ ແຈັກສັນຫວັງຫຼົງຍຸກໄປກໍໜ້າຈະພໍໄດ້. ໃນສາຍຕາຂອງຄົນອື່ນສິດທາຣະຖະຄືຄົນທີ່ສົມບູນແບບມີພ້ອມທຸກຢ່າງ ອະນາຄົດຈະສົດໃສ ເສັ້ນທາງຊີວິດລ້ວນໂຮຍດ້ວຍດອກກຸຫຼາບ ແຕ່ເປັນເລື່ອງທຳມະດາຂອງມະນຸດທີ່ມັກຈະບໍ່ຄ່ອຍພໍໃຈໃນຊີວິດຂອງຕົນເອງ ຢ່າງກໍລະນີຂອງສິດທາຣະຖະຄືລາວຮູ້ສຶກວ່າຄວາມຮັກທັງຫຼາຍທີ່ພໍ່ແມ່ແລະຄົນອື່ນໆມອບໃຫ້ນັ້ນບໍ່ອາດຈະເຕີມເຕັມຈິດໃຈຂອງລາວໄດ້ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ອຳລາພໍ່ແມ່ຍາດຕິກາວົງສາແລ້ວອອກເດີນທາງເພື່ອສະແຫວງຫາຄຳຕອບບາງຢ່າງຂອງຊີວິດ.

ສິດທາຣະຖະມີໝູ່ຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າໂຄວິນຖະ ທັງສອງອອກໄປຄົ້ນຫາຄວາມໝາຍຂອງຊີວິດນຳກັນ ເບື້ອງຕົ້ນທັງຄູ່ໄດ້ໄປຢູ່ຮ່ວມກັບກຸ່ມນັກບວດທັງຫຼາຍເພື່ອເຝິກຈິດດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ຈົນມື້ໜຶ່ງໄດ້ມີໂອກາດຟັງທັມມະເທດສະໜາຂອງພຸດທະເຈົ້າເຮັດໃຫ້ໂຄວິນທະຕັດສິນໃຈອອກບວດເປັນພິກສຸໃນພຸດທະສາສະໜາ ສ່ວນສິດທາຣະຖະແມ້ວ່າຈະເລື່ອມໃສແລະຊື່ນຊົມໃນແນວຄິດຂອງພຸດທະເຈົ້າຫຼາຍປານໃດກໍຕາມ ແຕ່ລາວບໍ່ໄດ້ອອກບວດເພາະເຊື່ອວ່າ ຫົນທາງທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງສັດຈະທັມໄດ້ນັ້ນບໍ່ໜ້າມາຈາກວິທີການດຽວ ວິທີຂອງພຸດທະເຈົ້າເປັນພຽງໜຶ່ງໃນວິທີການທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ ສັດຈະທັມເປັນປະສົບການສ່ວນບຸກຄົນ ບໍ່ມີໃຜເຂົ້າເຖິງສັດຈະທັມໄດ້ພຽງເພາະການຟັງຄຳສອນພຽງຢ່າງດຽວ

“ຂ້າພຣະອົງມິເຄີຍມີຂໍ້ສົງໄສໃນຕົວພຣະອົງແມ້ຊົ່ວຂະນະໜຶ່ງເລີຍ ມິເຄີຍສົງໄສເລີຍວ່າພຣະອົງຄືພຣະພຸດທະເຈົ້າ ວ່າພຣະອົງໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍແລ້ວ ເປົ້າໝາຍສູງສຸດທີ່ພຣາມແລະບຸດພຣາມຫຼາຍພັນຄົນກຳລັງມຸ່ງໄຂວ່ຄວ້າ ພຣະອົງໄດ້ພົບຫົນທາງຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ ເປັນສິ່ງທີ່ໄດ້ມາຈາກການສະແຫວງຫາຂອງພຣະອົງເອງ ດ້ວຍວິທີຂອງພຣະອົງເອງ ຜ່ານການຄິດພິຈາລະນາ ຜ່ານສະມາທິ ຜ່ານການໄຕ່ຕອງ ຜ່ານການຕັດສະຮູ້ ບໍ່ແມ່ນໄດ້ມາຈາກການຮຽນການສອນ..ນັ້ນແຫຼະຄືຄວາມຄິດຂອງຂ້າພຣະອົງ ບໍ່ມີໃຜໄປເຖິງນິບພານໄດ້ໂດຍອາໄສພຽງການຟັງຄຳສອນ ພຣະອົງບໍ່ອາດຖ່າຍທອດປະສົບການທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໂມງຍາມແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ໃຫ້ຜູ້ໃດຮັບຮູ້ໄດ້ ໂດຍອາໄສພຽງຄຳເວົ້າຫຼືການເທດສະໜາສັ່ງສອນ”

ຂໍ້ຄວາມຂ້າງເທິງນີ້ຄືສິ່ງທີ່ສິດທາຣະຖະເວົ້າກັບພຸດທະເຈົ້າ ລາວຄິດວ່າ ປະສົບການຂອງແຕ່ລະຄົນເປັນເລື່ອງສ່ວນຕົວ ບໍ່ມີໃຜສາມາດສອນຫຼືຮຽນຮູ້ຈາກກັນໄດ້ພຽງເພາະຖ້ອຍຄຳ ປະສົບການການຕັດສະຮູ້ຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າກໍເປັນເລື່ອງສ່ວນຕົວຂອງພຣະອົງເອງ ແມ້ເຮົາຈະອ່ານຈາກໜັງສືຫຼືຟັງຈາກການເລົ່າຂອງພຣະອົງເອງ ແຕ່ເຮົາບໍ່ສາມາດໄປຮ່ວມຮູ້ສຶກກັບພຣະອົງໃນຂະນະນັ້ນໆໄດ້ເລີຍເຊັ່ນ: ຄວາມຮູ້ສຶກທຸກທໍລະມານໃນຂະນະທີ່ອົດເຂົ້າອົດນ້ຳ ຄວາມຮູ້ສຶກເປັນສຸກພາຍຫຼັງຕັດສະຮູ້ແລ້ວເປັນຕົ້ນ ເພາະເຊື່ອວ່າສັດຈະທັມຄືປະສົບການສະເພາະຕົວສ່ວນບຸກຄົນ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ສິດທາຣະຖະຂາບລາພຣະພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວອອກສະແຫວງສັດຈະທັມດ້ວຍຕົນເອງຕໍ່ໄປ

ຈຸດໝາຍປາຍທາງອາດຈະບໍ່ສຳຄັນເທົ່າກັບການເດີນທາງ ເຊັ່ນດຽວກັນ ຕົວສັດຈະທັມເອງ ກໍອາດຈະບໍ່ສຳຄັນເທົ່າການໄດ້ອອກຄົ້ນຫາສັດຈະທັມ

ເມື່ອຄິດເຊັ່ນນີ້ ສິດທາຣະຖະຈຶ່ງເອົາຕົນເອງໄປປະສົບກັບເຫດການຕ່າງໆ ຈາກຄົນທີ່ສະລະບ້ານເຮືອນໄປສະແຫວງສັດຈະທັມຮ່ວມກັບນັກບວດທັງຫຼາຍແລ້ວກໍກັບໄປເປັນປຸຖຸຊົນອີກຄັ້ງ ໄດ້ພົບຮັກກັບກະມະລາຍິງສາວຄະນິກາຜູ້ງົດງາມຍິ່ງ ໄດ້ແຕ່ງງານ ມີລູກຊາຍ ແລະມີຄວາມສຸກເໝືອນຄົນທົ່ວໄປ. ຈາກນັ້ນ ກໍໄດ້ຮຽນຮູ້ເລື່ອງການເຮັດທຸລະກິດຜ່ານຄວາມສຳເລັດ ລົ້ມເຫຼວ ຖືກຫຼອກລວງແລ້ວກໍສ້າງເນື້ອສ້າງຕົວຂຶ້ນມາໃໝ່ອີກຄັ້ງ ໄດ້ຮຽນຮູ້ແລະເຂົ້າໃຈຄວາມຜິດຫວັງ ຄວາມເສົ້າໂສກເມື່ອສູນເສຍຄົນຮັກໄປ ໄດ້ຮຽນຮູ້ເຖິງໂທດໄພເມື່ອນຳຕົນເອງເຂົ້າສູ່ວົງການພະນັນ ຮູ້ຊຶ້ງເຖິງຄວາມທຸກທໍລະມານທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມຮັກຈາກລູກຊາຍຫົວແກ້ວຫົວແຫວນ ແລະ ສຸດທ້າຍ ໄດ້ຫັນຕົວໄປເປັນຄົນພາຍເຮືອຂ້າມຝາກຈົນສາມາດຮຽນຮູ້ສັດຈະທັມຈາກສາຍນ້ຳນັ້ນເອງ ເອີ້ນໄດ້ວ່າ ສິດທາຣະຖະໄດ້ນຳຕົນເອງໄປປະສົບກັບເຫດການທັງດີແລະຮ້າຍຈົນເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນຕົວຕົນທີ່ຖືກບົ່ມເພາະໂດຍສັງຄົມນັ້ນແຫຼກສະລາຍໄປຈົນໝົດສິ້ນ ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງຕື່ນຂຶ້ນມາເປັນສິດທາຣະຖະຄົນໃໝ່.

ໃນບັ້ນປາຍຊີວິດ ລາວໄດ້ພົບກັບໂຄວິນທະອີກຄັ້ງ ຜູ້ເປັນໝູ່ທີ່ເຄີຍອອກຄົ້ນຫາສັດຈະທັມຮ່ວມກັນ ແຕ່ແນວທາງໃນການຄົ້ນຫາສັດຈະທັມຂອງທັງສອງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ-ໂຄວິນທະເລືອກທີ່ຈະອອກບວດແລ້ວປະຕິບັດຕາມຄຳສອນຂອງພຸດທະເຈົ້າຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ໃນຂະນະທີ່ສິດທາຣະຖະເລືອກທີ່ຈະສະແຫວງຫາສັດຈະທັມດ້ວຍການຮຽນຮູ້ຈາກປະສົບການຂອງຕົນເອງ. ເມື່ອມາພົບກັນອີກຄັ້ງສິດທາຣະຖະຈຶ່ງກ່າວກັບໂຄວິນທະວ່າ “ເພາະທ່ານມົວແຕ່ມຸ່ງສະແຫວງຫາ ຈຶ່ງມິໄດ້ພົບເຫັນ” ການສະແຫວງຫາສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງເປັນເລື່ອງດີ ແຕ່ຫາກໝົກໝຸ່ນຢູ່ແຕ່ກັບເລື່ອງນັ້ນຫຼາຍຈົນເກີນໄປອາດຈະເຮັດໃຫ້ເສຍໂອກາດໃນການຮຽນຮູ້ເລື່ອງອື່ນອ້ອມຂ້າງກໍເປັນໄດ້“ເວລາໃດກໍຕາມທີ່ຄົນກຳລັງສະແຫວງຫາ ມັນເປັນການງ່າຍທີ່ດວງຕາຂອງເຂົາຈະມອງເຫັນແຕ່ສິ່ງສະແຫວງຫາ ຈົນມິອາດພົບສິ່ງອື່ນໃດໄດ້ ມິອາດເປີດທາງໃຫ້ສິ່ງອື່ນໃດເຂົ້າໄປໃນຈິດໃຈ ບໍ່ຄິດເຖິງສິ່ງໃດນອກເໜືອໄປຈາກສິ່ງທີ່ກຳລັງສະແຫວງຫາ ເພາະເຂົາມີເປົ້າໝາຍແລະມຸ່ງຢູ່ກັບເປົ້າໝາຍນັ້ນ ການສະແຫວງຫານັ້ນຄືການມີເປົ້າໝາຍ ແຕ່ການພົບຄືການມີອິດສະລະ ເປີດໃຈກວ້າງ ໄຮ້ເຊິ່ງເປົ້າໝາຍໃດໆ ທັງສິ້ນ” ສະນັ້ນ ເມື່ອການສະແຫວງຫາ ການໄຂວ່າຄວ້າ ແລະຄວາມທະເຍີທະຍານໃນໃຈງຽບສະຫງົບລົງ ເມື່ອນັ້ນ ສ່ວນທີ່ດີທີ່ສຸດຈະຕື່ນຂຶ້ນມາ.

ພ້ອມກັບການຄົ້ນພົບສັດຈະທັມຂອງສິດທາຣະຖະ ຂ້ອຍກໍຕື່ນຂຶ້ນຈາກພະວັງແຫ່ງຫ້ວງຄິດ

ຕອນນີ້ ລົດຂອງພວກເຮົາກຳລັງແລ່ນຜ່ານຜືນຊາຍອັນກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ໂອບລ້ອມໄວ້ດ້ວຍພູເຂົາທັງສອງຝາກ ດ້ານເທິງເປັນທ້ອງຟ້າກວ້າງທີ່ເວີ້ງຫວ້າງ ດ້ານໜ້າໄກອອກໄປເປັນພູເຂົາສູງລຽງລາຍສະລັບຊັບຊ້ອນກັນໄປ ບາງໜ່ວຍມີຫິມະປົກຄຸມຍອດ ບາງໜ່ວຍເປັນພູເຂົາຫີນລ້ວນ ຝຸ່ນຄວັນທີ່ເກີດຈາກລົມພັດຊາຍກຳລັງອົບອວນໄປທັ່ວ ບາງຊ່ວງທີ່ລົມພັດແຮງຂຶ້ນຝຸ່ນຍິ່ງຟຸ້ງຂະຈອນຈົນບົດບັງທັດສະນະວິໄສ ເມື່ອຜ່ານຜືນຊາຍມາແລ້ວກໍເຂົ້າສູ່ເຂດພູເຂົາອີກຄັ້ງດ້ວຍເສັ້ນທາງທີ່ຄົດຄ້ຽວແລະຄັບແຄບລຽບໄປຕາມຕີນພູ. ການໄດ້ເດີນທາງຜ່ານພູມິປະເທດທີ່ແປກໃໝ່ ດິນຟ້າອາກາດທີ່ແປປວນ ພົບບັນຫາທີ່ຄາດບໍ່ເຖິງ..ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ນອກຈາກຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຕື່ນເຕັ້ນແລ້ວ ຍັງຊ່ວຍສັນສ້າງພື້ນທີ່ໃໝ່ໆໃຫ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈເຮົາໄດ້ເຊັ່ນກັນ. ຫົວໃຈຂອງນັກເດີນທາງຍ່ອມເປີດກວ້າງ ມີຈິນຕະນາການບໍ່ສິ້ນສຸດ ມອງເຫັນຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ຄວາມລຶກລັບ ແລະຄວາມສວຍງາມຂອງໂລກ ເໜືອສິ່ງອື່ນໃດກໍຄືການມອງເຫັນຄວາມປ່ຽນແປງທີ່ເກີດຂຶ້ນພາຍໃນຈິດໃຈຂອງຕົນເອງ

ການເດີນທາງຄືການສ້າງຮອຍຂີດຂ່ວນພາຍໃນໃຈຂອງຕົນເອງທີ່ເອີ້ນວ່າ ປະສົບການ.

ພຣະຂາວພັນນາຣາມ

ຕົ້ນລະດູຝົນ, ປີ 2024.

ຫຼາຍຄັ້ງທີ່ເຮົານຳຕົນເອງອອກໄປຜະເຊີນກັບສະຖານທີ່ແປກໃໝ່ ຜູ້ຄົນທີ່ແປກໜ້າ ແລະສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮົາບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ຊີວິດກໍມັກໂຍນແງ່ຄິດບາງຢ່າງມາໃຫ້ໂດຍທີ່ເຮົາບໍ່ທັນໄດ້ຕັ້ງຕົວ ບາງຄັ້ງແງ່ຄິດທີ່ວ່ານັ້ນຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການດຳເນີນຊີວິດໃນແບບທີ່ເຮົາຕ້ອງການ ມີໃຜເຄີຍເປັນບໍ່ ໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງໄປສະຖານທີ່ໃດໜຶ່ງ ມັກຈະມີແນວຄິດບາງຢ່າງແລ່ນເຂົ້າມາໃນຫົວ ທັງໆທີ່ເຮົາກໍບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຄິດເຖິງເລື່ອງນັ້ນມາກ່ອນ ເຫດການແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນກັບຜູ້ຂຽນ ໃນຂະນະທີ່ລົດກຳລັງແລ່ນອອກຈາກເມືອງສີນາກາຣ໌ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ເມືອງກາຣ໌ກິລ ທາງພາກເໜືອຂອງປະເທດອິນເດຍ

ເໝືອນກັບວ່າບ້ານເຮືອນຄ່ອຍໆໄຫຼຜ່ານພວກເຮົາໄປເທື່ອລະຫຼັງສອງຫຼັງ ສາມ ສີ່ ຫ້າ ຈົນຕອນນີ້ນັບບໍ່ຖ້ວນເລີຍວ່າຜ່ານໄປຈຳນວນເທົ່າໃດແລ້ວ ຜູ້ຄົນທີ່ຍ່າງຕາມຖະໜົນກໍໄຫຼຜ່ານພວກເຮົາໄປ ຄົນແລ້ວຄົນເຫຼົ່າ “ໂອ້! ພໍ່ໃຫຍ່ນີ້ບໍ່ມີແຂນ” ໜຶ່ງໃນຄະນະພວກເຮົາອຸທານຂຶ້ນ. ອີກຄົນຕອບກັບໄປທັນຄວັນວ່າ “ບໍ່ແມ່ນ, ເຂົາໜາວຊື່ໆ” ດ້ວຍສະພາບອາກາດທີ່ເໜັບໜາວຜູ້ຄົນເຂດນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງໃສ່ເສື້ອແຂນຍາວແທບຕະຫຼອດເວລາ ບາງຄົນເຫັນແຕ່ແຂນເສື້ອຫ້ອຍຕ່ອງແຕ່ງແກວ່ງໄປແກວ່ງມາ ສ່ວນແຂນຄົນເຊື່ອງໄວ້ດ້ານໃນເພື່ອກອດຄວາມອົບອຸ່ນໄວ້ໃຫ້ຮ່າງກາຍໄດ້ໃຊ້ງານ ທ່າມກາງໝອກຈາກທຳມະຊາດ ແລະຄວັນລົດຈາກທໍ່ໄອເສຍ ພວກເຮົາເຄື່ອນຕົວອອກຈາກຕົວເມືອງໄປເລື້ອຍໆຈົນຮອດຈຸດໜຶ່ງ ໂຊເຟີຈຶ່ງຈອດລົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຜູ້ຊາຍສອງສາມຄົນທີ່ກຳລັງໂບກໄມ້ໂບກມືຢູ່ກາງຖະໜົນ ເໝືອນຈະເປັນເຈົ້າໜ້າທີ່ ແຕ່ທ່າທາງຄິດວ່າຄ້າຍຄືເຈົ້າພໍ່ຫຼາຍກວ່າ ຄົນໜຶ່ງປາກຍັງຄາບກອກຢາ ພົ່ນຄວັນອອກເປັນໄລຍະໆ ໜວດເຄົາດຳທະມຶນທຶນ ມືໜຶ່ງຈັບເງິນ ຍ່າງມຸ່ງຕົງມາທີ່ລົດຂອງພວກເຮົາ ໂຊເຟີຈຶ່ງເລື່ອນແກ້ວລົດລົງພ້ອມກັບຍື່ນເງິນໃຫ້ ຄິດວ່າໜ້າຈະເປັນຄ່າຜ່ານທາງ ແລ້ວໂຊເຟີຂອງພວກເຮົາກໍຢື້ມືໄປຈັບເອົາກອກຢາທີ່ຊາຍຄົນນັ້ນຄາບຢູ່ເຊິ່ງເຫຼືອປະມານໜຶ່ງຂໍ້ມື ແລ້ວເອົາມາຮີດຕໍ່ໃນລົດ ຂ້ອຍຮູ້ສຶກຕົກໃຈເລັກໜ້ອຍຈົນອຸທານຂຶ້ນໃນໃຈວ່າ “ພໍ່ໃຫຍ່!…ເຈົ້າຄືເຮັດແນວນັ້ນ! ເກີດລາວຢາກຮ້າຍຂຶ້ນມາ ແລ້ວພາໝູ່ອີກສອງຄົນມາກະທືບພຣະໄສ້ແຕກ ເຈົ້າຊິເຮັດໃດ” ລາວເຮັດໜ້າເໝືອນກັບວ່າ “ມັນເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ຄູບາ ຢ່າໄປຊີຣຽດກັບຊີວິດ”  

ເມື່ອຜ່ານດ່ານມາແລ້ວ ພວກເຮົາກໍທະລຸເຖິງທົ່ງພຽງທີ່ໂອບລ້ອມດ້ວຍພູເຂົາທັງສອງຂ້າງ ເທິງພູແຕ່ລະໜ່ວຍປົກຄຸມໄປດ້ວຍຫິມະ ແລະອາຍໝອກ ບາງບ່ອນເສັ້ນທາງເລາະລຽບໄປຕາມແຄມພູທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ນານາຊະນິດ ໃນຂະນະທີ່ອີກຝັ່ງເປັນຫ້ວຍນ້ຳແລະໂຂດຫີນ ໄຫຼເປັນສາຍຍາວຄົດໂຄ້ງໄປຕາມໜ່ວຍພູ ຕອນນີ້ ຫົນທາງເລີ່ມຄ້ອຍຊັນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ການນັ່ງລົດຊົມທິວທັດພູມິປະເທດແບບນີ້ໃຫ້ອາລົມຄ້າຍກັບວ່າ ກຳລັງທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນປະເທດແຖບສະແກນດິເນເວຍທີ່ຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງເອີຣົບ ແຕ່ດ໋ຽວ!..ເຍ້ໂຕຊິດຕີ້ ຮຳນາຮີ ໂຕເຣງເກ້…ໂຕເຣງເກ້ ເພງອິຫຍັງຂອງເຈົ້າ ພໍ່ໃຫຍ່!

ພວກເຮົາຜ່ານພູເຂົາມາຈັກໜ່ວຍບໍ່ຮູ້ ຮູ້ພຽງວ່າຕອນນີ້ລົດຕິດ ຕິດ ແລະຕິດ ຍາວເປັນສອງສາມກິໂລ ເກີດມາຫາກໍເຄີຍເຫັນລົດຕິດເທິງພູເຂົາທີ່ອ້ອມຮອບດ້ວຍຫິມະ ຫຼຽວອອກໄປດ້ານນອກເຫັນແຕ່ໂຊເຟີລົດຄັນອື່ນໆພາກັນນັ່ງດຶກກ້ອນຫີນຫຼິ້ນແກ້ເຊັງ ພວກເຮົາຢູ່ໃນລົດຮູ້ສຶກເຊັງໆ ກໍເລີຍພາກັນຍ່າງອອກມາ ຢຽດແຂ່ງຢຽດແຂນ ບິດຕົນບິດໂຕ ຂັບໄລ່ຄວາມຂີ້ຄ້ານອອກໄປແລ້ວຖ່າຍຮູບກັນຄົນລະທ່າສອງທ່າ. ໜ່ອຍໜຶ່ງໂຊເຟີຮ້ອງມາໃສ່ come on ຂຶ້ນລົດໄວໆ ພໍແຕ່ສິ້ນສຽງການປິດປະຕູດັງ ປັງ! ລາວກໍຟ້າວຢຽບຄັນເລັ່ງແຊງຄັນອື່ນໆປະມານສິບກວ່າຄັນ ແຕ່ເຄື່ອນມາໄດ້ບໍ່ພໍສາມສີ່ຮ້ອຍແມັດ ກໍມາຕິດແງັກຢູ່ທາງໜ້າຄືເກົ່າ ອິຫຍັງວ່ະ?

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ນຶກເຖິງເລື່ອງລາວຂອງຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງທີ່ປະສົບຊະຕາກຳຄືພວກເຮົານີ້ແຫຼະ ລາວມີຊື່ວ່າ ຈອຫ໌ນລາວເປັນຄົນທີ່ຈິງຈັງກັບຊີວິດຕັ້ງແຕ່ນ້ອຍ ຕັ້ງໃຈຮຽນໜັງສືຈົນຈົບປະລິນຍາ ແລະໄດ້ເຮັດວຽກໃນບໍລິສັດແຫ່ງໜຶ່ງສົມຄວາມປາຖະໜາ ເພາະເປັນຄົນຂະຫຍັນຂັນແຂງຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃຫ້ຕຳແໜ່ງທີ່ສູງຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ຕຳແໜ່ງທີ່ສູງຂຶ້ນກໍມາພ້ອມກັບຄວາມຮັບຜິດຊອບທີ່ຫຼາຍຂຶ້ນ ບໍ່ວ່າຈະຂະຫຍັນພຽງໃດກໍຕາມ ຄົນເຮົາກໍມີມື້ເມື່ອຍແລະຂີ້ຄ້ານໄດ້ເຊັ່ນກັນລາວຮູ້ສຶກເມື່ອຍລ້າກັບຊີວິດທີ່ຊ້ຳຊາກວົນລູ໊ບບໍ່ຮູ້ວ່າຈະໄປຈົບສິ້ນຍາມໃດ. ຕື່ນຂຶ້ນມາຍາມເຊົ້າກິນເຂົ້າແລ້ວກໍອອກໄປເຮັດງານ ນັ່ງຢູ່ໃນຫ້ອງສີ່ຫຼ່ຽມເປັນເວລາສິບເຖິງສິບສອງຊົ່ວໂມງຕໍ່ວັນ ເລີກງານແລ້ວກໍຂັບລົດຝ່າຈະລາຈອນທີ່ແສນວຸ້ນວາຍມີທັງຝຸ່ນຄວັນ ແລະລົດຕິດ ກວ່າຈະຮອດເຮືອນກໍມືດພໍດີ ກິນເຂົ້າແລງແລ້ວກໍຟ້າວພັກຜ່ອນເອົາແຮງ ເພື່ອທີ່ຈະຕື່ນຂຶ້ນມາ ແລ້ວອອກໄປເຮັດງານຄືເກົ່າ ວົນວຽນຢູ່ແບບນີ້.

ສະພາວະແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນມາຈາກໃສ?

ນັກປັດຊະຍາທີ່ຊື່ວ່າ ຄາຣ໌ລ ມາຣ໌ກ ເອີ້ນສະພາວະແບບນີ້ວ່າ ຄວາມແປກແຍກ (Alienation) ເປັນພາວະທີ່ມະນຸດແຍກອອກຫ່າງຈາກຄວາມເປັນທຳມະຊາດຂອງສິ່ງທັງປວງທີ່ມີຄວາມສຳພັນກັບຊີວິດມະນຸດ ຜົນທີ່ຕາມມາຈາກພາວະແບບນີ້ຄື ເຮົາຖືກຫຼຸດຄຸນຄ່າຂອງຄວາມເປັນມະນຸດລົງ ຮູ້ສຶກວ່າຊີວິດໄຮ້ຄວາມໝາຍ ຫງຸດງິດງ່າຍ ເປັນຕົ້ນ ມາຣ໌ກ ບອກວ່າ ພາວະແບບນີ້ເກີດມາຈາກລະບົບເສດຖະກິດທີ່ເນັ້ນຜົນຜະລິດ ແລ້ວກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດການບໍລິໂພກໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ໃນເມື່ອກ່ອນ ເຮົາເຮັດໂຕ໊ະໄດ້ມື້ລະໜຶ່ງໜ່ວຍ ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ການຫາໄມ້ມາເລື່ອຍ ກົບ ວັດແທກສັດສ່ວນ ແລະປະກອບເປັນໂຕ໊ະໜຶ່ງໜ່ວຍ ເມື່ອເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ເຮົາຈະຮູ້ສຶກພູມໃຈ ຮູ້ສຶກຜູກພັນກັບໂຕ໊ະໜ່ວຍນີ້ ເພາະເຮົາຮູ້ກະບວນການທັງໝົດຂອງໂຕ໊ະໜ່ວຍນີ້ ຕໍ່ມາດ້ວຍການພັດທະນາທາງການຜະລິດເຮັດໃຫ້ເຮົາເຮັດໂຕ໊ະໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນພາຍໃນເວລາໜຶ່ງມື້ເທົ່າກັນ ແຕ່ກະບວນການຜະລິດປ່ຽນໄປ ຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ຫາໄມ້ ອີກຄົນເປັນຜູ້ເລື່ອຍ ຄົນອື່ນໆເປັນຜູ້ວັດແທກສັດສ່ວນ ເວົ້າງ່າຍໆວ່າ ແຍກກັນເຮັດ ກະບວນການຜະລິດແບບນີ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາຜະລິດສິນຄ້າໄດ້ໄວຂຶ້ນກໍຈິງ ແຕ່ເຮົາຈະບໍ່ຮູ້ສຶກຜູກພັນກັບຜົນຜະລິດທີ່ເກີດຈາກແຮງງານນັ້ນ ເຮົາມີຄວາມຊ່ຽວຊານໃນສ່ວນທີ່ຮັບຜິດຊອບຢູ່ກໍຈິງ ແຕ່ເມື່ອເຮົາເຮັດໄປດົນໆ ຄວາມຊິນຊາ ຫຼືເອີ້ນອີກແບບໜຶ່ງວ່າ ພາວະຕາຍດ້ານ ຈະເກີດຂຶ້ນໃນຈິດໃຈ ຈົນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມແປກແຍກ (Alienation) ສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເມື່ອຜະລິດແລ້ວ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງ ແຕ່ເປັນນາຍທຶນ ຫຼືເຈົ້າຂອງໂຮງງານເປັນຜູ້ຄອບຄອງແທນ ກາຍເປັນວ່າເຮົາເປັນພຽງຟັນເຟືອງໜຶ່ງຂອງກະບວນຜະລິດເທົ່ານັ້ນ ຫາກເຮົາຕາຍ ນາຍທຶນກໍຫາຟັນເຟືອງຕົວໃໝ່ມາແທນທີ່ ເໝືອນຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ ເງິນເດືອນຄືຢາເສບຕິດທີ່ເຈົ້ານາຍມອບໃຫ້ ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າລືມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ

ສະນັ້ນ ຄາຣ໌ລ ມາຣ໌ກ ຈຶ່ງບອກວ່າ ລະບົບເສດຖະກິດທຶນນິຍົມເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມແປກແຍກ ເຊິ່ງຜົນທີ່ຕາມມາຄື ມະນຸດຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງບໍ່ມີຄຸນຄ່າ ເມື່ອລ້າກັບຊີວິດ ສັງຄົມ ແລະວັດທະນະທຳທີ່ຕົນອາໄສຢູ່ ຜູ້ຊາຍທີ່ຊື່ວ່າ ຈອຫ໌ນ ທີ່ເຮົາກ່າວເຖິງຂ້າງເທິງນັ້ນກຳລັງປະສົບພາວະແບບນີ້ແຫຼະ (ຫຼາຍຄົນໃນສັງຄົມຍຸກໃໝ່ອາດຈະກຳລັງສົບພາວະແບບນີ້ຢູ່ກໍເປັນໄດ້)

ເມື່ອເກີດພາວະເມື່ອລ້າຈາກການເຮັດງານ ຈອຫ໌ນຈຶ່ງຕັ້ງໃຈຈະລາງານໜຶ່ງອາທິດເພື່ອໄປພັກຜ່ອນ “ສາກແບດເຕີຣີ່” ກ່ອນອອກເດີນທາງ ລາວໄດ້ວາງແຜນໄວ້ເປັນຢ່າງດີວ່າຈະໄປສະຖານທີ່ໃດແດ່ ເມື່ອຮອດມື້ຈຶ່ງຂັບລົດອອກໄປຕາມຖະໜົນສາຍຫຼັກຈາກແຂວງໜຶ່ງໄປສູ່ອີກແຂວງໜຶ່ງ ລາວຂັບໄປເລື້ອຍໆຈົນຮອດຈຸດໜຶ່ງແລ້ວພົບວ່າລົດເລີ່ມຕິດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຍາວຢຽດເປັນສອງສາມກິໂລຈົນໃນທີ່ສຸດລົດທຸກຄັນກໍຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ເປັນເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ທຸກຄົນບົນທ້ອງຖະໜົນຕ່າງກໍຈົ່ມບຸມບາມໆ ບາງຄົນເຖິງກັບຮ້ອງໂວກເວກໂວຍວາຍ ຈອຫ໌ນອົດບໍ່ໄຫວຈຶ່ງຕັດສິນໃຈລ້ຽວລົດກັບ ຈາກເບື້ອງຕົ້ນວາງແຜນຈະລົງໄປທາງໃຕ້ ຕອນນີ້ ແຜນການນັ້ນລົ້ມເຫຼວໂດຍສິ້ນເຊີງ ລາວຂັບໄປເລື້ອຍໆໂດຍບໍ່ມີຈຸດໝາຍປາຍທາງ ຈາກທີ່ຂັບຢູ່ຖະໜົນສາຍຫຼັກກໍລ້ຽວເຂົ້າຊອກຊອຍເຊິ່ງເປັນຫົນທາງທີ່ລາວບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ແລະຫ່າງໄກຄວາມຈະເລີນ ບໍ່ຮູ້ວ່າເວລາຜ່ານມານານເທົ່າໃດແລ້ວ ມາຮູ້ເມື່ອຄີງອີກທີກໍພົບວ່າ ຕົນເອງໄດ້ຫຼົງທາງເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍ

ລາວຮູ້ສຶກປວດແຂ່ງ ປວດຂາ ແລະອິດເມື່ອຍໄປທັງຕົວ ເຂົ້າເມັດໜຶ່ງກໍບໍ່ທັນໄດ້ຕົກເຖິງທ້ອງຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າ ຊ້ຳຮ້າຍໄປກວ່ານັ້ນຄື ນ້ຳມັນລົດໃກ້ຈະໝົດລົງເຕັມທີແລ້ວ ຕາເວັນຈາກທີ່ເປັນສີຂາວສ່ອງສະຫວ່າງຍາມບ່າຍກໍຄ່ອຍໆກາຍເປັນສີສົ້ມເຂັ້ມເຊິ່ງເປັນສັນຍານວ່າ ມັນໃກ້ຈະລັບຂອບຟ້າໄປແລ້ວ ແສງໃກ້ຈະໝົດ ຄວາມມືດກຳລັງຄືບຄານເຂົ້າມາ ສັດສາວາສິ່ງກຳລັງກັບຮວງຮັງ ຈອຫ໌ນໄດ້ແຕ່ຂັບລົດໄປເລື້ອຍໆ ຫວັງເປັນຢ່າງຍິ່ງວ່າ ເມື່ອລ້ຽວເຂົ້າຊອຍນີ້ແລ້ວຈະໄດ້ພົບປ້ຳນ້ຳມັນແລະຮ້ານອາຫານ ແຕ່ຄວາມຫວັງຂອງລາວກໍເລືອນລາງແລະມືດມິດເຕັມທີ ເພາະຍິ່ງຂັບໄປເສັ້ນທາງຍິ່ງປ່ຽວ ຕອນນີ້ ນ້ຳມັນຫຼ່ອຍຫຼໍລົງເລື້ອຍໆຈົນເຂັມວັດລະດັບຕົກລົງມາຢູ່ກ້ອງຂີດແດງ ລາວຄິດໃນໃຈຄືນນີ້ຄົງຈະໄດ້ນອນກາງປ່າເປັນແນ່ແທ້ ຕອນນີ້ ເວລາປະມານເກົ້າໂມງແລງ ຫຼຽວໄປທາງໃດກໍມີແຕ່ຄວາມມືດມິດ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈະຈອດລົດນັ້ນ ສາຍຕາຂອງລາວບັງເອີນເຫຼືອບໄປເຫັນແສງໄຟວິບວັບໜ້ອຍໜຶ່ງ ລາວຄິດໃນໃຈໜ້າຈະມີບ້ານເຮືອນຄົນຢູ່ແຖວນີ້ ຈຶ່ງມຸ່ງຕົງໄປຫາແສງນັ້ນ ເມື່ອໄປຮອດປາກົດວ່າ ເປັນພຽງແສງຈາກເສົາໄຟຫົນທາງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ລາວກໍຕ້ອງປະຫຼາດໃຈເພາະຫ່າງຈາກນັ້ນບໍ່ໄກມີອາຄານສີຂາວສີ່ຫຼ່ຽມຫຼັງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ຢ່າງໂດດດ່ຽວ ລາວຈຶ່ງຟ້າວລ້ຽວລົດເຂົ້າໄປຈອດຢູ່ໜ້າອາຄານທັນທີ ເທິງອາຄານມີປ້າຍທີ່ເຮັດຈາກຫຼອດໄຟນີອອນຂຽນໄວ້ວ່າ “The why are you here café” ຄາເຟ່ສຳລັບຄົນຫຼົງທາງ.

ເມື່ອກ້າວຂາເຂົ້າໄປໃນຮ້ານ ລາວກໍແປກໃຈອີກຄັ້ງເພາະມີລູກຄ້ານັ່ງຢູ່ໃນນັ້ນແລ້ວສອງສາມຄົນ ລາວຄິດວ່າພວກເຂົາກໍໜ້າຈະຫຼົງທາງມາເຊັ່ນດຽວກັນ ເພາະຕະຫຼອດເສັ້ນທາງທີ່ຜ່ານມາບໍ່ເຫັນມີລົດແຊງໜ້າມາຈັກຄັນເລີຍ ດ້ວຍຄວາມຫິວລາວຈຶ່ງຍົກມືຂໍເມນູຈາກພະນັກງານເສີຣ໌ບ ແລ້ວສັ່ງອາຫານສາມສີ່ຢ່າງ ແລະແລ້ວຄວາມປະຫຼາດໃຈກໍເກີດຂຶ້ນກັບລາວອີກຄັ້ງເມື່ອເປີດເບິ່ງດ້ານຫຼັງເມນູມີຄຳຖາມປາກົດຢູ່ໃນນັ້ນຈຳນວນໜຶ່ງ ພາຍຫຼັງ ການສົນທະນາກັນລະຫວ່າງຈອຫ໌ນກັບພະນັກງານເສີຣ໌ບທີ່ມີຊື່ວ່າ ເຄຊີຍ໌ ເຮັດໃຫ້ການຫຼົງທາງຂອງຈອຫ໌ນໃນຄັ້ງນີ້ເປັນຈຸດປ່ຽນໜຶ່ງໃນການເດີນທາງໄກຂອງຊີວິດ

ດ້ວຍເຫດໃດຈຶ່ງມາທີ່ນີ້? ນີ້ຄືຄຳຖາມຂໍ້ທີໜຶ່ງ

ດ້ວຍຄວາມສົງໄສ ຈອຫ໌ນຈຶ່ງຖາມເຄຊີຍ໌ວ່າ “ຄຳຖາມນີ້ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ”

“ແຕ່ຄົນລະຄົນຕີຄວາມຄຳຖາມນີ້ແຕກຕ່າງກັນໄປ” ເຄຊີຍ໌ກ່າວ ບາງຄົນ ອ່ານແລ້ວກໍເຂົ້າໃຈຕາມຕົວອັກສອນໂດຍບໍ່ໄດ້ຄິດຫຍັງຫຼາຍ ແຕ່ບາງຄົນຄິດເລິກເຊິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ບາງຄົນເຖິງຂັ້ນຄິດເຊື່ອມໂຍງກັບຊີວິດວ່າປຽບເໝືອນການເດີນທາງເພື່ອມຸ່ງໄປຫາຈຸດໝາຍບາງຢ່າງທີ່ແມ້ແຕ່ເຮົາເອງກໍຍັງບໍ່ຮູ້ ແຕ່ເມື່ອຮອດຈຸດໃດຈຸດໜຶ່ງແລ້ວ ຊີວິດມັກຈະມີຄຳຖາມບາງຢ່າງປາກົດຂຶ້ນໃນໃຈເຊັ່ນ: ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງມາຢູ່ຈຸດນີ້ ເຮົາມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ ແມ່ນຫຍັງຄືຄວາມໝາຍຂອງການມີຊີວິດຢູ່ ເຄຊີຍ໌ກ່າວຕໍ່ວ່າ ຄຳຖາມນີ້ມີຄວາມໝາຍເລິກເຊິ່ງຍິ່ງໄປກວ່າການຕີຄວາມຕາມຕົວອັກສອນ ທັງນີ້ ຢູ່ທີ່ວ່າໃຜຈະຕີຄວາມແບບໃດ ແມ້ທຸກຄົນຈະອ່ານຄຳຖາມດຽວກັນ ແຕ່ຄຳຕອບທີ່ໄດ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ ເຄຊີຍ໌ບອກວ່າ ຄວາມໝາຍທີ່ຈິງຂອງຄຳຖາມນີ້ຄື

ເຮົາມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ?

ຄຳຖາມທີ່ດີຈະຊ່ວຍກະຕຸ້ນຈິດໃຈຂອງຄົນຄົນໜຶ່ງໃຫ້ຄົ້ນຫາຄຳຕອບທີ່ເຂົາໂຫຍຫາມານານ ເຄຊີຍ໌ກ່າວວ່າ “ເມື່ອຄົນໃດຄົນໜຶ່ງຄົ້ນຫາຄຳຕອບ ພະລັງອັນມະຫາສານຈະກໍ່ກຳເນີດຂຶ້ນ ເມື່ອຄົນໃດຄົນໜຶ່ງຮູ້ວ່າດ້ວຍເຫດໃດເຂົາຈຶ່ງມາທີ່ນີ້ ເຫດໃດເຂົາຈຶ່ງມີຕົວຕົນ ຮູ້ເຫດຜົນຂອງການມີຊີວິດຢູ່ ເຂົາຈະຢາກຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດຜົນນັ້ນ” ການຮູ້ເຫດຜົນຂອງການມີຊີວິດຢູ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາມີໄຟຕໍ່ສູ້ກັບອຸປະສັກຕ່າງໆໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ແມ້ຈະເມື່ອຍແຕ່ກໍຮູ້ວ່າເຮົາເມື່ອຍເພື່ອສິ່ງໃດ ປຽບເໝືອນການກາງແຜນທີ່ລ່າສົມບັດອອກມາ ແລ້ວຮູ້ວ່າ ຈຸດໃດຄືຈຸດທີ່ສົມບັດຖືກຝັງຢູ່ ເຮົາຈະມີພະລັງ ແລະຄວາມຕື່ນເຕັ້ນຢາກຈະເດີນທາງໄປຫາສົມບັດນັ້ນໄວເທົ່າທີ່ຈະໄວໄດ້

ໃນຊີວິດຂອງເຮົາກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຫາກເຮົາຮູ້ວ່າ ຮຽນໄປເພື່ອຫຍັງ? ເຮັດວຽກໄປເພື່ອຫຍັງ? ຫຼືສິ່ງອື່ນໆທີ່ເຮົາເຮັດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຖ້າຮູ້ວ່າເຮົາເຮັດໄປເພື່ອຫຍັງ? ພາວະທີ່ວ່າໝົດໄຟໃນການເຮັດງານ (Burnout) ຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ການທີ່ເຮົາໝົດໄຟສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເຮົາລືມຖາມຄຳຖາມນີ້ກັບຕົນເອງ ການໝັ່ນຖາມຕົນເອງດ້ວຍຄຳຖາມນີ້ໜ້າຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາມີແຮງຮຶດສູ້ຊີວິດໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ຢ່າງໜ້ອຍກໍຮູ້ວ່າ ເຮົາເມື່ອຍໄປເພື່ອຫຍັງ.

ຕອນນີ້ ລົດຂອງຄະນະພວກເຮົາມາຈອດຢູ່ທ່າມກາງພູເຂົາທີ່ຫ້ອມລ້ອມໄປດ້ວຍຫິມະ ມອງໄປຂ້າງໜ້າເຫັນທາງຍາວຄົດໂຄ້ງໄປຕາມສາຍພູ ທາງແດງຜະສົມນ້ຳທີ່ລະລາຍມາຈາກຫິມະກາຍເປັນທາງຕົມທີ່ມີສີສັນຕັດກັບຫິມະຂາວອອກລອກ ບໍ່ຮູ້ວ່າຈະຂ້າມພູເຂົາໄປອີກຈັກໜ່ວຍ ຈະພົບກັບລົດຕິດໄປອີກຈັກບ່ອນ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະເຖິງຈຸດໝາຍປາຍທາງ ໃນຂະນະທີ່ລົດກຳລັງເຄື່ອນຍ້າຍໄປໄດ້ເທື່ອລະແມັດສອງແມັດ ຄະນະພວກເຮົາກໍອິດເມື່ອຍກັບການເດີນທາງເຕັມທີ ຫຼາຍຄົນຜ້ອຍຫຼັບໄປແລ້ວ ບາງຄົນສັບປະຫງົກເປັນຄັ້ງຄາວຕາມຄວາມຖີ່ຂອງຂຸມບົນພື້ນຖະໜົນ ບາງບ່ອນເປັນເຫວສູງ ຫາກວ່າພາດພັ້ງຕົກລົງໄປອາດຈະໃຊ້ເວລາເປັນເດືອນກວ່າຈະເກັບຊາກລົດ ແລະສົບຄົນຂຶ້ນມາໄດ້ ການເດີນທາງແບບນີ້ກໍເໝືອນການອອກຜະຈົນໄພ ຊີວິດເຄິ່ງໜຶ່ງຝາກໄວ້ກັບໂຊເຟີ ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ເຄິ່ງກາງລະຫວ່າງຄວາມເປັນ ແລະຄວາມຕາຍ ເພາະຫາກລົດພາດທ່າເສຍທາງເກີດອຸບັດຕິເຫດຕົກເຫວ ໂອກາດລອດຄົງມີບໍ່ພໍເທົ່າໃດເປີເຊັນ ຈະວ່າໄປແລ້ວ ໃນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງຈອຫ໌ນກັບເຄຊີຍ໌ ຄຳຖາມທີສອງທີ່ພວກເຂົາລົມກັນກໍຄື

ເຈົ້າຢ້ານຕາຍບໍ່?

“ແນ່ນອນ” ຫາກໃຫ້ຜູ້ຂຽນຕອບຄົງໃຊ້ຄຳນີ້ແຫຼະ ບໍ່ມີໃຜທີ່ຢາກຕາຍ ແມ້ແຕ່ຄົນທີ່ເຮັດບຸນທຸກມື້ ແລະໝັ້ນໃຈວ່າມີບຸນຫຼາຍກວ່າບາບກໍຄົງບໍ່ຢາກຕາຍ ເພາະໃນໂລກນີ້ມີຫຼາຍສິ່ງທີ່ເຮົາຢາກເຮັດ ທີ່ຈິງແລ້ວ, ເຮົາຮູ້ເລິກໆໃນໃຈວ່າ ບໍ່ມື້ໃດກໍມື້ໜຶ່ງຈະຕ້ອງຕາຍຢ່າງແນ່ນອນ ວັນເວລາທີ່ຜ່ານໄປ ໂອກາດທີ່ຈະໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງການກໍເຫຼືອນ້ອຍລົງທຸກທີ ນີ້ຄືເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງຢ້ານຕາຍ ເພາະຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຕ້ອງການຢ່າງແທ້ຈິງ ຜູ້ອ່ານໜ້າຈະເຄີຍໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ຖ້າໄດ້ເຮັດສິ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍນອນຕາຍຕາຫຼັບ” ຄຳເວົ້ານີ້ກຳລັງບອກວ່າ ຫາກໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມຕາຍຈະບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ໜ້າຢ້ານກົວອີກຕໍ່ໄປ ແລະຄຳຖາມຂໍ້ສຸດທ້າຍທີ່ພວກເຂົາລົມກັນກໍຄື

ຕອນນີ້ເຈົ້າພໍໃຈກັບຊີວິດແລ້ວຫຼືຍັງ?

“ຖາມໂງ່ໆ ຖ້າຂ້ອຍມີຄວາມສຸກກັບຊີວິດ ຂ້ອຍຄົງບໍ່ຂັບລົດ ແລ້ວຫຼົງທາງມານີ້ດອກ” ຈອຫ໌ນບໍ່ໄດ້ເວົ້າແບບນີ້ ຄວັນສີເທົາເວົ້າເອງ! ຄວາມຈິງຈອຫ໌ນຕອບວ່າ “ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ວ່າມີຊີວິດໄປເພື່ອຫຍັງ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດສິ່ງນັ້ນເທື່ອ ຂ້ອຍກໍຍັງບໍ່ທັນພໍໃຈກັບຊີວິດເທື່ອດອກ” ຜູ້ຂຽນຄິດວ່າ ເຮົາໜ້າຈະໂຍນຄຳຖາມນີ້ໃສ່ຕົນເອງເປັນໄລຍະໆ ເພື່ອກວດສອບຄວາມຮູ້ສຶກຕົນເອງໃນຂະນະນັ້ນວ່າ ເຮົາມີຄວາມພໍໃຈກັບຊີວິດຕອນນີ້ແລ້ວຫຼືຍັງ? ຫາກວ່າຍັງ ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງທີ່ຄິດວ່າເມື່ອໄດ້ເຮັດແລ້ວຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາຮູ້ສຶກດີຂຶ້ນ ບາງຄົນຄືການໄດ້ເຮັດໂຄງການໃດໜຶ່ງໃຫ້ສຳເລັດຕາມໃບສັນຍາ ຫຼືບາງຄົນອາດຈະເປັນການໄດ້ເຮັດລາຍການ (List) ທີ່ຂຽນໄວ້ແຕ່ລະມື້ໃຫ້ສຳເລັດກໍຮູ້ສຶກດີແລ້ວ ຜູ້ຂຽນເຊື່ອວ່າ ຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການເຮັດງານ ຫຼືທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ພາວະໝົດໄຟ (Burnout) ຈະຫາຍໄປ ຫາກວ່າເຮົາໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງທີ່ເຮົາຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງໄປແລ້ວ ຫຼືກຳລັງເຮັດຢູ່ທຸກມື້ ເພາະຖ້າເຮົາກຳລັງເຮັດໃນສິ່ງທີ່ຢາກເຮັດທຸກເມື່ອເຊື່ອວັນ ການເຮັດວຽກນັ້ນຄືການສາກແບດໄປໃນຕົວ

ແຕ່ຖ້າວ່າເຮົາບໍ່ແມ່ນຄົນໂຊກດີເຖິງຂັ້ນໄດ້ເຮັດວຽກທີ່ເຮົາມັກເໝືອນທີ່ກ່າວມາ ຜູ້ຂຽນຄິດວ່າ ການລາງານສາມສີ່ມື້ ແລ້ວນຳຕົນເອງອອກໄປຜະເຊີນກັບສະຖານທີ່ແປກໃໝ່ ຜູ້ຄົນທີ່ແປກໜ້າ ແລະສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮົາບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍໜ້າຈະເປັນທາງເລືອກທີ່ເໝາະສົມ ບາງທີການລາງານໃນຄັ້ງນັ້ນອາດຈະເປັນຈຸດປ່ຽນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຊີວິດກໍເປັນໄດ້ ເມື່ອນຳເອົາຕົນເອງອອກຈາກສະຖານທີ່ທີ່ເຮົາຄຸ້ນເຄີຍແລ້ວ ໂລກມັກຈະໂຍນບົດຮຽນບາງຢ່າງທີ່ສາມາດຊະລ້າງສະໜິມທີ່ເກາະຢູ່ໃນໃຈອອກໄດ້ ແລະການເດີນທາງຂອງຄະນະພວກເຮົາໃນຄັ້ງນີ້ ສ່ວນໜຶ່ງເປັນເພາະເຫດຜົນດຽວກັນນີ້ແຫຼະ

ໄລຍະທາງຈາກສີນາກາຣ໌ຮອດກາຣ໌ກິລ ຍາວປະມານ 200 ກິໂລແມັດ ຖ້າຂັບຕາມຫົນທາງປົກກະຕິຈະໃຊ້ເວລາປະມານສີ່ເຖິງຫ້າຊົ່ວໂມງ ແຕ່ມື້ນີ້ພວກເຮົາໃຊ້ເວລາຕັ້ງສິບສອງຊົ່ວໂມງກວ່າຈະຮອດຈຸດໝາຍ ສາເຫດໜຶ່ງເປັນເພາະສະພາບການສັນຈອນທີ່ບໍ່ຄ່ອຍເອື້ອອຳນວຍ ແລະປັດໄຈອື່ນໆ ແຕ່ຫາກຄິດວ່າ ນີ້ແຫຼະຄືບົດຮຽນໜຶ່ງທີ່ໂລກໂຍນມາໃຫ້ ເມື່ອອອກເດີນທາງຈະມີອຸປະສັກຫຼາຍຢ່າງຕາມມາ ແຕ່ນັ້ນກໍທຽບບໍ່ໄດ້ກັບພາວະໝົດໄຟທີ່ເຮົາຕ້ອງທົນທຸກໃນການຢ່ຳຢູ່ກັບທີ່ ສະພາບແວດລ້ອມເດີມໆ ວົນລູບໄປມາ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ຈິດໃຈຫ່ຽວແຫ້ງໄປເທື່ອລະໜ້ອຍ ທີ່ເຮົາເອີ້ນວ່າ ຕາຍອອກມາຈາກຂ້າງໃນ (Dead inside)

ຄະນະພວກເຮົາມາຮອດເມືອງກາຣ໌ກິລເວລາປະມານແປດໂມງແລງ ກາຣ໌ກິລເປັນເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງພູເຂົາຊື່ວ່າ ຫຸບເຂົາສຸຣຸ ມີແມ່ນ້ຳໄຫຼຜ່ານກາງ ປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊາວມຸດສະລິມ ຮອງລົງມາຄືຮິນດູ ແລະຊາວພຸດ ຕອນທີ່ພວກເຮົາມາຮອດຜູ້ຄົນກຳລັງຍ່າງຂວັກໄຂວ່ໄປມາ ຈັບຈ່າຍຊື້ຂາຍຕ້ອງທ້ອງຖະໜົນ ສຽງແກລົດດັງກີ໊ກໆ ກ໊າກໆ ເມື່ອຜ່ານເຂດວຸ້ນວາຍມາແລ້ວ ກໍທະລຸຮອດທາງໂຄ້ງບ່ອນໜຶ່ງດ້ານຂວາເປັນເນີນພູທີ່ມີບ້ານເຮືອນຂອງປະຊາຊົນ ດ້ານຊາຍເປັນແມ່ນ້ຳມີຮົ້ວກັ້ນລະຫວ່າງທາງກັບແມ່ນ້ຳ ທີ່ຮົ້ວນັ້ນມີເສົາໄຟທີ່ໃຫ້ແສງສະຫວ່າງພໍໃຫ້ຄົນແນມເຫັນຫົນທາງແບບສະຫຼົວໆ ຂະນະນັ້ນ ຂ້ອຍເຫຼືອບໄປເຫັນຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງກຳລັງຍ່າງມາດ້ວຍຄວາມເຊື່ອງຊ້າ ທ່າທາງເໝືອນກຳລັງອິດເມື່ອຍ ແລະສິ້ນຫວັງກັບສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນຊີວິດ ອາຍຄວັນທີ່ພຸ່ງອອກຈາກປາກຂອງລາວບົ່ງບອກວ່າອາກາດຂ້າງນອກນັ້ນເໜັບໜາວພຽງໃດ

ໃນຮອບໜຶ່ງວັນທີ່ຜ່ານມາ ມີໃຜຮູ້ບໍ່ວ່າ ຊີວິດຂອງຜູ້ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ຜ່ານສິ່ງໃດມາແດ່?

ພຣະຂາວພັນນາຣາມ

ທ້າຍລະດູຝົນ, ປີ 2023

ເອກະສານອ້າງອິງ

ເລື່ອງເລົ່າຂອງຈອຫ໌ນ ແລະຄຳຖາມໄດ້ມາຈາກ “The why café” ຄາເຟ່ສຳລັບຄົນຫຼົງທາງ ຂຽນໂດຍ: John Strelexcky

ຂໍຢືມໄທມ໌ແມັກຊີນ (Time Machine) ຂອງໂດເຣມ່ອນແປບໜຶ່ງ ເພື່ອຍ້ອນເວລາກັບໄປ ເລົ່າເຖິງເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນມື້ວານນີ້ເພີ່ມເຕີມ. ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາກຳລັງຊື້ຊິມມືຖືຢູ່ດ້ານນອກສະໜາມບິນເມືອງສີນາກາຣ໌ຢູ່ນັ້ນ ຂ້ອຍເຫຼືອບໄປເຫັນທະຫານໃນຊຸດເຄື່ອງແບບຢືນຖືປືນຍ່າງໄປຍ່າງມາຢູ່ບໍລິເວນອາຄານຫຼັງໜຶ່ງ ແຫງນໜ້າຂຶ້ນເທິງດາດຟ້າ ຮັ່ນແນ…ຢືນຢູ່ຫັ້ນອີກຄົນໜຶ່ງ ຄິດໃນໃຈ ປືນລັ່ນໃສ່ພຣະຊ່ະໜໍ! ພາຍຫຼັງທີ່ພວກເຮົາຂຶ້ນລົດມາແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍສະບາຍດີກັບໂຊເຟີລົດ Hello, how are you? I’m fine. Thank you and you ເປັນຕົ້ນ. ໂຊເຟີລົດຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ນຳພາພວກເຮົາໄປສະຖານທີ່ຕ່າງໆຕະຫຼອດສິບສອງວັນແຫ່ງການເດີນທາງຄັ້ງນີ້. ລາວມີຊື່ວ່າ ອັດຊະຣາບ (Ashraf) ອາຍຸ 65 ປີ ອາຊີບເປັນຄົນຂັບລົດ. ສອງຂ້າງທາງທີ່ພວກເຮົານັ່ງລົດຜ່ານມີທະຫານຢືນຖືປືນຢູ່ເປັນຈຸດໆ ອາຈານຖາມອັດຊະຣາບວ່າ

“ມື້ອື່ນພວກເຮົາຈະສາມາດເດີນທາງໄປເມືອງກາຣ໌ກິລໄດ້ບໍ່?”

(ຖະໜົນຈາກສີນາກາຣ໌ໄປກາຣ໌ກິລຈະປິດເປັນບາງຊ່ວງ ເນື່ອງຈາກວ່າບາງຄັ້ງມີຫິມະເຈື່ອນທັບຫົນທາງ ຫຼືຖະໜົນເປ່ເພ)

“ຂ້ອຍກໍບໍ່ໝັ້ນໃຈຄືກັນ”

ອາຈານຄິດວ່າລາວໜ້າຈະບໍ່ເຂົ້າໃຈຄຳຖາມດີ ກໍເລີຍຖາມຢ້ຳຄຳເດີມອີກເທື່ອໜຶ່ງ ຄຳຕອບຄື “ຂ້ອຍກໍບໍ່ໝັ້ນໃຈຄືກັນ” ນ້ຳສຽງໜັກແໜ້ນກວ່າເກົ່າ. ຮວຍ! ພໍ່ໃຫຍ່ນີ້ຄືເວົ້າແນວນີ້. “ແລ້ວເຮົາຈະເດີນທາງໄປຕາມໂປຣແກຣມທີ່ວາງໄວ້ໄດ້ແນວໃດ ຊັ້ນນາ?” ອາຈານຖາມຕໍ່.

“ບໍ່ຕ້ອງກັງວົນດອກ ມື້ອື່ນກໍຄືມື້ອື່ນ ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຄືວ່າ ຫົນທາງຈະເປີດຫຼືບໍ່. ມື້ອື່ນເຊົ້າ ຂ້ອຍຈະໂທໄປຫາເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ປະຈຳການຢູ່ຕາມຈຸດຕ່າງໆ ຕອນນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງຊິໃຫ້ຄຳຕອບໄດ້”

ໂອເຄ, ແລ້ວແຕ່ໂຊກຊະຕາລະຊັ້ນ!

ຫຼັງຈາກທີ່ສົ່ງພວກເຮົາເຂົ້າທີ່ພັກແລ້ວ ລາວກໍກັບໄປນອນເຮືອນກັບຄອບຄົວຢ່າງສະບາຍອາລົມ ປ່ອຍໃຫ້ພວກເຮົາກັງວົນກັບຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຂອງຄຳເວົ້າທີ່ວ່າ “ຂ້ອຍກໍບໍ່ໝັ້ນໃຈ” ຖ້າວ່າມື້ອື່ນຖະໜົນປິດ ໝາຍຄວາມວ່າ ເຮົາຕ້ອງເສຍເວລາໄປອີກມື້ໜຶ່ງ (ມື້ທຳອິດຄືເຄື່ອງດີເລຍ໌) ຫາກວ່າມື້ຮືກໍຍັງປິດອີກ ແລ້ວຈະເຮັດແນວໃດຕໍ່? ອ່າ..ວ່າຈະບໍ່ຄິດແລ້ວເດ້ ແຕ່ກໍອົດບໍ່ໄດ້ ເຄີຍເປັນບໍ່ ຍິ່ງເຮົາພະຍາຍາມບໍ່ຄິດເຖິງເລື່ອງໃດ ຈິດໃຈເຮົາກັບຍິ່ງຄຸ່ນຄິດຢູ່ກັບເລື່ອງນັ້ນຫຼາຍຂຶ້ນ.

ບາງທີການເດີນທາງພ້ອມກັບແຜນການທີ່ຊັດເຈນ ກໍເຮັດໃຫ້ເຮົາກັງວົນກັບອະນາຄົດໄດ້ບໍ່ໜ້ອຍເລີຍ

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ຄິດເຖິງກົດຂອງຮ໊ອບສະຕັດເຕີຣ໌ (Hofstadter) ທີ່ວ່າ “ພາລະກິດໃດກໍຕາມທີ່ເຈົ້າວາງແຜນໄວ້ວ່າຈະເຮັດ ມັກຈະໃຊ້ເວລາດົນກວ່າເຈົ້າຄາດການໄວ້ສະເໝີ” ເຮົາມັກຈະເຫັນເຫດການແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນກັບໂຄງການໃຫຍ່ໆໃນໂລກ ເຊິ່ງຕົວຢ່າງທີ່ຊັດເຈນຄື ການສ້າງໂອເປຣາ ເຮົ້າສ໌ (Opera House) ທີ່ເມືອງຊິດນີ່ ປະເທດອົດສະຕາລີ ລັດຖະບານຮູ້ດີວ່າ ໂຄງການໃຫຍ່ແບບນີ້ມັກຈະສຳເລັດຊ້າກວ່າປົກກະຕິ ຈຶ່ງວາງແຜນໄວ້ຢ່າງຮອບຄອບ ທັງໆທີ່ເຜື່ອເວລາໄວ້ແລ້ວວ່າ ຈະເຮັດໃຫ້ສຳເລັດພາຍໃນເວລາສີ່ປີ ແຕ່ຄວາມຈິງຄືໃຊ້ເວລາໃນການກໍ່ສ້າງເຖິງສິບສີ່ປີ ໃຊ້ງົບປະມານເກີນກວ່າທີ່ຕັ້ງໄວ້ເຖິງໜຶ່ງພັນສີ່ຮ້ອຍເປີຣ໌ເຊັນ.

ໃນເມື່ອເລື່ອງແບບນີ້ມີໃຫ້ເຮົາເຫັນເປັນປະຈຳ ຈະບໍ່ໃຫ້ເຮົາຄິດກັງວົນໄດ້ແນວໃດເນາະ!

ແຜນການເດີນທາງທີ່ຂຽນໄວ້ຄືສາເຫດໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມກັງວົນຕະຫຼອດເວລາ ກັງວົນວ່າ ຝົນຈະຕົກ ລົດຈະຕິດ ດິນຈະຖະຫຼົ່ມ ລົດຈະເກີດອຸບັດຕິເຫດ ຖະໜົນຈະຂາດ ດິນຈະສະໄລຊ໌ ກັງວົນໄປສາລະພັດຢ່າງ–ເພາະຫາກສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເກີດຂຶ້ນ ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່າເຮົາຈະບໍ່ສາມາດໄປຮອດຈຸດໝາຍປາຍທາງຕາມເວລາທີ່ກຳນົດໄວ້.

ໂອລິເວີຣ໌ ເບີຣ໌ກແມນ ຜູ້ຂຽນໜັງສື “ຊີວິດເຮົາມີພຽງສີ່ພັນສັບດາ” ບອກວ່າ “ບັນຫາຂອງການທຸ້ມເທຈິດໃຈໃຫ້ກັບການວາງແຜນອະນາຄົດຫຼາຍຈົນເກີນໄປຄື ແມ້ບາງຄັ້ງມັນຈະສາມາດປ້ອງກັນຫາຍະນະໄດ້ ແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ມັນມັກຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມວິຕົກກັງວົນຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ” ນັກວາງແຜນທັງຫຼາຍມັກຄິດວ່າ ຕົນເອງສາມາດຄວບຄຸມອະນາຄົດໄດ້ດ້ວຍແຜນການ ແຕ່ຄວາມຈິງຄື ໂລກນີ້ມີສິ່ງຊັບຊ້ອນຫຼາຍກວ່ານັ້ນ ມີຫຼາຍປັດໄຈທີ່ຈະເຂົ້າມາປ່ຽນແຜນຂອງເຮົາໃຫ້ເປັນໄປອີກແບບໜຶ່ງ ຈະໝັ້ນໃຈໄດ້ແນວໃດວ່າ ເຈົ້າຈະບໍ່ຕົກເຄື່ອງບິນ ແມ້ຈະເດີນທາງໄປຮອດສະໜາມກ່ອນເວລາເຖິງສີ່ຫ້າຊົ່ວໂມງ ບາງທີ ເຄື່ອງບິນໃກ້ຈະອອກ ເມຍເຈົ້າອາດຈະປ່ວຍ ລູກອາດຈະເກີດອຸບັດເຫດ ຫຼືຖ້ຽວບິນອາດຈະຖືກຍົກເລີກ–ບໍ່ມີຫຍັງກາຣັນຕີໄດ້ເລີຍ.

ເຮົາຈະສັງເກດເຫັນວ່າ

ມະນຸດສ່ວນຫຼາຍລ້ວນແຕ່ມີຊີວິດເພື່ອວັນຂ້າງໜ້າທັງນັ້ນ ພວກເຮົາໃຊ້ຊີວິດເໝືອນກັບວ່າ ມື້ນີ້ມີຄຸນຄ່າເປັນພຽງຮາກຖານຂອງສິ່ງອື່ນເທົ່ານັ້ນ ພວກເຮົາໄດ້ຮັບການສັ່ງສອນໃຫ້ຕັ້ງໃຈຮຽນໜັງສື ຈະໄດ້ມີງານດີໆເຮັດ ຫຼືຈະໄດ້ເປັນເຈົ້າເປັນນາຍໃນອະນາຄົດ ອົດອອມເງິນໃນມື້ນີ້ ເພື່ອອະນາຄົດທີ່ດີໃນວັນໜ້າ. ພໍ່ແມ່ ແລະ ຄົນອ້ອມຂ້າງລ້ວນບອກສອນເຮົາໃຫ້ມອງເຫັນອະນາຄົດວ່າເປັນສິ່ງສຳຄັນ ໂດຍລືມຄິດໄປວ່າ ຊີວິດໃນມື້ນີ້ກໍຄືຊີວິດເຊັ່ນກັນ ໂອລິເວີຣ໌ ເບີຣ໌ກແມນ ບອກວ່າ “ຄົນທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນລະບົບເສດຖະກິດແບບທຶນນິຍົມ ມັກປະພຶດຕົນເໝືອນກັບວ່າ ຊີວິດທີ່ມີຢູ່ໃນປັດຈຸບັນເປັນພຽງພາຫະນະທີ່ມີໄວ້ເພື່ອເດີນໄປສູ່ພາວະທີ່ມີຄວາມສຸກໃນອະນາຄົດ ຜົນທີ່ຕາມມາກໍຄື ວັນເວລາໃນແຕ່ລະມື້ຂອງພວກເຂົາຄ່ອຍໆຫຼຸດທອນຄວາມໝາຍລົງ ແມ້ວ່າຕົວເລກໃນບັນຊີຂອງພວກເຂົາຈະເພີ່ມຂຶ້ນກໍຕາມ”  ການໃຊ້ຊີວິດທີ່ຄອຍກັງວົນເຖິງແຕ່ອະນາຄົດຫຼາຍຈົນເກີນໄປ ບາງທີ ກໍເຮັດໃຫ້ສິ່ງຕ່າງໆທີ່ເຮົາປະສົບຢູ່ໃນປັດຈຸບັນມີຄວາມໝາຍນ້ອຍລົງ ເຮົາຈະໝັ້ນໃຈໄດ້ແນວໃດວ່າ ຈະໄດ້ສຳຜັດກັບຄຸນຄ່າທີ່ແທ້ຈິງໃນອະນາຄົດຕາມທີ່ເຮົາວາດຝັນໄວ້ ບາງທີ ອະນາຄົດທີ່ວ່ານັ້ນອາດຈະບໍ່ມີຈິງກໍເປັນໄດ້.

ເຮົາເວົ້າໄດ້ບໍ່ວ່າ “ທຸກການກະທຳຄວນເປັນລາງວັນໃນຕົວມັນເອງ”

ອະລັນ ວັດຕ໌ (Alan Watts) ນັກປັດຊະຍາຊາວອັງກິດເຄີຍກ່າວເຖິງລະບົບການສຶກສາວ່າ “ຕອນຍັງນ້ອຍເຮົາຖືກສົ່ງໄປເນີຣ໌ດເຊີຣີ່ (Nursery School) ເພື່ອກຽມຄວາມພ້ອມສຳລັບການເປັນນັກຮຽນອະນຸບານ ຈາກນັ້ນ ກໍເຂົ້າຮຽນ ປ.1 ປ.2 ປ.3…ແລ້ວພໍເຮົາຂຶ້ນຊັ້ນມັດທະຍົມ ເຂົາກໍບອກວ່ານີ້ຄືການກະກຽມສຳລັບເຂົ້າມະຫາວິທະຍາລັຍ ພໍເຂົ້າມະຫາວິທະຍາລັຍແລ້ວ ກໍບອກໃຫ້ເຮົາກຽມພ້ອມສຳລັບໂລກແຫ່ງການເຮັດງານ ມະນຸດເໝືອນກັບລາທີ່ມີໄມ້ຍື່ນອອກມາຈາກປອກຄໍ ປາຍໄມ້ມີແຄລ໋ອດຫ້ອຍຕ່ອງແຕ່ງໃຫ້ມັນໄລ່ງັບຢູ່ເລື້ອຍໄປ ມັນບໍ່ເຄີຍຢູ່ບ່ອນນີ້ ແລະບໍ່ເຄີຍໄປຮອດບ່ອນນັ້ນ ຊ່າງໄຮ້ເຊິ່ງຊີວິດຊີວາຢ່າງແທ້ຈິງ” ພວກເຮົາໄຂວ່ຄວ້າຫາແຕ່ອະນາຄົດຕະຫຼອດເວລາ ເມື່ອທຸກຢ່າງບໍ່ເປັນໄປຕາມແຜນການ ເຮົາກໍເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນກັງວົນໃຈໄດ້ງ່າຍໆ ເປັນໄປໄດ້ວ່າ ສິ່ງທີ່ພວກເຮົາກັງວົນຢູ່ໃນຕອນນີ້ຄື ຜົນກະທົບທີ່ເກີດຈາກລະບົບສັງຄົມທີ່ເຮົາຢູ່ (ລະບົບທຶນນິຍົມ ແລະລະບົບການຮຽນທີ່ພວກເຮົາໄດ້ຮັບມາ) ຫຼືຜູ້ອ່ານຄິດວ່າແນວໃດ?

ຕື່ນເຊົ້າມື້ຕໍ່ມາ ພາຍຫຼັງທຳທຸລະສ່ວນຕົວຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ຄະນະພວກເຮົາຈຶ່ງພາກັນລາກກະເປົ໋າລົງມາທີ່ໜ້າຄາວເຕີຣ໌ (ຈັກຊິໄດ້ເດີນທາງຕໍ່ຫຼືບໍ່ “ບໍ່ຮູ້” ແຕ່ກຽມໄວ້ກ່ອນ) ເວລາປະມານຫົກໂມງເຊົ້າ ພວກເຮົາຍ່າງອອກໄປຫາຮ້ານຊາ (ອິນເດຍເອີ້ນວ່າ ມາຊາລາ ຈາຍ) ຖະໜົນໃນເມືອງສີນາກາຣ໌ຍາມນີ້ຂ້ອນຂ້າງວ່າງເປົ່າ ເໝືອນມີພຽງພວກເຮົາກັບໝາຈອນຈັດສາມສີ່ຕົວເທົ່ານັ້ນທີ່ເຄື່ອນໄຫວໄປມາ ຊາວເມືອງຍັງບໍ່ທັນຕື່ນນອນ ຍ່າງອອກມາຈາກໂຮງແຮມປະມານຮ້ອຍແມັດກໍເຫັນຮ້ານນ້ຳຊາ ເມື່ອກ້າວຂາເຂົ້າໄປຮູ້ສຶກໄດ້ທັນທີເລີຍວ່າ ອ່າ..ອາກາດອຸ່ນຂຶ້ນເປັນກອງເລີຍ. ພາຍໃນຮ້ານມີຄົນນັ່ງຢູ່ຫັ້ນກ່ອນແລ້ວສາມສີ່ຄົນ ອາຍຄວັນທີ່ເກີດຈາກຈອກນ້ຳຊາລອຍຄຸ້ງອົບອວນໄປທົ່ວຫ້ອງ ແສງທີ່ສາດສ່ອງເຂົ້າມາຜ່ານທາງປ່ອງຢ້ຽມ ເຮັດໃຫ້ບັນຍາກາດພາຍໃນຮ້ານຄລາສສິກໄປອີກແບບໜຶ່ງ ພະນັກງານຍ່າງກັບໄປກັບມາເພື່ອເຊີຣ໌ບອາຫານ ແລະນ້ຳຊາແກ່ພວກເຮົາ

ສຳລັບອາຫານເຊົ້າມື້ນີ້ ມີສາມຢ່າງຄື ໜຶ່ງ-ປາຣະຖາ (Paratha) ເປັນອາຫານຊະນິດໜຶ່ງທີ່ເຮັດດ້ວຍແປ້ງທາເກືອກັບນ້ຳມັນມີເຄື່ອງເທດຜະສົມຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ ເຮັດເປັນແຜ່ນບາງໆເໝືອນເຂົ້າຫູຊ້າງບ້ານເຮົາ ແລ້ວນຳໄປຂາງໄຟໃຫ້ສຸກ ສອງ-ດານ (Dal) ເປັນແກງຊະນິດໜຶ່ງທີ່ເຮັດຈາກໝາກຖົ່ວ ຂີ້ມິ້ນ ແລະເຄື່ອງເທດ ສາມ-ຊາອິນເດຍ (Masala jai) ຄືຊານົມທີ່ຜະສົມກັບເຄື່ອງເທດ ເມື່ອສັ່ງມາເສັດຊັບຮຽບຮ້ອຍກໍລົງມືທັນທີ ກິນໄປໄດ້ສອງສາມຄຳ ອາຈານຄືຊິຮູ້ວ່າອາຫານບໍ່ຄ່ອຍຖືກປາກພວກເຮົາປານໃດ ກໍເລີຍເວົ້າຂຶ້ນວ່າ ກິນລົງໄປໂລດ ບໍ່ຕ້ອງຖາມຫາຄວາມແຊບ ຄິດສາວ່າ ກິນເພື່ອໃຫ້ຮ່າງກາຍມີພະລັງງານກໍພໍ. ແມ້ວ່າຫຼາຍຄົນຈະບໍ່ສະແດງອາການ ແຕ່ສີໜ້າແຕ່ລະຄົນມີມະຕິເປັນເອກະສັນເລີຍວ່າ “ບໍ່ແຊບ” ໂດຍສະເພາະດານ ເມື່ອກິນເຂົ້າໄປແລ້ວບອກໄດ້ຄຳດຽວເລີຍວ່າ “ລ່ຽນ” ຮູ້ສຶກພະອຶດພະອົມ ຈະຄາຍຖິ້ມກະເສຍດາຍເງິນ ຈະກືນລົງໄປ ຮ່າງກາຍກໍບໍ່ຄ່ອຍ welcome ປານໃດ

ຄົນອື່ນຍັງພໍໄຫວ ແຕ່ຄວັນສີເທົາເລີ່ມບໍ່ໄຫວແລ້ວ

ຮູ້ໄດ້ແນວໃດວ່າຊິບໍ່ໄຫວ ເພາະຖິ້ມຫຼັກຖານໄວ້ເຕັມຈານເລີຍ ປາຣະຖາໝົດໄປບໍ່ພໍເຄິ່ງ ຄິດໃນໃຈ ຊວຍລະງານນິ! ອາຈານກໍຢໍ້າອີກວ່າ ເອົາໃຫ້ໝົດໃດ໋ ເສຍດາຍເງິນ. ເວົ້າເຖິງຂະໜາດນີ້ແລ້ວ ກໍຕ້ອງສະແດງຄວາມຮັບຜິດຊອບດ້ວຍການກິນໃຫ້ໝົດ. ບາງຄົນອາດຈະຄິດວ່າ ຄືບໍ່ແບ່ງໃຫ້ຄົນອື່ນຊັ້ນ? ຢ່າຄິດແບ່ງເລີຍ ເພາະຕອນນີ້ຄືຊິບໍ່ມີໃຜຮັບນ້ຳໃຈຈາກກັນດອກ. ຂ້ອຍປະເມີນແລ້ວວ່າ ຈັ່ງໃດກໍກິນບໍ່ໝົດແນ່ນອນ ແຕ່ກໍຕ້ອງຮັບຜິດຊອບໃນສ່ວນຂອງຕົນເອງ

 “ຫໍ່” ຄຳສັ້ນໆ ທີ່ຊ່ວຍກອບກູ້ສະຖານະການ.

ພວກເຮົາຍ່າງອອກຈາກຮ້ານຊາພ້ອມກັບທ້ອງໄສ້ທີ່ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບອາຫານເຊົ້າແບບນີ້ ແຕ່ກໍຍັງດີກວ່າບໍ່ມີຫຍັງໃຫ້ກະເພາະຍ່ອຍໃນຍາມທີ່ມັນຮ້ອງຖາມຫາ. ຄວາມຈິງແລ້ວ, ເມື່ອອອກເດີນທາງຫົວໃຈເຮົາຈະເປີດກວ້າງກວ່າເກົ່າ ເພື່ອໂອບກອດເອົາທຸກສິ່ງທີ່ລະຫວ່າງທາງຢິບຍື່ນໃຫ້ ທັນທີທີ່ກ້າວຂາອອກຈາກເຮືອນຫຼືສະຖານທີ່ຄຸ້ນເຄີຍ ເຮົາມັກເຜື່ອໃຈໄວ້ເຈີກັບສະຖານະການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດສະເໝີ ໂດຍສະເພາະການເດີນທາງໃນອິນເດຍພາກເໜືອ ທຸກກ້າວຍ່າງຄືການຜະຈົນໄພ ແຕ່ກໍເພາະສິ່ງນີ້ແຫຼະທີ່ເຮັດໃຫ້ການເດີນທາງມີຊີວິດຊີວາ. ພວກເຮົາຍ່າງກັບມາຮອດໜ້າໂຮງແຮມເຫັນອັດຊະຣາບຈອດລົດລໍຖ້າຢູ່ຫັ້ນແລ້ວ ພໍແຕ່ເຫັນລົດ ຄວາມກັງວົນເກົ່າກໍເລີ່ມຜຸດຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ຄວາມກັງວົນເດີມໆມັກເກີດຂຶ້ນ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈທີ່ສາມາດເຊື່ອມໂຍງໄປຫາຄວາມກັງວົນນັ້ນອີກຄັ້ງ ແມ້ບາງເລື່ອງເຮົາອາດຈະລືມມັນໄປແລ້ວກໍຕາມ ຕອນນີ້ ເໝືອນກັບວ່າຄວາມຜິດຫວັງກັບຄວາມສົມຫວັງ ເປັນສອງສິ່ງທີ່ມີພຽງເສັ້ນບາງໆຂວາງກັ້ນໄວ້ເທົ່ານັ້ນ ຈະໄດ້ເດີນທາງຕໍ່ຫຼືຈະຕ້ອງລໍຖ້າອີກໜຶ່ງມື້ ຂຶ້ນກັບວ່າອັດຊະຣາບຈະໃຫ້ຄຳຕອບແນວໃດ.

ເບິ່ງຄືວ່າ ຄວາມກັງວົນຂອງພວກເຮົາໃນຄັ້ງນີ້ມີສາເຫດມາຈາກການຂຽນແຜນການເດີນທາງທີ່ແນ່ນອນວ່າ ມື້ນີ້ຕ້ອງໄປບ່ອນນັ້ນ ມື້ອື່ນຕ້ອງໄປໃຫ້ເຖິງອີກທີ່ໜຶ່ງ ການເວົ້າແບບນີ້ບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າ ການເດີນທາງບໍ່ຄວນມີແຜນການ ຂ້ອຍຄິດວ່າ ແຜນການຈຳເປັນຈະຕ້ອງມີ ແຕ່ເປັນແຜນການທີ່ສາມາດຢືດຢຸ່ນໄດ້ (Flexibility) ຕາມສະຖານະການ. ການຟິກ (fix) ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໄວ້ໂດຍບໍ່ສາມາດໂອນອ່ອນຜ່ອນຕາມໄດ້ເລີຍນັ້ນ ຄືສາເຫດທີ່ແທ້ຈິງຂອງຄວາມກັງວົນ. ຄວາມຈິງ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ແຜນການເດີນທາງດອກທີ່ຫາກຟິກໄວ້ແລ້ວກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມກັງວົນຕາມມາ ແຕ່ຄືທຸກຢ່າງໃນຊີວິດ ວັດທະນະທຳ ຄວາມເຊື່ອ ສາສະໜາ ການສຶກສາ ການເມືອງເປັນຕົ້ນ. ຫາກເຮົາຍຶດຖືສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຈົນບໍ່ເຫຼືອພື້ນທີ່ໄວ້ໃຫ້ສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງເລີຍ–ນັ້ນຄືທີ່ມາຂອງຄວາມກັງວົນ ສັບສົນ ແລະທຸກໃຈທີ່ແທ້ຈິງ.

ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຄວາມກັງວົນຈະຫາຍໄປເມື່ອເຮົາໄດ້ຄຳຕອບທີ່ຊັດເຈນ (ບໍ່ວ່າຄຳຕອບນັ້ນຈະເປັນໄປຕາມທີ່ເຮົາຫວັງຫຼືບໍ່ກໍຕາມ) ຄຳສອນທາງພຸດທະສາສະໜາບອກວ່າ ຄວາມຄິດເໝືອນນ້ຳໃນໜອງຍິ່ງກວນກໍຍິ່ງຂຸ່ນ ຂະນະທີ່ເຮົາວິຕົກກັງວົນຄືພາວະທີ່ຈິດໃຈກຳລັງຂຸ່ນມົວ ຍິ່ງຂຸ່ນເຮົາຍິ່ງມີໂອກາດທຸກໃຈຫຼາຍຂຶ້ນ ສະນັ້ນ ພຣະຈຶ່ງຢ້ຳເຕືອນຢູ່ສະເໝີວ່າ ຈົ່ງມີສະຕິຢູ່ກັບປັດຈຸບັນ ໂອບກອດທຸກຊ່ວງເວລາຂອງຊີວິດໄວ້ ຊຶມຊັບເອົາເຫດການທີ່ກຳລັງເກີດຂຶ້ນເໝືອນກັບວ່າມັນຈະເກີດຂຶ້ນມາພຽງຄັ້ງດຽວ ທຸກຊ່ວງເວລາລ້ວນມີຄຸນຄ່າໃນຕົວມັນເອງ ສະນັ້ນ ຢ່າວິຕົກກັງວົນເຖິງອະນາຄົດຫຼາຍຈົນເກີນໄປ ເພາະແນວໃດໆ ມື້ອື່ນກໍຈະມີສິ່ງໃຫ້ວິຕົກກັງວົນໃນຕົວມັນເອງຢູ່ແລ້ວ. ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາກຳລັງກ້າວຍ່າງໄປຫາອັດຊະຣາບ ຂ້ອຍເຫຼືອບໄປເຫັນກະເປົ໋າເດີນທາງທີ່ຈັດວາງໄວ້ຢ່າງເປັນລະບຽບຢູ່ເທິງຫຼັງຄາລົດ–ນັ້ນຄືເຄື່ອງໝາຍທີ່ບົ່ງບອກວ່າ “ມື້ນີ້ຖະໜົນເປີດ”

ພຣະຂາວພັນນາຣາມ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ

20 ກໍລະກົດ 2023

ເອກະສານອ້າງອິງ:

ຊີວິດເຮົາມີພຽງສີ່ພັນສັບປະດາ Four Thousand Weeks: Time Management for Mortals

Oliver Burkeman      ຂຽນ

ວາດຝັນ ຄຸນາວົງ           ແປ

ສຳນັກພິມອະມະຣິນຮາວທູ

ເຫັນຄື່ນທະເລຊັດກະທົບຝັ່ງແລ້ວແຕກເປັນຟອງຝອຍ ລະລອກແລ້ວລະລອກເລົ່າ ບາງຄື່ນກະທົບໃສ່ກັບໂງ່ນຫີນຢ່າງຈັງຈົນນ້ຳຟົ້ງກະຈາຍ ແລ້ວໄຫຼລົງສູ່ທະເລອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ປູທະເລແລ່ນຫຼິ້ນໄປມາທ່າມກາງເມັດນ້ຳທີ່ຟົ້ງຂຶ້ນເທິງກ້ອນຫີນ ເໝືອນເດັກນ້ອຍກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນທ່າມກາງສາຍຝົນ.

ເຫັນແລ້ວ, ນຶກເຖິງວິຊາໜຶ່ງທີ່ເຄີຍຮຽນໃນສະໄໝມັດທະຍົມ ທີ່ກ່າວວ່າ ໃນໂລກນີ້ປະກອບດ້ວຍສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ. ທະເລ ແລະ ໂລກທີ່ເຮົາອາໄສຢູ່ນີ້ຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມທີສອງຄື ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ ເຊິ່ງເປັນສະຖານທີ່ອາໄສຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍ.

ຄຳຖາມຄື ໂລກເຮົາມີຖານະເປັນພຽງສະຖານທີ່ອາໄສຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນຫວາ? ຫຼືມີຖານະເປັນຫຼາຍກວ່ານັ້ນ?

ຕອນນີ້ ຂ້ອຍກຳລັງນັ່ງຢູ່ເທິງໂງ່ນຫີນໃນເກາະແຫ່ງໜຶ່ງທ່າມກາງທະເລອັນດາມັນ ພວກເຮົາທັງໝົດຫົກຊີວິດຮ່ວມກັນເດີນທາງມາຈາກຈັງຫວັດຂອນແກ່ນດ້ວຍໄລຍະທາງໄປກັບເກືອບສາມພັນກິໂລແມັດ ໂດຍມີຈຸດໝາຍສຸດທ້າຍຂອງທຣິບຄືສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ ສຳນັກສົງເກາະແກ້ວ ຈັງຫວັດພູເກັດ.

ການມາທະເລຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກວ່າມີຄວາມໃກ້ຊິດກັບທະເລຫຼາຍຂຶ້ນ ອາດຈະເປັນເພາະບັນຍາກາດ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກແບບນັ້ນ. ຈະວ່າໄປແລ້ວ ການນັ່ງເບິ່ງຄື່ນທະເລໂດຍປ່ອຍໃຈໃຫ້ລ່ອງລອຍໄປກັບແຮງລົມ ແລະ ກຽວຄື່ນ ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກໄປຕ່າງໆນານາ ບາງຊ່ວງຮູ້ສຶກວ່າ ທະເລຄືສິ່ງມີຊີວິດຊະນິດໜຶ່ງທີ່ມີວິຖີຊີວິດເປັນຂອງຕົນເອງ ບາງຄັ້ງມັນເຄື່ອນໄຫວຈົນເປັນຕາຢ້ານ ບາງຄັ້ງຢຸດນິ້ງ ແລະ ງຽບສະຫງົບຈົນໜ້າເກງຂາມ ບາງຄັ້ງສົ່ງສຽງກັງວານເໝືອນໄປໂກດແຄ້ນຄົນໃດຄົນໜຶ່ງມາ.

ຄົນຂັບເຮືອເລົ່າໃຫ້ຟັງວ່າ ນ້ຳທະເລມີຈັງຫວະການຂຶ້ນລົງຂອງມັນໃນແຕ່ລະມື້ ຫາກວ່າເຮົາມາຜິດຈັງຫວະ ບາງທີອາດຈະຕິດໃນເກາະແຫ່ງນີ້ເປັນເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ຕາມປົກກະຕິ ນ້ຳທະເລບໍລິເວນນີ້ຈະເລີ່ມຫຼຸດລົງໃນຊ່ວງເວລາປະມານບ່າຍສອງເຖິງບ່າຍສາມໂມງ ຫາກຫຼຸດລົງຫຼາຍ ເຮືອຈະບໍ່ສາມາດແລ່ນອອກຈາກຝັ່ງໄປໄດ້.

ສະນັ້ນ ຄົນທີ່ຈະໄປເກາະແຫ່ງນີ້ຕ້ອງອອກໄປຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າ ແລ້ວຟ້າວກັບອອກມາກ່ອນບ່າຍສາມ ເພາະຫາກຊ້າໄປກວ່ານັ້ນ ຕ້ອງລໍກັບໃນເຊົ້າຂອງມື້ຕໍ່ມາ ເຈົ້າຄິດຄືຂ້ອຍບໍ່ວ່າ ທະເລໜ້າຈະມີກົນໄກການເຮັດວຽກໃນຕົວຂອງມັນເອງ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດດຳລົງຢູ່ໃນໂລກນີ້ຕໍ່ໄປ.

ເວົ້າເຖິງເລື່ອງນີ້ ນຶກເຖິງທິດສະດີຂອງ ເຈມສ໌ ເລີພລ໊ອກ (James Lovelock) ນັກວິທະຍາສາດຊາວອັງກິດ ທີ່ບອກວ່າ ໂລກສາມາດຈັດການຕົວມັນເອງໃຫ້ມີພາວະສົມດຸນລະຫວ່າງສານຕ່າງໆໃນໂລກໄດ້ ຄ້າຍຄືກັບລະບົບຈັດການໃນຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດ.

ທິດສະດີນີ້ເກີດຂຶ້ນຈາກການສຶກສາປຽບທຽບຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບອົງປະກອບທາງເຄມີຂອງຊັ້ນບັນຍາກາດລະຫວ່າງໂລກກັບດາວອັງຄານ ຈາກການສຶກສານັ້ນພົບວ່າ:

ດາວອັງຄານບໍ່ມີສິ່ງທີ່ມີຊີວິດຊະນິດໃດອາໄສຢູ່ເລີຍ ສານເຄມີຕ່າງໆ ໃນນັ້ນກໍບໍ່ມີການທຳປະຕິກິລິຍາຕໍ່ກັນ ເພາະມັນມີມີພາວະສົມດຸນທາງເຄມີແລ້ວ ມັນຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ແບບນັ້ນມາເປັນເວລາດົນນານ ໂດຍບໍ່ມີການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານປະຕິກິລິຍາເຄມີໃດໆເລີຍ.

ມີຄົນປຽບທຽບວ່າ ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງດາວອັງຄານປຽບເໝືອນງານປາຣ໌ຕີ້ທີ່ຜູ້ຄົນດື່ມກິນຈົນເມົາມາຍ ແລະ ຫຼິ້ນຈົນເມື່ອຍລ້າ ແລ້ວພາກັນນອນຂາກ່າຍຄໍກັນແອ໊ງແມ໊ງ ໝົດເຫື່ອແຮງທີ່ຈະຂັບເຄື່ອນງານລ້ຽງໃຫ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປ ງານລ້ຽງຈຶ່ງສະຫງົບ ແລະ ງຽບເຫງົາ ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກທີ່ມີການທຳປະຕິກິລິຍາທາງເຄມີກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ສິ່ງມີຊີວິດໃນໂລກດູດຊຶມເອົາກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆມານຳໃຊ້ຕະຫຼອດເວລາ ພືດ ແລະ ຕົ້ນໄມ້ກໍຜະລິດອົກຊີແຊນອອກມາເລື້ອຍໆ ກຸ່ມກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆກໍທຳປະຕິກິລິຍາຕໍ່ກັນເອງຢ່າງຄຶກຄັກ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າໂລກບໍ່ຢຸດນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ ແລະ ບໍ່ມີພາວະສົມດຸນທາງເຄມີເລີຍ.

ດ້ວຍເຫດນີ້, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກເປັນລະບົບເປີດຄື ມີການຖ່າຍເທສະສານ ແລະ ພະລັງງານກັບລະບົບອື່ນຕະຫຼອດເວລາ ປຽບເໝືອນງານລ້ຽງທີ່ຜູ້ຄົນກຳລັງສະໜຸກສະໜານເຕັມທີ່ ດື່ມກິນ ແລ່ນຫຼິ້ນ ເຕັ້ນຄະໂຍກໂຄກຄອນ ເໝືອນປາຖືກນ້ຳຮ້ອນແລ້ວດິ້ນແດ່ວໆ ຄູບາກະເວົ້າເກີນໄປ!

ຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງດາວເຄາະທີ່ມີຊື່ວ່າ “ໂລກ” ແຕກຕ່າງຈາກຊັ້ນບັນຍາກາດດາວອັງຄານເຖິງພຽງນີ້ແຫຼະ. ທີ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເພາະໂລກມີສິ່ງມີທີ່ຊີວິດອາໄສຢູ່ ແລະ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ກໍທຳໜ້າທີ່ຂັບເຄື່ອນໂລກໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍການຜະລິດ ແລະ ດູດຊຶມເອົາກ໊າດຕ່າງໆ ມາໃຊ້ ໂລກນີ້ຈຶ່ງຄົງຄວາມສົມດູນໄວ້ໄດ້. ນອກຈກນີ້ ສິ່ງມີຊີວິດໃນໂລກຍັງທຳໜ້າທີ່ຄວບຄຸມປະລິມານຂອງກ໊າດເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ຢູ່ໃນປະລິມານທີ່ເໝາະສົມ ທີ່ເອື້ອຕໍ່ການດຳລົງຢູ່ຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອີກດ້ວຍ.

ເລີພລ໊ອກຄົ້ນພົບຂໍ້ເທັດຈິງອີກຢ່າງໜຶ່ງທີ່ໜ້າອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນັ້ນຄື ສັດສ່ວນຂອງອົກຊີແຊນໃນຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກ ຄົງທີ່ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ສິ່ງມີຊີວິດສາມາດຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດສາມຮ້ອຍລ້ານປີທີ່ຜ່ານມາ ຄຳຖາມຄື ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ໂລກສາມາດປັບຄວາມສົມດູນໃຫ້ຄົງທີ່ຢູ່ໄດ້ແບບນັ້ນເລື້ອຍມາ ທັງໆທີ່ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກປ່ຽນແປງໄປແທບທຸກວິນາທີ. ເປັນໄປໄດ້ບໍ່ວ່າ ທີ່ເປັນແບບນັ້ນ ເພາະດາວເຄາະດວງນີ້ກໍເປັນສິ່ງໜຶ່ງທີ່ມີຊີວິດເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍ.

ເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ເຮົາສາມາດກ່າວໄດ້ບໍ່ວ່າ ໂລກກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ທະເລກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ແຜ່ນດິນກໍມີຊີວິດໃນແບບຂອງມັນເອງ ຫຼື ທຸກຢ່າງໃນໂລກນີ້ມີຊີວິດເປັນຂອງຕົນເອງ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຈຳແນກວ່າ ນີ້ຄືສິ່ງມີຊີວິດ ນັ່ນຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຊີວິດ ເພາະແທ້ທີ່ຈິງແລ້ວ ທຸກຢ່າງມີຊີວິດ ແລະ ລະບົບການຄວບຄຸມໃນແບບຂອງຕົນເອງ.

ທິດສະດີທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນັ້ນ ມີຊື່ວ່າ Gaia (ອ່ານວ່າ “ກາຍ່າ” ບໍ່ແມ່ນ “ໄກອາ”) ຫາກອ່ານຊ້າໆອາດຈະອອກສຽງເປັນ ໄກອາ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວເຂົາໃຫ້ອ່ານອອກສຽງໄວໆ ສຽງສຸດທ້າຍທີ່ເຮົາໄດ້ຈຶ່ງເປັນ “ກາຍ່າ” (Gaia Theory).

ຊາວເກຣັກບູຮານ ມີຄວາມເຊື່ອວ່າໂລກນີ້ມີທຳມະຊາດຢ່າງໜຶ່ງເຊິ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ຊີວິດ ຄວບຄຸມ ດູແລ ແລະ ຫຼໍ່ລ້ຽງສັບພະສິ່ງໃຫ້ດຳເນີນໄປຕາມທາງທີ່ຄວນຈະເປັນ ພວກເຂົາເອີ້ນສິ່ງນັ້ນວ່າ ກາຍ່າ ຫຼື ຈິດວິນຍານຂອງໂລກ.

ຫາກປຽບທຽບກັບວັດທະນະທຳຕາເວັນອອກ ຜູ້ທີ່ທຳໜ້າທີ່ແບບນີ້ໄດ້ກໍຄື ແມ່ທໍລະນີນັ້ນເອງ ເຮົາເຊື່ອວ່າແມ່ທໍລະນີຄືມານດາແຫ່ງແຜ່ນດິນ ເປັນທີ່ກໍ່ກຳເນີດ ດູແລ ແລະ ຫຼໍ່ລ້ຽງສັບພະສິ່ງໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມອຸດົມສົມບູນ ໃນແງ່ທີ່ວ່າທຸກສິ່ງເກີດມາຈາກດິນ ໃນຄວາມເຊື່ອທາງພຣະພຸດທະສາສະໜາບອກວ່າ ເພາະມີແມ່ທໍລະນີ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຈົ້າຊາຍສິດທັດຖະສາມາດເອົາຊະນະພະຍາມານໄດ້ໃນວັນຕັດສະຮູ້ເປັນພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ນີ້ຄືລະບົບກາຍ່າ ຫຼື ແມ່ທໍລະນີ ຫຼື ຈິດວິນຍານຂອງໂລກໃນຮູບແບບຂອງຄວາມເຊື່ອ.

ແລ້ວຄຳວ່າ “ກາຍ່າ” ກາຍມາເປັນຊື່ທິດສະດີທາງວິທະຍາສາດໄດ້ແນວໃດ?

ຄວາມຈິງຊື່ນີ້ ເລີພລ໊ອກບໍ່ໄດ້ຕັ້ງເອງ ແຕ່ເປັນນັກຟີສິກຄົນໜຶ່ງທີ່ມີຊື່ວ່າ ວິລລ່ຽມ ໂກລດິງ ເປັນຄົນແນະນຳວ່າ ເຮ! ທິດສະດີຂອງຍູຄວນໃຫ້ຊື່ວ່າ “ກາຍ່າ” ເພາະມີການອະທິບາຍສິ່ງຕ່າງໆ ວ່າມີຄວາມກ່ຽວໂຍງເຖິງກັນແລະກັນເໝືອນຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວເກຣັກບູຮານ ເລີພລ໊ອກ ຈຶ່ງຕອບກັບໄປວ່າ Yes ຕາມນັ້ນເລີຍ.

ທິດສະດີກາຍ່າ (Gaia Theory) ເປັນທິດສະດີທີ່ອະທິບາຍລະບົບການຄວບຄຸມຕົນເອງຂອງໂລກ ເຊິ່ງໃນເບື້ອງຕົ້ນທິດສະດີນີ້ ເລີພລ໊ອກເອງກໍບໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດ້ແຈ່ມແຈ້ງວ່າ ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກມີຄວາມສຳພັນກັນແນວໃດ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໂລກມີຄວາມສາມາດໃນການຈັດການຕົວມັນເອງໄດ້ແບບນີ້ ຮູ້ພຽງວ່າ ສິ່ງຕ່າງໆໃນໂລກຕ້ອງມີການກ່ຽວໂຍງລະຫວ່າງກັນບໍ່ທາງໃດກໍທາງໜຶ່ງ. ຕໍ່ມາ ມີນັກຈຸລະຊີວະວິທະຍາຄົນທີ່ສົນໃຈສຶກສາເລື່ອງ “ການຜະລິດ ແລະ ດູດຊຶມກ໊າດຊະນິດຕ່າງໆຂອງສິ່ງມີຊີວິດ” ນາງມີຊື່ວ່າ ລິນນ໌ ມາຣ໌ກູລິສ (Lynn Margulis).

ເມື່ອນັກວິທະຍາສາດທີ່ມີຄວາມຊ່ຽວຊານຄົນລະດ້ານມາພົບກັນ (ເລີພລ໊ອກຊ່ຽວຊານດ້ານເຄມີ ມາຣ໌ກູລິສຊ່ຽວຊານດ້ານຊີວະວິທະຍາ) ການອະທິບາຍເລື່ອງລະບົບຄວບຄຸມຕົນເອງຂອງໂລກຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ດັ່ງນີ້:

ການປະທຸຂຶ້ນຂອງພູເຂົາໄຟຕ່າງໆໃນໂລກ ເຮັດໃຫ້ຊັ້ນບັນຍາກາດໂລກມີປະລິມານຂອງກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີເພີ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ ຈົນເຮັດໃຫ້ເກີດພາວະເຮືອນແກ້ວ ເຊິ່ງເປັນສາເຫດຫຼັກເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ ລະບົບກາຍ່າຈຶ່ງຕ້ອງສ້າງກົນໄກການຫຼຸດປະລິມານກາກບອນດີອົກຊີໃຫ້ຢູ່ໃນພາວະທີ່ເອື້ອຕໍ່ສິ່ງມີຊີວິດ ເຊິ່ງກົນໄກດັ່ງກ່າວສາມາດອະທິບາຍຜ່ານຂະບວນການພຸພັງ ແລະ ຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນ.

ໃນຂະບວນການຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນນັ້ນ, ຫີນ ແລະ ນ້ຳຝົນ ຈະທຳປະຕິກິລິຍາກັບກາກບອນດີອົກຊີ ແລ້ວເກີດສານເຄມີຊະນິດໃໝ່ຂຶ້ນທີ່ເອີ້ນວ່າ ຄາຣ໌ບໍເນັດ (Carbonate). ເມື່ອຫີນແຕກສະຫຼາຍ ຄາຣ໌ບໍເນັດ ຖືກຊະລ້າງໄຫຼລົງສູ່ທະເລເຊິ່ງມີພືດທະເລຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍລໍຖ້າດູດເອົາສານຄາຣ໌ບໍເນັດນີ້ໄປໃຊ້ໃນການສ້າງເປືອກຂອງຕົນເອງ ເຊັ່ນ: ອອງປູທະເລ ເປືອກຫອຍກາບ ຫອຍນາງລົມ ໝຶກທີ່ມີອອງ ເປືອກແຂງໆທັງຫຼາຍຂອງພວກມັນສ້າງຂຶ້ນຈາກການຕົກຕະກອນຂອງສານຄາຣ໌ບໍເນັດນີ້ເອງ.

ເມື່ອສັດທະເລເຫຼົ່ານີ້ຕາຍ ສານຄາຣ໌ບໍເນັດບາງສ່ວນທີ່ປະກອບຂຶ້ນເປັນຮ່າງກາຍຂອງພວກມັນກໍຈະຈົມລົງສູ່ກົ້ນມະຫາສະໝຸດ ທັບຖົມກັນເປັນຕະກອນຫີນປູນ ຈາກນັ້ນ ກໍຈົມດິ່ງລົງໄປເຖິງຂົ້ວໂລກ ແລ້ວຫຼອມລະລາຍອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງສານເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນເຮັດໃຫ້ເກີດການໄຫວຕົວຂອງແຜ່ນດິນ ຈົນເກີດການກົດທັບບຽດອັດກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ຜ່ານຂະບວນການຕ່າງໆເປັນເວລາຫຼາຍລ້ານປີ ຈຶ່ງລະເບີດອອກເປັນພູເຂົາໄຟກາຍເປັນພູເຂົາຫີນອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.

ຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ວົງຈອນສະທ້ອນກັບ (feedback loop) ແບບນີ້ ມີຜົນຕໍ່ອຸນຫະພູມຂອງໂລກໃຫ້ຮ້ອນຂຶ້ນ ຫຼື ເຢັນລົງໄດ້ ເມື່ອພູເຂົາໄຟລະເບີດໂລກເຕັມໄປດ້ວຍກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີ ໂລກຈະຮ້ອນຂຶ້ນ ແລ້ວຂະບວນການຜຸພັງ ແລະ ຍ່ອຍສະຫຼາຍຂອງຫີນຈະເກີດຂຶ້ນ ຂະບວນການນີ້ຈະດຶງເອົາກ໊າດກາກບອນດີອົກຊີມາໃຊ້ ເຮັດໃຫ້ກ໊າດຊະນິດນີ້ເຫຼືອໜ້ອຍ ເມື່ອນັ້ນໂລກຈະເຢັນລົງອີກຄັ້ງ ຂະບວນການຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍວິວັດທະນາການເປັນວົງຈອນສະທ້ອນກັບ ວົກໄປວົນມາຢູ່ແບບນີ້.

ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ເຮົາຈະກ້າປະຕິເສດບໍ່ວ່າ ປູທີ່ກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນກັບກ້ອນຫີນທີ່ຕັ້ງຕະຫງ່ານຢູ່ນັ້ນບໍ່ແມ່ນສິ່ງດຽວກັນ ປູກໍເຄີຍເປັນຫີນມາກ່ອນ ກ້ອນຫີນກໍເຄີຍເປັນປູມາກ່ອນ ພຽງແຕ່ຕອນນີ້ ພວກມັນກຳລັງຢູ່ໃນວົງຈອນສະທ້ອນກັບ. ສິ່ງມີຊີວິດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມລ້ວນເປັນສ່ວນດຽວກັນໃນການດຳລົງຢູ່ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເປັນສະພາບແວດລ້ອມຂອງສິ່ງໃດ ເໝືອນເລືອດໃນຮ່າງກາຍ ເລືອດບໍ່ແມ່ນສິ່ງແວດລ້ອມຂອງຫົວໃຈ ແຕ່ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດ. ແຕ່ລະຢ່າງກຳລັງປ່ຽນແປງໄປສູ່ຄວາມເປັນໄປໄດ້ຖັດໄປເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂລກໃບນີ້ ສະນັ້ນ ແຕ່ລະຢ່າງຈຶ່ງມີຜົນຕໍ່ກັນແລະກັນ. ບໍ່ແນ່, ໃນຂະນະທີ່ມະນຸດກຳລັງທຳລາຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດຈົນເຮັດໃຫ້ໂລກຮ້ອນຂຶ້ນ ສັດຊະນິດອື່ນໆ ກຸ້ງ ຫອຍ ປູ ປາ ອາດຈະກຳລັງຜະລິດກ໊າດບາງຊະນິດ ເພື່ອໃຫ້ໂລກນີ້ເຢັນລົງກໍເປັນໄດ້.

ໃນໜັງສື Animate Earth: Science, Intuition, And Gaia ຂອງສະເຕຟານ ຮາຣ໌ດິງ ເລົ່າໄວ້ວ່າ:

ໃນປ່າເຂດໜາວແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ປະເທດໄອແລນ ເມື່ອພື້ນທີ່ນັ້ນມີຫິມະຫຼາຍຂຶ້ນ ຝູງໝາປ່າຈະລວມຕົວກັນເປັນນັກລ່າຝູງໃຫຍ່ຈົນສາມາດລົ້ມກວາງມູສໄດ້ ເມື່ອລ່າກວາງໄດ້ຫຼາຍ ຕົ້ນສົນເຊິ່ງຕາມປົກກະຕິຈະຖືກກວາງກັດກິນຕັ້ງແຕ່ຍັງເປັນເບ້ຍນ້ອຍ ຈຶ່ງມີໂອກາດຈະເລີນເຕີບໂຕ ເມື່ອຕົ້ນສົນຕຶບໜາກໍເຮັດໃຫ້ອຸນຫະພູມອຸ່ນຂຶ້ນ ແລ້ວຫິມະກໍຕົກໜ້ອຍລົງ ເມື່ອຫິມະຕົກໜ້ອຍ ຝູງໝາປ່າກໍຂ້າກວາງມູສໄດ້ຍາກກວ່າເດີມ ກວາງຈຶ່ງເພີ່ມຈຳນວນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລ້ວຕົ້ນສົນກໍເລີ່ມຫຼຸດລົງເພາະຖືກກວາງກັດກິນ ເມື່ອນັ້ນປ່າຈະກັບເຂົ້າສູ່ຄວາມເໜັບໜາວອີກຄັ້ງ ເຮັດໃຫ້ໝາປ່າລ່າກວາງໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ…ວົງຈອນແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນເປັນວັດຕະຈັກ.

ເຫດສະນີ້, ເຮົາສາມາດກ່າວໄດ້ບໍ່ວ່າ ກວາງ ໝາປ່າ ແລະ ຕົ້ນສົນ ຕ່າງກໍມີອິດທິພົນຕໍ່ອຸນຫະພູມຂອງໂລກ. ແຕ່ລະຢ່າງຕ່າງກໍມີອິດທະພົນຕໍ່ກັນແລະກັນ ທຸກການເຄື່ອນໄຫວທີ່ກ່າວມາລ້ວນສົ່ງຜົນຕໍ່ລະບົບກາຍ່າ ຫຼື ມານດາຂອງໂລກໃຫ້ສາມາດຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະ ຮັກສາພາວະສົມດູນລະຫວ່າງສິ່ງຕ່າງໆທີ່ເອື້ອຕໍ່ການດຳລົງຢູ່ຂອງສິ່ງມີຊີວິດທັງມວນ. ພວກເຮົາຕ່າງກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງກັນ ແລະ ກັນ ຊ່ວຍກັນທຳໜ້າທີ່ຂອງຕົນເອງເພື່ອຂັບເຄື່ອນໂລກນີ້ໄປຂ້າງໜ້າ ແມ້ວ່າຈະຮູ້ຕົວຫຼືບໍ່ຮູ້ກໍຕາມ.

ເມື່ອເຮົາເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງກັນ ແລະ ກັນ ການເໜັງຕີງຂອງສິ່ງໜຶ່ງອາດຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ສິ່ງໜຶ່ງຢ່າງຫຼີກລ້ຽງບໍ່ໄດ້ ພຽງແຕ່ເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າ ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໜ້ານີ້ມີສາເຫດມາຈາກຫຍັງ ເພາະແຕ່ລະຢ່າງປ່ຽນແປງໄປເລື້ອຍໆ ຈາກສິ່ງນ້ອຍໆລະດັບອະນຸພາກທີ່ເບິ່ງດ້ວຍຕາເປົ່າບໍ່ເຫັນກໍສາມາດປ່ຽນເປັນສິ່ງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສາມາດຈັບຕ້ອງໄດ້ ຈາກເມັດຊາຍກາຍເປັນຫີນຜາ ຈາກກຸ້ງ ຫອຍ ປູ ປາ ກາຍເປັນປ່າໄມ້ສົນຂະໜາດໃຫຍ່ ສະນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ມີວັນຮູ້ເລີຍວ່າແຕ່ລະຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊີວິດມີສາເຫດມາຈາກສິ່ງໃດກັນແທ້.

ການລ່າເຫຍື່ອຂອງໝາປ່າຢູ່ໄອແລນອາດຈະສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດສຶນາມິຢູ່ຍີ່ປຸ່ນ ການລະເບີດຫີນຢູ່ອາຟຣິກາອາດຈະເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວຢູ່ອິນໂດນີເຊຍ ການຖິ້ມຂີ້ເຫຍື້ອຢູ່ສະໜາມກີລາຊຽງຂວາງອາດຈະເຮັດໃຫ້ໄຟໄໝ້ປ່າຢູ່ອົດສະຕາລີ…ມັນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທັງນັ້ນແຫຼະ!

ຕອນນີ້ ເວລາປະມານສິບເອັດໂມງເຄິ່ງ ລົມທະເລພັດແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ເຮືອທີ່ຈອດຢູ່ທຽບທ່າຖືກລົມພັດໂຍກໄປມາຢູ່ບໍ່ເຊົາ ພວກເຮົາກຳລັງຈະອອກຈາກເກາະແຫ່ງນີ້ ໃນຂະນະທີ່ ປູທະເລກຳລັງແລ່ນຫຼິ້ນຢ່າງສະໜຸກສະໜານ ນົກໂຕໜຶ່ງບັງເອີນບິນຜ່ານມາແຖວນັ້ນ ຂະນະທີ່ຂ້ອຍກຳລັງກ້າວຂາຂຶ້ນເຮືອເພື່ອກັບຄືນໄປສູ່ຝັ່ງອີກຄັ້ງ ເມັດນ້ຳຈາກຄື່ນທະເລເມັດໜຶ່ງກະເດັນຂຶ້ນມາກະທົບໃບໜ້າ

ມີໃຜຮູ້ບໍ່ວ່າ ຄື່ນທະເລລູກນີ້ເປັນຜົນມາຈາກສິ່ງໃດ?

ມຈຣ. ຂອນແກ່ນ

ຕົ້ນລະດູໜາວ, ປີ 2022

—–

ແຫຼ່ງທີ່ມາ: http://www.sookjai.com/index.php?topic=2988.0;wap2

BeeMore the project craves to do and be more than the honeycomb and beeswax. the purpose is to support the local women’s capacity to increase their income. You can check out what are their main products. The project activities and training were implemented at Luangprabang Nambak district Nayangtai village. supported by UNDP under the Lao Youth Invocation project.

ທີ່ວ່າເປັນທຸກ ຄື ມັນອັນຕະລາຍເຖິງຂັ້ນອາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຂອງຄວາມປ່ຽນແປງນີ້ຮ້ອງໄຫ້ ເຈັບປວດ ທຸກທໍລະມານ ເຊັ່ນ ຕິດພະຍາດຮ້າຍ ຄົນຮັກປ່ຽນໄປ ສູນເສຍສິ່ງຂອງທີ່ຮັກ ບໍ່ໄດ້ດັ່ງໃຈ ເຫຼົ່ານີ້ເປັນຕົ້ນ ແລະ ຄວາມປ່ຽນແປງທີ່ເຊື່ອວ່າຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດຂອງຊີວິດນັ້ນກໍຄື ຄວາມຕາຍ ເຊິ່ງເປັນການລົ້ມສະລາຍຂອງຊີວິດໜຶ່ງທີ່ເຖິງຂີດສຸດ.

ຄວາມປ່ຽນແປງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງບັງເອີນ ແຕ່ມັນມີເຫດມີປັດໄຈຂອງມັນຢູ່ ມັນເປັນເລື່ອງຂອງກັມ ຄື ການກະທຳຂອງບຸກຄົນວ່າສະເພາະ ແລະ ແຮງກະທຳຂອງມະນຸດວ່າໂດຍລວມ ຢ່າງເຊັ່ນ ເກີດມີໂຣກຮ້າຍກັບຕົວເອງ,ເກີດໂຣກລະບາດທົ່ວໂລກ,ຍາດພີ່ນ້ອງຕາຍ, ເຫດການເຫລົ່ານີ້ ເປັນສະພາວະທັມ ທີ່ມີຖານກຳເນີດ ຄືແຮງກັມ(ການກະທຳ)ຂອງເຮົາເອງ.

ແລ້ວ ເຫດການຮ້າຍຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ສົງຄາມ ຫຼື ໂຣກລະບາດ Covid-19 ທີ່ເກີດຢູ່ຂະນະນີ້ ມັນແມ່ນແຮງກະທຳທີ່ເກີດການສະສົມຂອງມະນຸດ ຫຼື ມັນເກີດຂື້ນມາເອງລອຍໆໄດ້. ເຫດການຮ້າຍເຫຼົ່ານີ້ ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າ ມັນບໍ່ໄດ້ເກີດມາເອງລອຍໆ ຫຼື ມີເທບພະເຈົ້າອົງໃດບັນດານຂື້ນແນ່ນອນ.

ແຕ່ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ເຫດເກີດຂອງມັນຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ ບາງຄົນກໍມົ້ວບອກວ່າ ເປັນຜີ ຫຼື ວິນຍານຮ້າຍທີ່ເກີດຂື້ນມາເພື່ອຂ້າມະມຸດ.ແຕ່ຄວາມເປັນຈິງ ໄວຣັສ ບໍ່ແມ່ນຜີ ຫຼື ວິນຍານ ແຕ່ມັນຄືເຊື້ອໂຣກລະດັບອະນຸພາກ ທີ່ເບິ່ງດ້ວຍຕາເນື້ອບໍ່ເຫັນ ໄວຣັສນັ້ນອາດເກີດມາຈາກລະບົບນິເວດທີ່ບໍ່ສະອາດ ຫຼື ຄວາມຜິດພາດທາງຈຸລິນຊີວິທະຍາ.

ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ໄວຣັສຈະເກີດຂື້ນເອງບໍ່ໄດ້ ຖ້າປາດສະຈາກການກະທຳຂອງມະນຸດໂລກ ກັບການທຳງານຂອງລະບົບນິເວດທີ່ຜິດປົກກະຕິ.ຖ້າຈະໃຫ້ປຽບທຽບຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈ ກໍເຫມືອນຄອມພິວເຕີ້ ຖ້າບໍ່ທຳຄວາມສະອາດ ບໍ່ມີອັບເດດໃຫມ່ ມັນກໍຈະມີໄວຣັສຕົວຮ້າຍຄ່ອຍລົບກວນໄຟລ໌ຂໍ້ມູນດີໆ.

ຫຼາຍໆເຫດການຮ້າຍທີ່ເກີດຂຶ້ນເຮົາບໍ່ສາມາດທີ່ຈະຮູ້ເທົ່າທັນ ແລະ ປ້ອງກັນໄດ້ ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດຂອງເຮົາ ເພາະເຮົາມັນອ່ອນແອ ເລັກນ້ອຍເກີນໄປທີ່ຈະຕ້ານທານຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຄວາມຮ້າຍກາດຂອງໂລກໄດ້.ເພາະຄວາມຮູ້ເທົ່າບໍ່ເຖີງການ ເຮົາບໍ່ສາມາດຫ້າມສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ບໍ່ໃຫ້ມັນເກີດຂື້ນໄດ້.ແຕ່ເມື່ອມັນເກີດຂື້ນແລ້ວກໍໄດ້ແຕ່ຍອມຮັບ ເຂົ້າໃຈ ຮູ້ວິທີປ້ອງກັນ ດ້ວຍວິທີທີ່ເຫມາະສົມກັບຕົວເອງ ຫືຼ ດ້ວຍວິທີໃດໆ ທີ່ທາງການແນະນຳ.

ເຖິງເຮົາຈະເປັນສ່ວນເລັກນ້ອຍທີ່ລອງລອຍຢູ່ຕາມຜິວໂລກ ເຮົາ ແລະ ໝູ່ເພື່ອນຈະບໍ່ຮ່ວມກັນສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ເກີດກັບໂລກອັນກວ້າງໃຫຍ່ນີ້. ຫວັງວ່າ ທ່ານຈະຄົ້ນພົບວິທີການສ້າງເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມປ່ຽນແປງທີ່ດີກັບຕົວເອງ ແລະ ຄອບຄົວ..ໂຊກດີປີໃຫມ່ເດີ…ທຸກຄົນ.

ມື້ກ່ອນເລື່ອນໜ້າ feed ໄປເຫັນຂໍ້ຄວາມໜຶ່ງ ເຂົາບອກວ່າ

“ຕາຍໃນວັຍພຽງ 25 ປີ ແຕ່ໄດ້ເຮັດໃນສິ່ງຕົນຢາກເຮັດຢ່າງແທ້ຈິງ ຍັງດີກວ່າ ຕາຍໃນໃນວັຍ 80 ແຕ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ໃຊ້ຊີວິດຕາມທີ່ຕົນເອງຕ້ອງການເລີຍ”

ຊີວິດຈະມີຄວາມໝາຍໄດ້ແນວໃດ ຖ້າບໍ່ເຄີຍໃຊ້ມັນໃຫ້ເດີນໄປຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຂອງຫົວໃຈຕົນເອງ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຄົນອື່ນ ອາດຈະເປັນການທຳລາຍຊີວິດທັງຊີວິດຂອງຕົນເອງກໍເປັນໄດ້ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ເຖິງຈະເມື່ອຍ ຫຼືມີອຸປະສັກຫຼາຍປານໃດກໍຕາມ ແຕ່ເຮົາກໍເຕັມໃຈເມື່ອຍແລະເຕັມໃຈສູ້ຊົນ ເປົ້າໝາຍຂອງເຮົາອາດຈະເປັນສິ່ງໄຮ້ສາລະໃນສາຍຕາຄົນອື່ນ ແຕ່ມັນມີຄຸນຄ່າແລະມີຄວາມໝາຍສຳລັບເຮົາເອງ

ຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງມີຄວາມຝັນ “ຢາກອອກເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປທົ່ວໂລກ” ລາວຈຶ່ງຕັ້ງໃຈເຮັດວຽກອົດອອມເງິນຕັ້ງແຕ່ຕອນເປັນນັກສຶກສາ ເມື່ອອາຍຸ 25 ປີ ລາວມີເງິນເກັບຈຳນວນໜຶ່ງ ເນື່ອງຈາກມີງົບປະມານຈຳກັດ ແຕ່ຢາກໄປເຫັນຫຼາຍປະເທດ ລາວຈຶ່ງອອກເດີນທາງດ້ວຍການເປັນແບັກແພັກເກີ (Backpacker) ເດີນທາງຄົນດຽວ ຄ່ຳໃສ ນອນຫັ້ນ ກາງເຕັ້ນນອນຕາມແຄມທາງ ກາງປ່າ ແລະ ທົ່ງນາ ຜູ້ຊາຍຄົນນີ້ມີຊື່ວ່າ ນອດ ຊື່ຈິງຄື ຊະລັນທອນ ພູ່ຈະເລີນ

ນອດເລົ່າໄວ້ຕອນໜຶ່ງວ່າ ການເດີນທາງທີ່ໂຫດທີ່ສຸດຄື ການເດີນທາງຈາກຣັດເຊຍໄປຈໍເຈຍ ລາວບອກວ່າ ຂ້ອຍເດີນທາງດ້ວຍວິທີການໂບກລົດ (Hitchhike ຄືການເດີນທາງດ້ວຍຂໍຕິດລົດຂອງຄົນອື່ນໄປ) ຈາກມົດສະກູໄປຈໍເຈຍໃຊ້ເວລາ 4 ວັນ 3 ຄືນ ມື້ທຳອິດ ເລີ່ມໂບກລົດຕັ້ງແຕ່ 9 ໂມງເຊົ້າ ຈົນຮອດ 8 ໂມງແລງ ໃຊ້ເວລາ 9 ຊົ່ວໂມງ ຈຶ່ງໄດ້ຂຶ້ນລົດ ກວ່າຈະຮອດອີກເມືອງໜຶ່ງ ເວລາກໍເກືອບໜຶ່ງໂມງກາງຄືນແລ້ວ ລາວຈຶ່ງຫາກາງເຕັ້ນນອນຕາມແຄມທາງ

ຜູ້ສຳພາດຖາມລາວວ່າ “ເມື່ອການເດີນທາງເຮັດໃຫ້ລຳບາກຂະໜາດນີ້ ມີຄວາມຄິດຢາກກັບບ້ານແດ່ບໍ?”

“ບໍ່ມີເລີຍ ຕໍ່ໃຫ້ຕາຍລະຫວ່າງທາງກໍບໍ່ເສຍດາຍຊາດເກີດ ເພາະຕາຍໃນຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ” ນີ້ຄືຄຳຕອບຂອງລາວ

“ຊີວິດແບັກແພັກເກີຣ໌ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນ ເຮົາບໍ່ສາມາດຮູ້ໄດ້ເລີຍວ່າທາງຂ້າງໜ້າຈະຕ້ອງເຈີສິ່ງໃດແດ່ ດີຫຼືບໍ່ດີ ຍາກຫຼືງ່າຍ ສະບາຍຫຼືລຳບາກ ວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດທີ່ຂ້ອຍສາມາດແນະນຳໄດ້ ເພື່ອໃຫ້ທຸກເສັ້ນທາງແລະທຸກສະຖານທີ່ເຕັມປ່ຽມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກແລະຄວາມຊົງຈຳທີ່ດີ ຄືເຝິກການຢູ່ງ່າຍກິນງ່າຍ”

ຟັງຄຳເວົ້ານີ້ແລ້ວ ເໝືອນລາວກຳລັງຈະບອກສັດຈະທັມຂອງຊີວິດທີ່ວ່າ ຊີວິດເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ ການຈະຢູ່ກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ແນ່ນອນໃຫ້ມີຄວາມສຸກແລະມີຄວາມຊົງຈຳທີ່ດີຄື ການເປັນຢູ່ຢ່າງຮຽບງ່າຍ ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດເດີນໄປສູ່ຄວາມຝັນໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງກໍຄວນຕັດໃຫ້ພົ້ນອອກໄປຈາກທາງເດີນຂອງເຮົາ ສະນັ້ນ ການທີ່ເຮົາຈະເດີນຕາມຄວາມຝັນ ຫຼື ສຽງຮຽກຮ້ອງຂອງຫົວໃຈຕົນເອງ ສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄວນຄຳນຶງເຖິງສະເໝີຄື ການໃຊ້ຊີວິດໃຫ້ຮຽບງ່າຍເຂົ້າໄວ້

ຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງຈະເປັນສິ່ງທີ່ຄອຍຍູ້ດັນໃຫ້ເຮົາອົດທົນຕໍ່ຄວາມຍາກລຳບາກ ຄວາມເມື່ອຍລ້າ ຄວາມທໍ້ແທ້ ແລະ ທີ່ສຳຄັນມັນເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຫົວໃຈເຮົາບໍ່ທໍ້ຖອຍ ເພາະເລິກໆໃນໃຈເຮົາຮູ້ວ່າ ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດເຮົາເອງ ການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງຄົນອື່ນອາດຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ເງິນ ແຕ່ທ້າຍທີ່ສຸດ ເຮົາຈະຮູ້ສຶກເອງວ່າ ຊີວິດມັນວ່າງເປົ່າ ເດວິດ ທໍໂຣ ນັກຂຽນຊາວອະເມຣິກັນ ກ່າວວ່າ “ໂສກະນາຕະກຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຊີວິດຄືການໃຊ້ເວລາທັງຊີວິດຕຶກປາພຽງເພື່ອຈະຮູ້ວ່າ ມັນບໍ່ແມ່ນປາຕົວທີ່ເຈົ້າຕ້ອງການ” ສະນັ້ນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດໂສກະນາຕະກຳທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ຊີວິດ ເຮົາຄວນຖາມຕົນເອງວ່າ

ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງດຽວທີ່ເຮົາຈະບໍ່ເສຍດາຍເມື່ອເຖິງບັ້ນປາຍຂອງຊີວິດ?

ສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດຄືສິ່ງທີ່ເຮົາເຮັດໄປແລ້ວຈະບໍ່ກັບມາໂອ້ອ່າວວ່າເສຍດາຍໃນພາຍຫຼັງ ການຄົ້ນຫາຄຳຕອບຂອງຄຳຖາມນີ້ຄືການຄົ້ນຫາສິ່ງທີ່ມີຄວາມໝາຍຕໍ່ຊີວິດເຮົາເອງ ບໍ່ມີໃຜສາມາດຕອບແທນກັນໄດ້ ເຮົາຕ້ອງຕອບຕົນເອງ ຖ້າເຮົາຄົ້ນຫາໄດ້ໄວເທົ່າໃດ ສະແດງວ່າເຮົາມີໂອກາດໃນການເດີນຕາມຄວາມຝັນຂອງເຮົາໄດ້ຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ

ນອດບອກວ່າ ການເດີນທາງຄືຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງລາວຕັ້ງແຕ່ຕອນຮຽນຢູ່ ມ.2 ເຊິ່ງພາຍຫຼັງທີ່ຮຽນຈົບປະລິນຍາຕີແລ້ວກໍເກັບເງິນດ້ວຍການເຮັດງານຫຼາຍຢ່າງຄືເຮັດງານແທບທຸກຢ່າງ ເຊັ່ນ ຂາຍໂປສະກາຣ໌ດ ເປັນຍາມ ຟຣີແລນ ອີເວັ້ນ ຍົກເຄື່ອງເປັນຕົ້ນ ລາວເລົ່າວ່າ “ຮູ້ສຶກປະທັບໃຈຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງເກັບເງິນ ຫາຂໍ້ມູນ ວາງແຜນ ເຮັດຮູ້ສຶກວ່າທຸກເຊົ້າທີ່ຕື່ນມາເປັນເຊົ້າທີ່ໜ້າສະໜຸກສະໜານ ເພາະໄດ້ທຸ້ມເທໃຫ້ກັບຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ທຸກເຊົ້າທີ່ຕື່ນຂຶ້ນມາ ເຮົາຮູ້ວ່າກຳລັງທຳຕາມຄວາມຝັນຂອງຕົນເອງ ທຸກກ້າວຍ່າງທີ່ອອກເດີນທາງ ມັນຄືຄວາມປະທັບໃຈ”

ຕອນນີ້ ນອດທ່ຽວມາແລ້ວ 20 ປະເທດ ໃຊ້ເວລາ 7 ເດືອນ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍທັງໝົດປະມານໜຶ່ງແສນບາດ (ຄວາມຈິງ ລາວຈະເດີນທາງຕໍ່ແຕ່ເນື່ອງດ້ວຍການແຜ່ລະບາດຂອງໂຄວິດ-19 ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງເດີນທາງກັບໄທ) ຄວາມຝັນເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນໆໜຶ່ງກ້າກ້າວຂາໄປຜະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຍາກລຳບາກ ແຕ່ເປັນຄວາມລຳບາກທີ່ໃຫ້ຄຸນຄ່າແກ່ຊີວິດ ອ່ານມາຮອດນີ້ແລ້ວ ຜູ້ອ່ານຕອບໄດ້ຫຼືຍັງວ່າ ແມ່ນຫຍັງຄືສິ່ງດຽວທີ່ເຮົາຈະບໍ່ເສຍດາຍເມື່ອເຖິງບັ້ນປາຍຂອງຊີວິດ? ຖ້າຫາເຈີແລ້ວກໍລົງມືເຮັດຕອນນີ້ເລີຍ

ເພາະເຮົາບໍ່ຮູ້ວ່າ ລະຫວ່າງມື້ອື່ນກັບຊາດໜ້າ ສິ່ງໃດຊິມາຮອດກ່ອນກັນ

ຮອດເວລາເຮັດຕາມຄວາມໃຝ່ຝັນຂອງຕົນເອງແລ້ວ

ລະດູຮ້ອນ, ປີ 2022

—–

ເອກະສານອ້າງອິງ

https://www.dek-d.com/teentrends/59742/

01

ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນເກີດຂຶ້ນຈາກວົງພາເຂົ້າ

“ເຮົາໄປຍ່າງຫຼິ້ນຢູ່ພູເຂົາຄວາຍກັນບໍ່?” ຄູບາອົງໜຶ່ງຖາມຂຶ້ນ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍກຳລັງຈະເອົາຄຳເຂົ້າໃສ່ປາກ

“ເອົາຕິ!..ກຳລັງຄິດຢາກຍ່າງພໍດີເລີຍ”

“ຄັ້ນຊັ້ນລອງຖາມໝູ່ພວກເບິ່ງກ່ອນເດີວ່າມີໃຜສົນໃຈແດ່”

ມື້ຕໍ່ມາ ຄູບາອົງເດີມບອກວ່າ “ຕອນນີ້ ມີຄົນຈະໄປປະມານສິບກວ່າຄົນແລ້ວ”

“ໂອ່..ເກີນຄາດໝາຍ” ຂ້ອຍຄິດໃນໃຈ ແລ້ວບອກໄປວ່າ “ຄັນຊັ້ນໃຫ້ແຕ່ລະຄົນຕຽມຕົວເລີຍ”

ການໄປຄັ້ງນີ້ເປັນການເດີນທາງ ເຄິ່ງຍ່າງທຸດົງ ເປັນການໄປພັກຜ່ອນ ແລະ ເຝິກໃຈ ພາຍຫຼັງທີ່ພຣະສົງສາມະເນນບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ອອກວັດໄປທາງໃດ ເປັນເວລາເກືອບສາມເດືອນແລ້ວ (ເພາະໂຄວິດ) ໂດຍສ່ວນຕົວ ນອກຈາກຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ເວົ້າມານັ້ນ ຍັງມີວັດຖຸປະສົງອີກອັນໜຶ່ງຄື

ຢາກພາຕົວເອງອອກໄປຈາກໂລກໂຊຊ່ຽວມີເດຍຈັກມື້ສອງມື້ ເພື່ອໃຫ້ສະໝອງໄດ້ພັກຜ່ອນ ວາງວຽກບ້ານທີ່ແສນຈະປວດຫົວໄວ້ ແລ້ວອອກໄປສືບອາກາດທີ່ບໍລິສຸດ ພາຮ່າງກາຍອອກໄປກາງແຈ້ງ ໃຫ້ແສງແດດໄດ້ກະທົບໜ້າ ໄປສຳຜັດລົມໜາວທີ່ເຢືອກເຢັນທ່າມກາງຫ້ວຍນ້ຳແລະລຳທານ ຈາກນັ້ນ ຈຶ່ງຄ່ອຍກັບມາປວດຫົວ ຈ້ອງໜ້າຈໍ ແລະສືບຕໍ່ດົມຂີ້ຝຸ່ນໃນເມືອງຕໍ່ໄປ (ທັງຂີ້ຝຸ່ນຈິງ ແລະ ຂີ້ຝຸ່ນຈາກເທັກໂນໂລຊີ)

ແມ່ນແລ້ວ–ການເດີນທາງຄັ້ງນີ້ ເກີດຂຶ້ນງ່າຍໆ ໃນວົງພາເຂົ້ານີ້ແຫຼະ

02

ມື້ທີ່ນັດໝາຍມາຮອດແລ້ວ!!!

ທຸກຄົນຕ່າງຕື່ນເຕັ້ນບວກຫຶກເຫີມ ເພາະມີຄວາມຢາກໄປເປັນທຶນເດີມຢູ່ແລ້ວ ຍິ່ງມີຄົນບອກວ່າ ບ່ອນທີ່ຈະໄປກາງເຕັ້ນນັ້ນ ບັນຍາກາດໂຄດດີ ມີໜ້າຜາໃຫ້ຊົມວິວ ພວກເຮົາຈະໄປຢືນຊິວໆ ຈິບນ້ຳຊາແກ້ຄວາມໜາວ ຕົກກາງຄືນຈະມີດາວໃຫ້ເບິ່ງເປັນລ້ານໆດວງ ຫຼັງຈາກເມົາຊາກັນແລ້ວ ເຮົາຈະນັ່ງສະມາທິໄດ້ດີເພາະບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຫງົານອນ ໂອ່..ພຽງແຕ່ຄິດ ກໍຢາກໄປເຕັມທົນແລ້ວ ນັ່ງສະມາທິທ່າມກາງດວງດາວ ໃຜບໍ່ໄປຖືວ່າພາດສຸດໆເລີຍ

ແຕ່ຢ່າຟ້າວຄິດໄປໄກເຖິງຂະໜາດນັ້ນ

ທຸກຄົນໃຈເຢັນໆ ຢູ່ກັບປັດຈຸບັນນີ້ກ່ອນ ຫາຍໃຈເຂົ້າເລິກໆ ພຸດໂທ ພຸດໂທ…

ພຸດໂທໄປ ພຸດໂທມາ ເລີ່ມຊິໂມໂຫແລ້ວເດ້ນິ ເພາະລົດທີ່ຈະມາຮັບ ນັດໝາຍກັນໄວ້ວ່າແປດໂມງເຊົ້າ ຕອນນີ້ ປາເຂົ້າໄປເກົ້າໂມງເຄິ່ງແລ້ວ ຍັງບໍ່ເຫັນວີ່ແວວແມ້ແຕ່ຄວັນເລີຍ

ຍາມໃດຊິມາຮອດ!!!

03

ກີດໆ!!! ກີດໆ!!!

ຕາຍຍາກອິຫຼີ ວ່າແຕ່ຈົ່ມຫາກໍມາຮອດພໍດີ

ທຸກຄົນຟ້າວຂຶ້ນເລີຍ ຍັງ ຍັງ..ຄູບາອີກອົງຍັງມົວສັນເຂົ້າຢູ່ນັ້ນແຫຼະ ຟ້າວມາທະແມ້! ຊິສິບໂມງແລ້ວເດ້ນິ ເສັ້ນທາງຍັງອີກຍາວໄກ ກວ່າຈະໄປຮອດຕ້ອງໃຊ້ເວລາຫຼາຍຊົ່ວໂມງ ຄວາມຕື່ນເຕັ້ນທີ່ຫາຍໄປກ່ອນໜ້ານັ້ນ ຄ່ອຍໆກໍ່ຕົວຂຶ້ນມາໃໝ່ອີກຄັ້ງ ໄດ້ເວລາອອກເດີນທາງແລ້ວ

Let’s go!!!

04

ພວກເຮົານັ່ງລົດຝ່າຂີ້ຝຸ່ນມາລົງຢູ່ວັດແຫ່ງໜຶ່ງເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ແຄມຕີນພູ ພາຍຫຼັງທີ່ສັນເພນແລ້ວກໍກຽມຕົວກຽມໃຈ ທີ່ຈະໄປຜະເຊີນໜ້າກັບພູເຂົາ ເຊິ່ງຕາມແຜນການຈະຕ້ອງໃຊ້ເວລາຍ່າງຂຶ້ນໄປປະມານສີ່ຊົ່ວໂມງ ແຕ່ກ່ອນທີ່ຈະຂຶ້ນພູນັ້ນ ຕ້ອງຍ່າງຜ່ານປ່າໜ້ອຍໜຶ່ງເພື່ອໄປຫາຜູ້ນຳທາງ ເຊິ່ງຢູ່ວັດເລິກເຂົ້າໄປໃນປ່າໜ້ອຍໜຶ່ງ

ພວກເຮົາ (ປະມານສິບກວ່າຄົນ) ຍ່າງລັດປ່າມາປະມານສິບນາທີກໍຮອດວັດແຫ່ງນັ້ນ ລໍຖ້າອີກກຸ່ມໜຶ່ງທີ່ຍ່າງມາຕາມຫຼັງ ສິບນາທີຜ່ານໄປຍັງໄຮ້ວີ່ແວວ ບາງຄົນເລີ່ມຫຼຽວຊ້າຍແລຂວາ ໃນທຳນອງວ່າ ປານໃດຊິມາຮອດ ຢາກອອກເດີນທາງແລ້ວ ສິບຫ້ານາທີຜ່ານໄປຍັງໄຮ້ວີ່ແວວ ຊາວນາທີຜ່ານໄປກໍຍັງບໍ່ເຫັນໃຜຊອດມາ

ຮວຍ!..ບໍ່ແມ່ນເຂົາເຈົ້າຫຼົງປ່າແລ້ວຫວາ

ຂໍ້ຄວາມບັນທັດເທິງນັ້ນ ເປັນຄວາມຈິງ ພີ່ນ້ອງເອີ໋ຍ!!

ຢາກຈະບ້າຕາຍ..ຍ່າງມາບໍ່ພໍກິໂລຫຼົງທາງຊະແລ້ວ

ໄປຕາມດູ໋…ທັງໂທ ທັງໃຫ້ອີກກຸ່ມໜຶ່ງໄປຕາມຫາກັນຈ້າລະຫວັ່ນ

ອາຕະມາລະເມື່ອຍນຳຕັ້ງແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຂຶ້ນພູເລີຍ

05

ເມື່ອທຸກຄົນມາພ້ອມໜ້າກັນແລ້ວ ກໍເລີຍມາລົມກັນວ່າ ເຮົາມີສອງເປົ້າໝາຍໃຫ້ໄປຄື

ໜຶ່ງ-ໄປຜານ້ຳຍ້ອຍ ໃຊ້ເວລາໃນການເດີນທາງສີ່ຊົ່ວໂມງ ຫຼືອາດຈະຫຼາຍກວ່ານັ້ນ

ສອງ-ໄປຫ້ວຍແຖວໃກ້ໆວັດ ໃຊ້ເວລາປະມານສາມສິບນາທີ

ຫຼາຍຄົນເຫັນດີວ່າໄປບ່ອນສາມສິບນາທີກໍພໍແລ້ວ (ໃຈຂ້ອຍຢາກໄປບ່ອນສີ່ຊົ່ວໂມງພຸ້ນແລ້ວ ເພາະຕັ້ງທ່າມາຍ່າງໂດຍສະເພາະ ແຕ່ກໍຄົບລົບໃນສຽງສ່ວນຫຼາຍ) ຂ້ອຍຈັບໂທລະສັບຂຶ້ນມາເປີດເບິ່ງ ໂມງໃນນັ້ນບອກວ່າ ເວລາບ່າຍໂມງພໍດີ

ປ່ະ!! ອອກເດີນທາງກັນເຖາະ

06

ຍ່າງມາປະມານຊາວນາທີ ຂ້ອຍຄິດໃນໃຈອີກສິບນາທີກໍຮອດແລ້ວ ເຫັນຫຼາຍຄົນເຫື່ອເລີ່ມຊຶມອອກແດ່ແລ້ວ ຄູບາອົງໜຶ່ງເປັນຄົນຫຸ່ນຂ້ອນຂ້າງໃຫຍ່ ຖ້າເວົ້າແບບບໍ່ເກງໃຈຄືເປັນຄົນຕຸ້ຍນັ້ນແຫຼະ ອົງນີ້ເຫື່ອຍ້ອຍໜ້າຜາກແລ້ວ ຂ້ອຍເອີ້ນໄປຖາມຫົວໜ້ານຳທາງວ່າ “ໃກ້ຊິຮອດແລ້ວບໍ່?”

“ຍ່າງມາເລື້ອຍໆ” ນີ້ຄືຄຳຕອບທີ່ໄດ້ມາ

ພວກເຮົາກໍພາກັນຕັ້ງໜ້າຍ່າງແບບມີຄວາມຫວັງວ່າ ອີກບໍ່ດົນກໍໜ້າຈະຮອດ ແຕ່ຈົນແລ້ວຈົນລອດຍັງບໍ່ເຖິງທີ່ໝາຍຈັກເທື່ອ ສາມສິບນາທີຜ່ານໄປເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍ ຕອນນີ້ ທາງເລີ່ມຍາກຂຶ້ນ ບາງບ່ອນມີຫີນລຽງລາຍຢູ່ເປັນຈຸດເໝືອນມີຄົນຈັບມາວາງໄວ້ ພູເລີ່ມຊັນຂຶ້ນໄປເລື້ອຍໆ ຊັນຂຶ້ນ ຊັນຂຶ້ນ ບໍ່ມີທີທ່າວ່າຈະຮອດບ່ອນຮາບພຽງເລີຍ

ຂ້ອຍເລີ່ມນ້ຳລາຍແຫ້ງ ລິ້ນຫ້ອຍ ເຫື່ອໄຄຍ້ອຍ (ອ່ານດີໆ ໄຄ–ບໍ່ແມ່ນໄຂ່) ຈາກໜ້າຜາກ ໄຫຼລົງມາລະຫວ່າງຄິ້ວ ຂ້ອຍປົດແວ່ນອອກ ແລ້ວດຶງຈີວອນມາເຊັດ ສາຍຕາທັງສອງຍັງຄົງຈັບຈ້ອງເສັ້ນທາງທີ່ຊັນຂຶ້ນໄປ ຂຶ້ນໄປ ແລະ ຂຶ້ນໄປ ເຫັນຈົວນ້ອຍກຸ່ມໜຶ່ງກຳລັງຈ່ອງຕົ້ນໄມ້ພະຍຸງຕົວເອງໃຫ້ກ້າວພົ້ນຈາກຫີນກ້ອນໜຶ່ງ

ຈັບໂທລະສັບອອກມາ ເວລາໃນນັ້ນບອກວວ່າ 13.49 ນາທີ

ຄິດໃນໃຈ “ສາມສິບນາທີຂອງຜູ້ນຳທາງກັບສາມສິບນາທີເຮົາ ຈັ່ງແມ່ນຕ່າງກັນປານຟ້າກັບເຫວ”

ຂ້ອຍຄ່ອຍໆຍ່າງຂຶ້ນໄປ ບ່ອນໃດທີ່ຊັນຫຼາຍກໍຈ່ອງຕົ້ນໄມ້ພະຍຸງຕົວຂຶ້ນ ເມື່ອຍຈົນຮູ້ສຶກຕາລາຍກໍຢຸດພັກໜ້ອຍໜຶ່ງ ແລ້ວກໍຍ່າງຕໍ່ ສຸດທ້າຍກໍມາທັນກຸ່ມຜູ້ນຳທາງຈົນໄດ້

ອ່າາ..ຮອດແລ້ວ

07

          ອົດເອົາເດີ!..ຍັງອີກບໍ່ໄກດອກ

          ຫ໋າ!…ຍັງມີອີກຢູ່ຫວ໋າ? ໃສວ່າສາມສິບນາທີ?

ນີ້ມັນຜ່ານມາຊົ່ວໂມງກວ່າແລ້ວດ໋າຍຍຍ!!!

ເປັນຄວາມຈິງທີ່ນິ້ວກົມບອກວ່າ “ການເດີນຂຶ້ນພູເຂົາ ເຮັດໃຫ້ເຮົາຮູ້ວ່າ ຕົນເອງອ່ອນແອພຽງໃດ” ຖ້າຈະປຽບທຽບການເດີນທາງຄັ້ງນີ້ເໝືອນການແຂ່ງຂັນເຕະບານ ພວກເຮົາກໍຫາກໍ່ຜ່ານເຄິ່ງເວລາທຳອິດໄປເທົ່ານັ້ນ ຍັງເຄິ່ງທີສອງເຊິ່ງໜ້າຈະໂຫດແລະຫິນພໍສົມຄວນ..ເຫດການເປັນໄປຕາມຄາດ

ພະລັງງານທີ່ກິນລົງໄປຊ່ວງເພນນັ້ນ ໄດ້ຮັບການເຜົາຜານໄປເກືອບຈະໝົດແລ້ວ ຕອນນີ້ ພະລັງງານເຫຼືອໜ້ອຍເຕັມທີ ເຮື່ອແຮງກໍອ່ອນລ້າລົງເລື້ອຍໆ ແຕ່ໄລຍະທາງຍັງຍາວໄກ ທຸກຄົນເຮັດໄດ້ພຽງເຄື່ອນໄປຂ້າງໜ້າເລື້ອຍໆ ຕາບໃດທີ່ຍັງກ້າວຂາ ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່າເຮົາເຂົ້າໃກ້ເປົ້າໝາຍໄປທຸກທີ ຂໍພຽງແຕ່ບໍ່ຢຸດກ້າວ ເຮົາຈະເຖິງເປົ້າໝາຍທີ່ແສນຍາວນານນີ້ຢ່າງແນ່ນອນ

ແຕ່ຕອນນີ້

ຂໍນ້ຳຈັກອຶກແດ່ ນ້ຳລາຍໜຽວອີກແລ້ວ

08

ຈະວ່າໄປ ຮ່າງກາຍມະນຸດກໍມີລະບົບການທຳງານສະເພາະຂອງມັນເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອໃດທີ່ຄິດວ່າຄວນພັກ ແມ້ໃຈຢາກຈະໄປຕໍ່ ມັນຈະຄອຍສົ່ງສັນຍານເຕືອນມາບອກວ່າ

ຢຸດກ່ອນເຖາະຄູບາເອີ໋ຍ… ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄຫວແລ້ວ

ພວກເຮົາຄ່ອຍໆຍ່າງລົງໄປຕາມສັນພູ ຈົນຮອດຫ້ວຍແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງບໍ່ມີນ້ຳແມ້ແຕ່ຢົດດຽວ ເຫັນແຕ່ກ້ອນຫີນໂຄ້ໂລ້ເຄ້ເລ້ ນອນລຽງລາຍ ເປັນຂົວໃຫ້ພວກເຮົາໄຕ່ຂ້າມໄປອີກຝັ່ງໜຶ່ງ

ຕອນນີ້ ສັນຍານອິນເຕີເນັດຫາຍໄປເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍ

ເປັນການຕັດຂາດຈາກໂລກພາຍນອກຢ່າງສິ້ນເຊີງ ຖ້າມີບັນຫາຫຍັງກໍຄົງຕ້ອງຊ່ວຍເຫຼືອກັນຕາມສະພາບການພາຍຫຼັງຂ້າມຫ້ວຍມາແລ້ວ ພວກເຮົາກໍຂຶ້ນພູອີກໜ່ວຍ ແຕ່ໜ່ວຍນີ້ບໍ່ຄ່ອນຊັນປານໃດ ເລາະຂຶ້ນໄປທາງຊ້າຍຕາມສັນພູ ແລ້ວບ່ຽງລົງໄປຫາຫ້ວຍອີກເທື່ອໜຶ່ງ ຂ້ອຍໄດ້ຍິນສຽງນ້ຳໄຫຼດັງ ຈ໊ອກ ຈ໊ອກ ຈ໊ອກ ຜ່ານຮາງລິນນ້ຳນີ້ໄປອີກປະມານສາມສິບແມັດ ມີລານຫີນກວ້າງສາມາດກາງເຕັ້ນໄດ້ປະມານສິບເຕັ້ນ ເຄິ່ງກາງລານຫີນນີ້ມີຂຸມໃຫຍ່ຢູ່ຂຸມໜຶ່ງ ເໝາະສຳລັບຂົນຟືນມາໃສ່ ແລ້ວສຸມໄຟຝິງ

ເວົ້າໄປເວົ້າມາ

ໝ່ອງນີ້ຫຼະ..ຄືບ່ອນທີ່ເຮົາຈະນອນພັກແຮມຄ້າງຄືນ

ການເກັບຟືນ ກາງເຕັ້ນ ຕັດໄມ້ ຮ່າຍນ້ຳ ເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງຫາມາໄວ້ໃຫ້ພຽງພໍກ່ອນຕາເວັນຕົກດິນ ເພາະຖ້າມືດມາແລ້ວພວກເຮົາຈະລຳບາກ

ໄດ້ເວລາພັກແຂ່ງພັກຂາແລ້ວໂວ້ຍ!!!!

09

ບັນຍາກາດທີ່ຈິນຕະນາການໄວ້ແຕ່ເຊົ້າ

ແທນທີ່ຈະກາງເຕັ້ນນອນເບິ່ງດາວແຄມໜ້າຜາ ກັບເປັນການລ້ອມກອງໄຟທ່າມກາງປ່າແລະລຳຫ້ວຍ ນັ່ງຝິງໄຟ ຈິບນ້ຳຊາ  ຊົມແສງຈັນ ຟັງສຽງນ້ຳໄຫຼ ບັນຍາກາດແບບນີ້ກໍໃຫ້ຄວາມສວຍງາມໄດ້ເຊັ່ນກັນນນ!!!

ຂ້ອຍຍ່າງອອກຈາກກອງໄຟ ມານັ່ງຢູ່ໂງ່ນຫີນອັນໜຶ່ງ

ແຫງນໜ້າຂຶ້ນເທິງຟ້າ ດວງຈັນຍັງຄົງສ່ອງແສງທະລຸປາຍໄມ້ລົງມາສູ່ພື້ນດິນ ແມ້ບາງຄັ້ງຈະມີເມກດຳບົດບັງເປັນບາງຊ່ວງ ແຕ່ພາຍຫຼັງເມກກ້ອນນັ້ນຜ່ານໄປ ດວງຈັນກໍຍັງຄົງທຳໜ້າທີ່ສ່ອງແສງໄດ້ເປັນປົກກະຕິ

ເໝືອນຊີວິດຂອງມະນຸດເລີຍ

ທີ່ຕ້ອງມີຊ່ວງດຳມືດ ຊ່ວງເຕັມໄປດ້ວຍບັນຫາ ແຕ່ພາຍຫຼັງທີ່ຜ່ານຊ່ວງນັ້ນມາໄດ້ ເຮົາກໍຍັງມີສັກກະຍະພາບທີ່ຈະສ່ອງແສງຕໍ່ໄປເປັນປົກກະຕິ ແມ້ວ່າບາງຄົນຈະມີເມກມາບົດບັງຫຼາຍກວ່າຄົນອື່ນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສັກກະຍະພາບຂອງບຸກຄົນນັ້ນຫຼຸດລົງເລີຍ ກົງກັນຂ້າມບາງຄົນອາດຈະເຂັ້ມແຂງຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເດີມຫຼາຍເທົ່າ

ທັງນີ້ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າເຮົາມີມຸມມອງຕໍ່ເມກດຳນັ້ນແບບໃດ

10

ສິບໂມງກວ່າໆ

ປ່າດົງພົງໄພເລີ່ມງຽບສະຫງັດຜະສົມຄວາມວັງເວງ ຂ້ອຍລຸກຂຶ້ນຈາກໂງ່ນຫີນ ຫຼຽວລົງໄປດ້ານລຸ່ມຍັງຄົງເຫັນຈົວນ້ອຍກຸ່ມໜຶ່ງນັ່ງອ້ອມກອງໄຟ ເມື່ອສອດຕົວເຂົ້າໄປໃນເຕັ້ນແລ້ວກໍກົ້ມລົງໄຫວ້ພຣະສູດມົນໜ້ອຍໜຶ່ງ ເຊິ່ງເປັນເລື່ອງປົກກະຕິຂອງຂ້ອຍ ເວລາໄປນອນຢູ່ສະຖານທີ່ໃໝ່ ບໍ່ວ່າເປັນປ່າຫຼືບ້ານ ຂ້ອຍມັກຈະສູດມົນບົດນີ້ກ່ອນນອນ ການສູດມົນບໍ່ແມ່ນເພື່ອປ້ອງກັນໄພ ແຕ່ເປັນການແຜ່ເມດຕາໃຫ້ກັບສັບພະສັດ

ບົດສູດບົດນີ້ ກໍເວົ້າເຖິງການແຜ່ເມດຕາໃຫ້ແກ່ສັບພະສັດ ເທວະດາ ພູດຜີປີສາດ ມະນຸດ ອະມະນຸດ ທັງຫຼາຍ ຄັມພີປະຣະມັດຖະໂຊຕິກາ ໄດ້ເວົ້າເຖິງທີ່ມາຂອງບົດສູດນີ້ວ່າ ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະພຸດທະເຈົ້າປະທັບຢູ່ໃນວັດພຣະເຊຕະວັນ ເມືອງສາວັດຖີ ໄດ້ໃຫ້ມົນບົດນີ້ແກ່ພຣະສົງກຸ່ມໜຶ່ງ ເຊິ່ງໄປປະຕິບັດທັມຢູ່ໃນປ່າເລິກ ແລ້ວຖືກຜີຫຼອກຈົນບໍ່ສາມາດປະຕິບັດທັມໄດ້ ຈຶ່ງກັບມາລາຍງານພຣະພຸດທະເຈົ້າ ພຣະອົງບອກໃຫ້ກັບໄປບ່ອນເກົ່າອີກ ແລ້ວໃຫ້ສູດມົນນີ້ເປັນປະຈຳ ຫຼັງຈາກທີ່ປະຕິບັດຕາມຄຳຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າແລ້ວ ປາກົດວ່າພຣະສົງກຸ່ມນັ້ນສາມາດປະຕິບັດທັມໄດ້ເປັນປົກກະຕິ ໂດຍບໍ່ມີສິ່ງໃດມາລົບກວນເລີຍ

ສະນັ້ນ ຄູບາອາຈານຈຶ່ງຍຶດຖືເປັນແນວປະຕິບັດວ່າ ເມື່ອເຂົ້າປ່າ ກ່ອນເຂົ້ານອນຄວນແຜ່ເມດຕາຈິດໃຫ້ສັບພະສັດດ້ວຍບົດສູດມົນທີ່ມີຊື່ວ່າ “ກະຣະນີຍະເມດຕາສູດ”

11

ພາຍຫຼັງທີ່ສູດມົນ

ຂ້ອຍລົ້ມຫົວລົງນອນ ຕັ້ງໃຈເປີດຫົວເຕັ້ນໄວ້ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພຣະຈັນໄດ້ຊັດ ຢາກຈະເກັບບັນຍາກາດແບບນີ້ໄວ້ໃຫ້ນານແສນນານ ຂ້ອຍຈັບບິກກັບປຶ້ມຂຶ້ນມາ ແລ້ວຂຽນຄວາມຮູ້ສຶກຕອນນັ້ນລົງໄປວ່າ

“ພື້ນດິນມີສຽງນ້ຳໄຫຼ

ເທິງຟ້າດວງຈັນກຳລັງສ່ອງແສງ

ຄູບາອົງໜຶ່ງນອນຄົດຢູ່ໃນເຕັ້ນທ່າມກາງຄວາມເໜັບໜາວ”

ເປັນໜຶ່ງໃນຄ່ຳຄືນທີ່ມີຄວາມສຸກທີ່ສຸດ ຄວາມສຸກແບບນີ້ ຈັກເດືອນຈັກປີຈຶ່ງຈະຫາໄດ້ຄັ້ງໜຶ່ງ ຄືນນີ້ ຂ້ອຍເຂົ້ານອນທ່າມກາງອ້ອມກອດຂອງສິ່ງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ຊື່ວ່າ “ທຳມະຊາດ”

12

ແຕ່ກໍຢ່າງວ່າລະເນາະ

ທຸກຢ່າງລ້ວນເປັນຂອງຊົ່ວຄາວ ຄວາມສຸກໃນຄ່ຳຄືນນີ້ກໍເຊັ່ນກັນ ມີໄລຍະເວລາສັ້ນໆ ພຽງສາມຊົ່ວໂມງ ຂ້ອຍສະດຸ້ງຕື່ນຂຶ້ນມາ ປະມານຕີໜຶ່ງເພາະທົນພິດບາດແຜຂອງຄວາມໜາວບໍ່ໄຫວ ເໝືອນມີຄົນເອົານ້ຳແຂງມາຖອກໄວ້ພະລານຫີນ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ພວກເຮົາກາງເຕັ້ນນອນຢ່າງເໜັບໜາວ

ຄວາມຮູ້ສຶກໃນຕອນນັ້ນຄືກັນກັບກຳລັງນອນຢູ່ເທິງນ້ຳແຂງດີໆນີ້ເອງ

ຂ້ອຍພະຍາຍາມຂົດຂາເຂົ້າທຸກທ່າທາງ ຖ້າມີຄົນເອົາກຸ້ງໂຕເທົ່າມະນຸດມາວາງທຽບກັບພຣະ ຂ້ອຍໝັ້ນໃຈເລີຍວ່າ ບໍ່ມີໃຜເບິ່ງອອກລະຫວ່າງພຣະກັບກຸ້ງ ເພາະຂົດພໍໆກັນ ຂ້ອຍພະຍາຍາມຂົ່ມຕາໃຫ້ຫຼັບອີກຄັ້ງ ຂົ່ມຈົນໜັງຕາຊິເປີກອອກ ແຕ່ກໍຍັງຫຼັບບໍ່ລົງ ປະມານຕີສາມໄດ້ຍິນສຽງແວ່ວມາແຕ່ໄກ ເປັນສຽງຄົນເວົ້າຜະສົມມາສາຍລົມ ຂ້ອຍລຸກນັ່ງອີກຄັ້ງ ຕັ້ງໃຈງ່ຽງຫູຟັງສຽງນັ້ນຢ່າງໃຈຈົດໃຈຈໍ່

ອໍ້…ຊັດເຈນແລ້ວ

ນັ້ນຄືສຽງສູດມົນດັງມາຈາກອີກເຕັ້ນໜຶ່ງ

13

ສາມໂມງສີ່ສິບນາທີ

ຂ້ອຍທົນກັບຄວາມໜາວບໍ່ໄຫວກໍເລີຍລຸກຂຶ້ນມານັ່ງ ແລ້ວຍ່າງອອກຈາກເຕັ້ນ ຈົວອົງໜຶ່ງກຳລັງຊຸກຝືນເຂົ້າໄຟ ລາວບອກວ່າ ໜາວແຮງຈົນນອນບໍ່ໄດ້ ເລີຍລຸກຂຶ້ນມາສູດມົນ ແລ້ວກໍອອກມາສຸມໄຟນີ້ແຫຼະ

ບຶດໜຶ່ງ ອ້ອມແອ້ມບໍລິເວນນັ້ນ ມີສຽງຄວ໊າກຄ໊າກ ຄວ໊າກຄ໊າກ

ບໍ່ແມ່ນສຽງສັດ ແຕ່ມັນຄືສຽງຊິບ ຂອງເຕັ້ນ ບາງຄົນລາກຜ້າຫົ່ມອອກມານຳ ສີ່ໂມງເຊົ້າພາກັນລ້ອມວົງຝິງໄຟອີກຄັ້ງ ໃນມືຫຼາຍຄົນຈັບຈອກກາເຟທີ່ເຮັດດ້ວຍກະບອກໄມ້ ບອກໄດ້ຄຳດຽວວ່າ ກາເຟໃນຍາມນີ້

“ໂຄດຮ້ອນ” ລິ້ນອາຕະມາຍັງຊາບໍ່ທັນເຊົາຢູ່ນິ

ພາຍຫຼັງທີ່ລ້າງໜ້າ ກູ້ເຕັ້ນ ກິນເຂົ້າ ເກັບມ້ຽນສະຖານທີ່ ຖ່າຍພາບໝູ່

ເຖິງເວລາທີ່ຈະຕ້ອງຈາກໄປແລ້ວ

ຕັ້ງແຕ່ບ່າຍໂມງຂອງມື້ວານຈົນມາຮອດຕອນນີ້ ນັບເປັນເວລາ ຊາວສີ່ຊົ່ວໂມງ ທີ່ພວກເຮົາໃຊ້ຊີວິດໃນປ່າແຫ່ງນີ້ ຜ່ານຊ່ວງເວລາທີ່ຍາກລຳບາກ ຕ້ອງຂຶ້ນພູ ລົງຫ້ວຍ ບາງຄັ້ງ ເມື່ອຍຈົນລິ້ນຫ້ອຍ ຮ້ອນຈົນເຫື່ອຍ້ອຍອາບແກ້ມ ເໜັບໜາວຈົນນອນແທບບໍ່ຫຼັບ

ໃນຂະນະດຽວກັນພາຍໃນຊາວສີ່ຊົ່ວໂມງແຫ່ງຄວາມລຳບາກນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ຍິນສຽງນ້ຳໄຫຼ ໄດ້ເຫັນແສງຈັນເທິງຟາກຟ້າ ໄດ້ຍິນສຽງຈັກຈັ່ນຮ້ອງໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ໄດ້ຈິບກາເຟທ່າມກາງທຳມະຊາດທີ່ຫ້ອມລ້ອມໄປດ້ວຍຫ້ວຍນ້ຳ ແລະພົງໄພ ເຈົ້າເຊື່ອຄືຂ້ອຍບໍ່ວ່າ

ທ່າມກາງຄວາມລຳບາກ

ມັກມີຄວາມສຸກ..ຜະສົມຢູ່ໃນນັ້ນສະເໝີ

ພູເຂົາຄວາຍ

ລະດູໜາວ, ປີ 2564.

ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນອະເນກປະສົງນີ້ສາມາດໃຊ້ແຍກຂໍ້ຄວາມ ລົງທ້າຍ ປະໂຫກ ຫຼື ຈົບປະໂຫກ ສອດແຊກໃສ່ວັກ ຂໍ້ຄວາມ ແລະ ລະຄຳເວົ້າ.

ຫຼັກການທີໜຶ່ງ: ໃຊ້ແຍກຄຳ ຫຼື ແຍກຂໍ້ຄວາມ (Separation)

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອແຍກອານຸປະໂຫຍ ຫຼື ປະໂຫຍກນ້ອຍ (clause) ຊຶ່ງໃຊ້ສະຫຼຸບຂໍ້ຄວາມ ຫຼື ຄວາມຄິດຈາກປະໂຫຍກນຳ.

ຕົວຢ່າງ:

Money, fame, power – these were his goals in his life.

ເງິນ ຊື່ສຽງ ອຳນາດ – ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຄືເປົ້າໝາຍໃນຊີວິດຂອງລາວ.

ໝາຍເຫດ: ໃນການໃຊ້ແຍກປະໂຫຍກ ແລະສະຫຼຸບຂໍ້ຄວາມນັ້ນ ບໍ່ຄວນໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ອື່ນແທນເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເຖິງວ່າ ພວກເຮົາສາມາດໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈ້ຳຄູ່ : (Colon) ແທນໄດ້ກໍຕາມ ແຕ່ເຄື່ອງໝາຍຈ້ຳຄຸ່ນີ້ມີຄວາມໝາຍໜ້ອຍກວ່າ.

ຫຼັກການທີສອງ: ການລົງທ້າຍປະໂຫຍກ (Termination)

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອສະແດງປະໂຫຍກ ຫຼື ຄຳເວົ້າທີ່ຍັງບໍ່ສຸດ ຫຼື ລະຂໍ້ຄວາມເອົາໄວ້ ເຊັ່ນສະຖານະການຢູ່ໃນປະໂຫຍກສົນທະນາຕໍ່ໄປນີ້:

ຕົວຢ່າງ:

“Neither of us could spell the word erysip – ”

“ພວກເຮົາສອງຄົນ ບໍ່ມີໃຜສະກົດຄຳ erysip ໄດ້ເລີຍ”

When he entered, Boonma began, “Mr. Sulath, may I ask – ”

ເມື່ອຍ່າງເຂົ້າມາ ບຸນມາເລີ່ມເວົ້າວ່າ “ທ່ານ ຊູລາດ ຂໍຖາມແດ່ – ”

ໝາຍເຫດ: ເມື່ອໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ຢູ່ທ້າຍປະໂຫຍກແລ້ວ ກໍ່ບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນອື່ນອີກ.

ຫຼັກການທີ່ສາມ: ການຢຸດແລະເວັ້ນວັກ (Interruption)

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອສອດແຊກຄວາມຄິດ ຢຸດຄິດ ຫຼື ປ່ຽນຄວາມຄິດຂອງຜູ້ເວົ້າ ແລະ ຜູ້ຂຽນ.

ຕົວຢ່າງ:

When I was in college – but I have already talked about that.

ຕອນຂ້ອຍຮຽນຢູ່ວິທະຍາໄລ – ແຕ່ວ່າຂ້ອຍໄດ້ເວົ້ກ່ຽວກັບເລື່ອງນັ້ນແລ້ວ.

I started to say, “But – ” “But me no but’s,” roared the supervisor.

ຂ້ອຍເລີ່ມເວົ້າ “ແຕ່…” ຫົວໜ້າຊາກໃສ່ “ສຳລັບຂ້ອຍ ບໍ່້ມີຄຳວ່າແຕ່”

ຫຼັກການທີສີ່: ການຂະຫຍາຍຄວາມ (Introduction) ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອຂະຫຍາຍຄຳ ຫຼື ກຸ່ມຄຳທີ່ເຮົາຕ້ອງການເນັ້ນ.

ຕົວຢ່າງ:

What he needed most he never got – love.

ສິ່ງທີ່ລາວຕ້ອງການຫຼາຍທີີສຸດ ຊຶ່ງລາວບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບຄືຄວາມຮັກ.

This is our most important question – can we find a buyer for our product?

ອັນນີ້ແມ່ນຄຳຖາມສຳຄັນທີ່ສຸດ – ຫາຄົນມາຊື່້ຜະລິດຕະພັນຂອງພວກເຮົາໄດ້ບໍ່?

ໝາຍເຫດ: ໃນໂຄງສ້າງປະໂຫຍກລັກສະນະນີ້ເຮົາສາມາດໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈ້ຳຄູ່ : (Colon)ຄືເຄື່ອງໝາຍຈຸດ (Comma) ແທນໄດ້ ແຕ່ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ຈະເພີ່ມຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ ມີການເນັ້ນແລະສະແດງອາລົມໄດ້ຫຼາຍກວ່າ.

ຫຼັກການທີຫ້າ: ການສອດແຊກ (Enclosure)

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອແຊກຄຳ ຫຼື ຄວາມຄິດທີ່ເຮົາຕ້ອງການເນັ້ນ ຄື ເພື່ອໃຫ້ມີປະສິດທິຜົນໃນຮູບແບບຂອງການຂຽນ. ວະລີໃຊ້ຂະຫຍາຍຄວາມຍາວໆ ມັກຖືກແຊກດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍ ( – ).

ຕົວຢ່າງ:

I think – no, I am positive – that you should go.

ຂ້ອຍຄິດວ່າ ບໍ່ຂ້ ອຍຢືນຢັນໄດ້ວ່າ ເຈົ້າຄວນໄປ.

My mother can bandage that – she’s a trained nurse, you know – that so it won’t hurt at all.

ແມ່ຂ້ອຍສາມາດພັນແຜນັ້ນໄດ້ ລາວເປັນນາງພະຍາບານ ທີ່ໄດ້ຜ່ານການຝຶກມາແລ້ວ ເຈົ້າຮູ້ບໍ່ ດັ້ງນັ້ນ ມັນຈະບໍ່ເຈັບດ໋ອກ.

If you do succeed – and try hard – telephone me promptly.

ຖ້າເຈົ້າປະສົບຄວາມສຳເລັດ ແລະພະຍາຍາມເຕັ້ມທີ່ແລ້ວ ໂທຫາຂ້ອຍທັນທີເດີ້.

ໝາຍເຫດ: ພວກເຮົາສາມາດໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍຈຸດ (Common) ຫຼື ວົງເລັບຄູ່ແທນເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ໄດ້ ແຕ່ມັນບໍ່ເຂັ້ມຂຸ້ນ ແລະ ມີຄວາມໝາຍຕ່າງກັນ.

ຫຼັກການທີີ່ຫົກ: ການລະໄວ້ (Omission)

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ເພື່ອສະແດງການລະຕົວອັກສອນ ຄື ຄຳ ແຕ່ບໍ່ ແມ່ນການຫຍໍ້ຄຳ ແລະ ໃຊ້ເຊື່ອມຕົວອັກສອນ.

ຕົວຢ່າງ:

Doctor S – was from my hometown.

ທ່ານ ໝໍສົມບູນເປັນຄົນເມືອງດຽວກັນກັບຂ້ອຍ.

We were in one h – of a predicament when happened.

ພວກເຮົາຕິດຢູ່ໃນສະຖານະການທີ່ລຳບາກໜຶ່ງຊົ່ວໂມງ ຕອນທີ່ເຫດການນັ້ນເກີດຂຶ້ນ.

ສະຫຼຸບ

ໃຊ້ເຄື່ອງໝາຍ ( – ) ຢ່າງຈຳກັດ ຢ່າໃຊ້ຮ່ວມກັບເຄື່ອງໝາຍອື່ນ ເພາະວ່າມັນມີຄວາມໝາຍສົມບູນຢູ່ໃນຕົວ ສາມາດໃຊ້ໄດ້ຕາມລຳພັງ.

Source: Bounthanh Phongphichid

ທຸກຊີວິດທີ່ເກີດມາໃນໂລກນີ້ ບໍ່ວ່າຍິງຫຼືຊາຍ ເພດໃດ ໄວໃດ ກໍຕ້ອງການຄວາມຮັກກັນທັງນັ້ນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄວາມຮັກແບບຄອບຄົວ, ພໍ່ແມ່, ເອື້ອຍ, ອ້າຍ, ນ້ອງ ແລະ ສັງຄົມ. ຄວາມຮັກເປັນທຸກໆ ຢ່າງຂອງຊີວິດ ຖ້າຊີວິດມີຄວາມຮັກແລ້ວ ເຮົາກໍ່ຈະຮູ້ຈັກຄຸນຄ່າຂອງສິ່ງນັ້ນໆ ແຕ່ແລ້ວຄວາມຮັກກໍມີຫຼາຍແບບ ຫຼາຍຄວາມໝາຍ ບາງທີ່ຄວາມຮັກກໍ່ຫອມຫວານ ບາງທີຄວາມຮັກກໍ່ຂົມຂື່ນ.

ບາງທີ ຄວາມຮັກ ກໍ່ປຽບເໝືອນໄຟ ຄວາມຮັກເປັນຄວາມຮ້າຍທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ບໍ່ວ່າຈະຮັກເປັນ ຫຼື ບໍ່ເປັນ ມັນກໍມີໂທດຢູ່ສະເໝີນັ້ນເອງ ເໝືອນເຮົາເອົາມືໄປຈັບໄຟ ເຮົາຈະຈັບແບບໃດມັນກໍຮ້ອນຢູ່ທຸກເວລາເພາະມັນມີໄຟເກີດຢູ່.ຄວາມຮັກເກີດຢູ່ທີ່ແຫ່ງໃດ ມັນກໍມີທັງຄຸນ ແລະ ໂທດຢູ່ສະເໝີ. ບາງຄົນສົມຫວັງກັບຄວາມຮັກ ແຕ່ບາງຄົນກໍຜິດຫວັງກັບຄວາມຮັກຢູ່ຕະຫຼອດ ດັ່ງນັ້ນ,ຄວາມຮັກຈຶ່ງມີທັງຄຸນ ແລະ ໂທດ.

ບໍ່ວ່າເຂົາຈະເປັນ ນັກຮົບທີ່ເກັ່ງກ້າກຽງໃກ ແມ່ທັບທີ່ກ້າຫານ ພຣະຣາຊາທີ່ຢູ່ໃນຜາສາດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ຍາຈົກທີ່ຍາກຈົນ ແລະ ນັກພົດທີ່ມີພຣະນິບພານເປັນເປົ້າໝາຍ ຖ້າຫາກວ່າເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນຖືກຄວາມຮັກຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມສະຍົບຍອມໃຫ້ແກ່ມັນໄດ້ທັງນັ້ນ.ແມ້ແຕ່ ຂ້າຊີວິດຂອງຄົນໆນັ້ນກໍເປັນໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

ແຕ່ຄວາມຮັກໃນພຸດທະສາສະໜາ ຫຼື ສາສະໜາຂອງຜູ້ຮູ້ ເປັນຄວາມຮັກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ເໜືອກວ່າຄວາມຮັກແບບຊາວໂລກ ຄື ຄວາມຮັກແບບເພື່ອມະນຸດທຸກຄົນ(ເມດຕາ) ປາດຖະນາໃຫ້ຄົນອື່ນເປັນສຸກ (ກະລຸນາ),ຍິນດີເມື່ອ ຄົນອື່ນໄດ້ດີ(ມຸທິຕາ) ແລະ ຮູ້ຈັກວາງເສຍ (ອຸເປກຂາ). ເຊີ່ງເປັນຄວາມຮັກ ເປັນຫຼັກທັມການດຳລົງຊີວິດຂອງພຣົມ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ ຄວາມຮັກຄືຄວາມຮ້າຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ມັນຂ້າຄົນໄດ້ໃນໂລກໃບນີ້ມາແລ້ວນັບບໍ່ຖ້ວນ; ເຮັດໃຫ້ຄົນຜິດຫວັງແລ້ວຜິດຫວັງອີກ; ຮ້ອງໄຫ້ແລ້ວຮ້ອງໄຫ້ອີກ ໄປຕະຫຼອດກາລະນານ ແຕ່ຖ້າເຂົ້າໃຈຄວາມຮັກທີ່ມີຄຸນ ແລະ ໂທດຂອງມັນໄດ້ນັ້ນ ເຮົາຈະເບິ່ງມັນ ແລະ ເຢາະເຢີຍມັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ ວ່າມັນບໍ່ສາມາດຄອບງຳຊີວິດເຮົາໃຫ້ເດີນໄປຕາມມັນໄດ້ ແລະ ທ້າຍທີ່ສຸດ ຂໍໃຫ້ທຸກຊີວິດຈົ່ງມີຄວາມຮັກແບບພຣະພຸດທະສາສະໜາ ຄື ເມດຕາ ກະລຸນາ ມຸທິຕາ ອຸເປກຂາ ນີ້ຄືຄວາມຮັກທີ່ປະເສີດທີ່ສຸດໃນຊີວິດ ມີແຕ່ຄຸນທີ່ຈະນຳເຮົາໄປສູ່ຄວາມສຳເລັດໄດ້ຕະຫຼອດໄປ.

ສາລາໝ່ອງນັ້ນ

5 ຕູລາ 2021